Adil Fetahu

Adil Fetahu: Marrëveshja Kosovë-Serbi në Uashington dhe reflektimi i saj në Izrael e në Palestinë

Marrëveshja për çështje ekonomike, e lidhur në Shtëpinë e Bardhë në Uashington, midis Kosovës e Serbisë, nën patronatin (lexo:diktatin) e ShBA-ve, sot e shumë kohë do të komentohet nga aspekte  dhe kënde të ndryshme, nga politikanë e analistë (dhe banalistë) të ndryshëm;  herë do ta quajnë  historike; herë në dobi të Kosovës e në dëm të askujt, herë në dobi të Serbisë e në dëm të Kosovës. Pak kujt do t’i shkojë mendja ta lidhin refleksionin e kësaj Marrëveshje në Izraelin, që duket se ka pasur përfitimin më të madh politik prej saj. Nëse në raport me Izraelin Kosova ka përfitua, pasi që Izraeli u obligua ta njohë pavarësinë e Kosovës, Serbia ka bërë një hap prapa në aspektin e diplomacisë ndërkombëtare. Sepse u obligua ta transferojë ambasadën e vet prej Telavivi, në Jerusalemin kontestues midis Izraelit e Palestinës. Statusi i Jerusalemit tërë kohën ka qenë tema më e nxehtë e konfliktit midis Izraelit e Palestinës, sepse të dy vendet e konsiderojnë si vend të shenjtë të tyre. Izraeli, me ndihmën e Amerikës, po përpiqet ta çimentojë sovranitetin e tij mbi Jerusalemin dhe po bënë përpjekje diplomatike që sa më shumë shtete, sidomos të Europës, t’i transferojnë ambasadat e tyre nga Tel Avivi në Jerusalem. Deri tash, asnjë shtet europian nuk e ka bërë këtë. Duket se Kosova dhe Serbia do të jenë të parat nga shtetet e Europës që do ta përmbushin këtë kërkesë izraelite. Trampi e lavdëroi gadishmërinë e Kosovës, që si shteti i parë me shumicë muslimane, do ta njoh Izraelin në kufitë aktual dhe do ta vendosë ambasadën në Jerusalem!

 Natyrisht, sapo të vihen marrëdhëniet diplomatike, ambasada e Kosovës do të vendoset në Jerusalem. Dhe vendosjen e marrëdhënieve diplomatike e njohjen e Izraelit në kufijtë e tashëm, të përcaktuar njeanshëm me pushtim të tokave të Palestinës, dhe me vendosjen e ambasadës në Jerusalem, Kosova rrezikon të humbë miqësinë jo dhe aq të zhvilluar me shumë shtete tjera muslimane të Lindjes së Mesme dhe të Azisë, dhe veçmas me Turqinë, të cilat e përkrahin Palestinën. Ç’është më keq,  disa prej tyre mund të reagojnë me tërheqjen e njohjes së Kosovës? Nga ana tjetër, ky veprim i Kosovës do të jetë në kundërshtim me qëndrimin e bashkësisë ndërkombëtare, për të mos përkrahur aneksimin e Jerusalemit.

Kombet e Bashkuara me disa rezoluta nuk e njohin aneksimin  izraelit të tokave palestineze, duke theksuar se Palestina duhet të jetë e pavarur me kufijtë e vitit 1967, e me Jerusalemin Lindor si kryeqytet të saj.

Presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi, qysh në shtatorin e vitit të kaluar pati deklaruar se nëse Izraeli e njeh pavarësinë e Kosovës, ambasada e Kosovës do të vendoset në Jerusalem. Deri më tash në Jerusalem  janë të vendosura vetëm ambasada e ShBA-ve dhe e Guatemales.

Dëmin më të madh lidhur me raportet e krijuara në trekëndëshin Kosova – Izraeli – Serbia, do ta pësojë Serbia. Jo vetëm për shkak se Izraeli do ta njeh pavarësinë e Kosovës, që është dhembja më e madhe e Serbisë, por edhe për shkak se mund të humbë shumë në marrëdhëniet bilaterale me miqtë e saj në shtetet arabe, me të cilat ka marrëdhënie të mira ekonomike dhe politike, të ndërtuara në saje të gënjeshtrave serbe që me aq shije i gëlltisin shtetet arabe. Turqia menjëherë ka reagua, duke shprehur keqardhjen e saj për marrëveshjen që Serbia ta transferojë ambasadën e saj nga Telavivi në Jerusalem. Edhe ambasadori i Palestinës në Beograd, ka thënë se transferimi i ambasadës së Serbisë nga Telavivi në Jerusalem, është në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe do t’i dëmtojë marrëdhëniet tradicionalisht miqësore midis Serbisë e Palestinës.

Natyrisht, këtu nuk e kam fare hallin e Palestinës, e cila sot e kësaj dite është shumë e përkushtuar në përkrahjen e Serbisë kundër Kosovës, por sikur thotë urtia popullore: :”Rri shtrembët, e fol drejtë”.

Trampi me Marrëveshjen midis Kosovës e Serbisë, i ka bërë një shërbim të mirë Izraelit dhe sidomos këshilltarit e dhëndrit të tij hebrait,  Xherad Fisher, dhe ka përforcuar përkrahjen e  lobit hebrej të Amerikës për zgjedhjet e ardhshme.

Kryetari i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, që është i njohur një lavdëraç i pashembëllt, në fotografinë, në një karrige “të thjeshtë” përpara tavolinës së Trampit, dukej sikur një nxënës që është në provim para profesorit të mërrolur pa sens pedagogjik. Kjo fotografi e Vuçiqit,aq e paska nevrikosur Moskën zyrtare, sa që zëdhënësja e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Rusisë, Marija Zaharova, në rrjetet sociale ruse e ka ofenduar Vuçiqin,duke i thënë qartë: “Sram vas bilo” (marre ju qoftë). Megafoni i Vuçiqit, Gjuriqi, i është përgjigjur me të njëjtën shprehje Zaharovës, duke u arsyetuar se Vuçiqi në Shtëpinë e Bardhë nuk ka folur asnjë fjalë të keqe kundër Rusisë!

Kështu është politika ndërkombëtare, tërheq një kashtë, dalin gjashtë; i tërheq penjtë në Uashington, lëvizin figurat në Telaviv, në Moskë e anembanë botës!.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …