Ylli Mece

YLLI MEÇE: GOMARLLËQE EVROPIANE QË U BLENË AQ SHTRENJTË NGA DISA KUADRO TË UÇK-SË

Cila ishte arsyeja e vërtetë e gjykimit të luftëtarëve të lirisë së UÇK-së prej Gjykatës Speciale të Hagës? Le të kalojmë pak në retrospektivë ose më saktë në një shikim të së kaluarës mbi qëndrimin e Evropës para luftës çlirimtare, pra që lidhet me kohën përgatitore të situatës së popullit shqiptar te tokës tonë Dardane e cila manifestohet me një zemërim të madh mbarë popullor.

Shqiptarët e Kosovës kurrë nuk e ulën kokën, por luftërat e zhvilluara dhe shkëputjet prej RFJ të Sllovenisë, Kroacisë, Bosnjës etj e ndezën dhe me shumë shpirtin e shqiptarit se me luftë të organizuar ata mund t’ia dilnin dhe të fitonin.

Por ç’ndodhi në fakt dhe si reagoi Evropa?! Ndodhi ajo që pritej.

Putanat mund të ndërrojnë të mbathurat, por jo zanatin.

Ja e tillë u tregua Evropa me ne?!

Po si e manifestuan ata këtë egërsi ndaj dukurive të para të rebelimit dhe para përgatitjes se popullit shqiptar të Kosovës? Menjëherë diplomacia e zuskave evropiane të frikësuara tej mase se mos flaket e kryengritjeve përhapeshin si zjarret e një verë tejet të nxehtë vrapuan duke na dhënë këshilla: Shqiptarë tregoni kujdes!

Bëhuni më të përmbajtur! Duhet të luftoni në radhët tuaja “idetë e irredentizmit dhe separatizmit” dhe t’i bindeni Jugosllavisë së mbetur, me qëllim që ju të mos jini e të mos bëheni shkaktarë duke e kthyer Ballkanin në fuçi baroti!

Ja pra qysh në periudhën apo fazën e parë kjo Evropë ishte kundër luftës për pavarësi, të asaj pjese të trungut shqiptar të cunguar qysh shumë më herët. Evropa na shikonte plot inat e mllef por dhe e tmerruar. Por ja ndodhi ajo që zuska plakë nuk e dëshironte sepse shqiptarët nuk mund ta duronin dot shtypjen dhe skllavërinë e çizmes së dushmanit serb. Dhe ky u bë një fenomen jo vetëm i domosdoshëm por dhe nga pikëpamja dialektike i pa kthyeshëm mbrapa.

Po si veproi Evropa?

Ajo do detyrohej të paktën ta mbështeste dhe të hiqej tashmë si mike e shqiptarëve kosovarë, veçse me forcat e tyre që ishin në përbërje të NATO-s, nuk do hidhnin asnjë bombë mbi Beograd.(Me disa inkursione te aviacionit të tyre ata dhe ato bomba qe kishin do ti lëshonin ne Adriatik), veç kur ndërhyri Amerika, madje dhe kjo e fundit kish dhe ka interesat e veta strategjike për forcimin e influencës në Ballkan.

Idesë dhe tendencën për ta shuar sa me parë por dhe për ta mallkuar këtë luftë e për ta konsideruar si të pa drejtë ju bashkëngjit jo vetëm idetë e pacifizmit qe qarkullonin ne disa subjekte politike ne Kosove, por këtë luftë nuk e dëshironte aq Qeveria shqiptare e asaj kohe dhe çuditërisht vet Nanua në takimin e Kretës me Milosheviçin ne 27 Nëntor 1997, para se të shpërthente lufta lufta ne Kosove do të deklaronte ne media se…: “Kosova e ka kryeqytetin ne Beograd”.

A ka tradhti me te madhe të një çështje kaq te shenjte?!

Po kështu dhe vet Berisha i cili në media hiqej si një atdhetar i konsideronte se formacionet luftarake të UÇK-se udhëhiqeshin nga idetë e Enver Hoxhës, pra sipas Berishës aludohej se lufta kish karakter revolucionar e komunist dhe jo çlirimtar.

Sa shumë e tmerroka revolucioni një kundër-revolucionar i tipit Berisha, ekzemplar i pa përsëritshëm i njeriut hipokrit dhe armik i vendit te tij sikurse dhe të tjerët mbas tij. Këto deklarata e veprime bënë që Shqipëria zyrtarisht i jepte mesazhe Evropës, ( sidomos dhe kur e arrestuen Adem Jasharin në Tiranë ) se ajo nuk e përkrahte këtë luftë. Këtë qëndrim ajo e manifestoi hapur, për me keq akoma, nafta jonë kontrabandohej nga Buna dhe vende të tjera përqark Shkodrës duke furnizuar me karburant gjithë makinerinë e e luftës së Serbisë ( Këtë Sali beu ynë e ka deklaruar zyrtarisht, sikurse dhe frikacaket socialistë nuk guxuan asnjë here t’i shkonin ne ndihme vëllezërve tanë te një toke e te një gjaku, por u mjaftuan me mikpritjen e cila nuk është merite e tyre por një dhunti e virtyt e gjithë popullit tonë). Ja pse maniakët e mëdhenj i shesin interesat e Atdheut për pasurimin e tyre!

 Duke qenë se në Kosovë aso kohe sapo ishin formuar dhe Parti të tjera, për rrjedhojë dhe qëndrimi ndaj luftës nuk ishte tërësisht koherent e solid. Këtë qëndrim si duket e shfrytëzoi Evropa në interes te saj. Nuk është aspak çudi, që “argumentet” e Dick Martyt se UÇK-ja ka qenë një formacion ushtarak terrorist, ta ketë bazën të shpifjet jo vetëm në qarqet shoviniste pro serbe por dhe njërës palë të një subjekti politik shqiptar …ndaj palës tjetër për qëllime pushteti.

Jo pa qëllim dhe ish shefi ideolog i politikës ushtarake A. Demaçi polemizoi gjatë dhe ashpër me të duke i quajtur formacionet tona luftarake të “UÇK”-se si“çlirimtarë” dhe jo “terroristë”. Në kushtet kur u firmos marrëveshja e Rambujesë, Demaçi dha dorëheqjen sepse firmosja nga pala shqiptare e dokumentit, Bacë Demaçi e konsideronte me të drejtë si një gjunjëzim përpara Evropës e cila favorizonte indirekt më shumë Serbinë se sa luftën çlirimtare të Kosovës dhe bijve te saj te UÇK.

Po pse Kalaja franceze e Rambujesë në rastin konkret favorizonte me shumë Serbinë e Milosheviçit ose më saktë Jugosllavinë e mbetur se sa Kosovën? Milosheviçi dhe pse nuk e pranoi e nuk e firmosi e dëmtonte shumë imazhin e luftës tonë çlirimtare, gjakun e derdhur për liri. Dokumenti i hartuar na konsideronte sikur të ishim formacione kaçakesh terroristë që prishëm qetësinë e Serbisë prandaj Kosova duhej të konsiderohej përsëri si një krahine autonome e Jugosllavisë por me qenë se kishte destabilitet në territorin e Kosovës, do të futeshin 30 mije trupa të NATO-s për të mbajtur rregullin e qetësinë të cilat do kishin të drejtën të kontrollonin dhe Jugosllavinë.

Në dokumentin e Rambujesë nuk flitet aspak hapur se Jugosllavia është një vend që për me shume se një shekull e mban te pushtuar Kosovën, sepse nëse do pasqyrohej kjo, direkt do legjitimohej hapur se dhe lufta e shqiptarëve për çlirim kombëtar prej Serbie, pra rrjedhimisht nga ana e shqiptarëve, ishte një luftë e drejte. Kjo tinëzarja Evropë e la qëllimisht të tillë dokumentin ndaj dhe Milosheviçi vërtetë një kriminel me damkë, armik i egër i shqiptarëve, por për vet Jugosllavinë ai u tregua më dinjitoz, se sa tanët, sepse nëse do e firmoste do të kuptohej dhe si një kapitullim dhe poshtërim i Serbisë nga NATO-ja.

Evropa këtë gjë e la qëllimisht. Pra, sikurse vërehet Kosova përsëri konsiderohej “krahine autonome e Serbisë” që do të thoshte se ne luftuam kot, se “Kulla e Jasharajve”dhe epopeja e tyre dhe gjaku i gjithë dëshmoreve tanë nuk na qenka një simbol i kryengritjes së një vendi të pushtuar, por si një vend që po i sillte Evropës shqetësime dhe andralla kështu që për të vendosur qetësinë duhej hedhur në veprim NATO-ja, Evropa, Amerika pse jo dhe trupat paqeruajtëse te OKB-se te cilat duhet te qarkullonin lirisht ne Kosove dhe ne Jugosllavi. Ja pse dhe Vuçiç ka marrë kurajë dhe deklaron haptazi se ….”Ne në Kosovë do të rikthehemi përsëri”.

Naiviteti i disa  liderëve tanë te Kosovës te kohës së luftës, jo vetëm se e dëmtoi shumë çështjen tonë kombëtare, por i dha shkas dhe rrymës anti shqiptare të Evropës që të vendoste ne te njëjtën balancë si armikun gjakatar mizor e pushtues ashtu dhe çlirimtarët. Këtë e tregoi vet Dick Marty ku ai kërkonte të hidhte baltë me çdo kusht mbi qëllimin dhe misionin historik të formacioneve tona për çlirim duke i baras vlerësuar ato me terroristët. Evropa për tu treguar gjoja demokratike dhe e pa anshme, thirri në Hagë fillimisht shumë gjeneralët te ushtrisë jugosllave që kishin bërë krime dhe ne ish republikat e tjera, sikurse dhe në Kosovë si… Milosheviçin,, Karaxhiçin, Mlladiçin e disa “viçër”të tjerë dhe për çudinë dhe habinë e gjithë botës përparimtare mbasi Milosheviçi realizoi vetëvrasjen e tij ( si dikur SS nazist H. Gering) Haga e Evropës, kësaj zuske plakë me zë dhënsen e egër anti shqiptare Karla del Ponte do e shpallnin atë të pa fajshëm për krime lufte dhe do akuzonin çlirimtaret e UÇK-se.!! ( Këto janë gomarllëqet dhe çuditë e Evropës).

Po përse ky qëndrim teksa në fazën e dytë sipas platformës dhe raportit të “Dick Marty” për rolin e UÇK-se i cili do të miratohej dhe nga KE, do të thirreshin çlirimtarët tanë, nën maskën se gjatë periudhës së zhvillimit të luftës krerët e saj na paskëshin organizuar dhe ata, “krime” dhe dhunë mbi pakicat serbe, rome, rrëmbime, tortura,vrasje, zhdukje personash, trafikim organesh etj etj. Dhe cilët ? Pikërisht drejtuesit me të lartë të tyre, sikurse ishin.Thaci, Veseli Haredinaj Krasniqi, Limaj, Mustafa e dhjetëra të tjerë.

Por të çosh nën akuzë më shumë se gjysmën e drejtuesve komandantë te formacioneve të UÇK-se do të thotë që në mënyre te padiskutueshme të njollosesh një nder epopetë luftarake me te lavdishme të popullit shqiptar mbas luftës së dytë botërore, do të thotë as me shume e as me pak që asnjë popull nuk duhet të ngrihet në luftën e tij për çlirim kombëtar dhe shoqëror, por ata duhet të pranojnë skllavërinë të brendshme qoftë ajo dhe e jashtme. E keqja e shqiptarëve vjen jo vetëm nga armiqtë por ne disa raste dhe nga vet shqiptarët të cilët në Kosove aty rreth vitit 2015 na paskan ngritur një “Dhome te specializuar për krimet që mund të kenë ndodhur gjatë lufte nga ana e UÇK-se”… (Nuk është çudi që këto dhoma te jene me porosi te Evropes ). Dhoma të tilla mbas lufte u shërbejnë vetëm partive politike te cilat për të ardhur ne pushtet me çdo kusht mjet e mënyre shpifin ndaj vëllezërve te tyre, apo më keq akoma kur disa pseudo juristë hetues sahan lëpirës te Hagës thurin intriga sikurse është rasti i Dritan Goxhajt të cilin na e padisin për nxjerrje sekretesh të dëshmitarëve, kërcënim ndaj tyre etj..etj.( Desha të di nga këta lloj juristësh a ka qenë ndonjëri luftëtar i UÇK-se me armë në dore, apo gjate kësaj periudhe ata hanin pite dhe tave kosi me mish qengji rrugëve te Prishtinës?.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …