Mijëra qytetar kanë protestuar në kryeqytetin e Spanjës kundër luftës në Gaza

Tema të tjera...

Postimi i Bedri Halimi Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Bedri Halimi është me Sejfullah Sejfullahu. p͏o͏d͏e͏o͏n͏r͏s͏t͏S͏4͏7͏5͏ r͏ t͏7͏1͏t͏8͏7͏1͏9͏2͏6͏t͏2͏ ë͏ m͏7͏2͏c͏t͏2͏i͏a͏0͏ 2͏ 1͏m͏l͏a͏ o͏ 3͏ 1͏i͏f͏8͏t͏3͏i͏ ͏ 8͏c͏0͏3͏i͏8͏9͏7͏l͏ · KUR NJERIU DUHET TË ZGJEDHË: TA BËJË OSE TË VDESË Rreth romanit “Bëje ose vdis” të Sejfullah Sejfullahut Ka romane që ndërtohen rreth një historie dhe ka romane që, përmes historisë së tyre, kërkojnë të shtrojnë një pyetje. Romani “Bëje ose vdis” i Sejfullah Sejfullahut i përket më shumë kategorisë së dytë. Në qendër të tij nuk qëndron vetëm lufta, as vetëm Kosova, Afganistani apo fati i personazheve të veçanta. Në qendër është njeriu dhe kufiri moral deri ku ai është i gatshëm të shkojë për të shpëtuar një njeri tjetër. Personazhi që e lidh këtë botë të trazuar është Beni, mjek amerikan dhe pjesëtar i misioneve humanitare në zona lufte. Romani hapet në Kabul, në atmosferën e frikës së krijuar nga rikthimi i talebanëve. Ndërsa të tjerët përpiqen të largohen me avionët e fundit, Beni përballet me dilemën që do të përcaktojë edhe frymën e gjithë romanit: të shpëtojë veten apo të qëndrojë pranë një gruaje afgane që ka nevojë urgjente për ndërhyrjen e tij. Këtu fillon të marrë kuptim edhe titulli “Bëje ose vdis”. Ai nuk është thjesht një formulë trimërie. Është një parim veprimi. Ka çaste, sugjeron romani, kur njeriu nuk mund të fshihet pas neutralitetit, frikës apo interesit personal. Duhet të zgjedhë. Dhe zgjedhja, në rrethana ekstreme, mund të kushtojë edhe jetën. Sejfullahu e vendos heroin e tij në situata ku profesioni shndërrohet në ndërgjegje. Beni është mjek, por në roman të qenit mjek nuk është vetëm profesion. Është betim për jetën. Ai nuk pyet për kombësinë, fenë apo përkatësinë politike të atij që ka nevojë për ndihmë. Pikërisht këtu romani fiton një nga dimensionet e tij më të rëndësishme universale: përballë njeriut që vuan, identitetet ndarëse humbin kuptimin. Por “Bëje ose vdis” nuk është vetëm roman për Afganistanin. Përkundrazi, Afganistani bëhet porta nëpër të cilën Beni rikthehet vazhdimisht në kujtesën e tij, rreth dy dekada më parë, në Kosovën e luftës. Ajo që sheh në Kabul zgjon atë që ka parë dikur në Kosovë. Kështu krijohen dy plane kohore dhe dy hapësira gjeografike, të largëta mes tyre, por të afruara nga tragjedia njerëzore. Në këtë ndërthurje qëndron edhe një nga veçoritë strukturore të romanit. Kosova nuk futet në vepër si dekor historik. Ajo vjen përmes kujtesës së personazhit, përmes njerëzve që Beni ka njohur, të plagosurve që ka mjekuar, civilëve që ka parë të ikin, masakrave, luftëtarëve, mjekëve, pleqve, grave dhe fëmijëve të gjendur përballë dhunës. Në këtë mënyrë, lufta nuk paraqitet vetëm përmes betejave. Autori kërkon ta shohë atë nga këndvështrimi i viktimës dhe i njeriut që përpiqet të shpëtojë tjetrin. Pikërisht për këtë arsye, shumë nga skenat më të fuqishme të romanit nuk janë ato ku luftohet, por ato ku dikush vendos të mos e braktisë tjetrin. Një figurë me peshë të veçantë është edhe Imami shqiptar. Përmes tij, romani hyn në një temë më të thellë: raportin ndërmjet besimit, atdheut dhe humanizmit. Imami nuk ndërtohet si figurë e mbyllur brenda dogmës. Ai është njeri i besimit, por njëkohësisht njeri i tokës së vet, i bashkëjetesës dhe i përgjegjësisë ndaj tjetrit. Miqësia e tij me Benin amerikan kapërcen dallimin fetar dhe kulturor. Në këtë raport romani arrin disa prej momenteve të tij më simbolike. Kryqi dhe tespihet, Bibla dhe Kurani, amerikani dhe shqiptari nuk vendosen përballë njëri-tjetrit si kundërshtarë. Përkundrazi, shndërrohen në shenja të mundësisë që njerëzit të takohen përtej dallimeve. Kjo është veçanërisht domethënëse në një roman ku ekstremizmi fetar dhe dhuna janë vazhdimisht të pranishme. Autori bën kështu një dallim të qartë ndërmjet fesë dhe keqpërdorimit të saj. Problemi nuk është besimi, por çasti kur njeriu e përdor besimin për të justifikuar urrejtjen dhe vrasjen. Përballë këtij deformimi vendoset një besim tjetër: ai që e afron njeriun me njeriun. Edhe personazhi i Resulit është interesant pikërisht në këtë drejtim. Ai nuk mbetet gjatë gjithë romanit një figurë e ngrirë, e ndërtuar vetëm si përfaqësues i armikut. Përmes dialogut, kujtesës dhe përballjes me Benin, tek ai fillojnë të shfaqen çarje morale. Autori përpiqet të tregojë se edhe njeriu i futur thellë në mekanizmin e dhunës mund të përballet një ditë me vetveten. Kjo e largon romanin nga ndarja e thjeshtë e personazheve në “të mirë” dhe “të këqij”. E keqja ekziston dhe krimi nuk relativizohet, por autori kërkon të shohë nëse nën uniformën, ideologjinë apo fanatizmin ka mbetur ende diçka njerëzore që mund të zgjohet. Një tjetër shtyllë e veprës është marrëdhënia shqiptaro-amerikane. Ajo nuk trajtohet vetëm në rrafshin politik. Përmes Benit, kjo marrëdhënie merr trajtë njerëzore. Amerika nuk paraqitet thjesht si fuqi ushtarake që ndërhyri në Kosovë, por përmes individit që rrezikon jetën për njerëzit që deri dje nuk i njihte. Në anën tjetër, shqiptarët nuk paraqiten vetëm si njerëz që presin shpëtimin, por edhe si njerëz të gatshëm të sakrifikohen për të shpëtuar mikun e tyre. Kështu mirënjohja ndërtohet si marrëdhënie reciproke, jo si borxh politik. Stili i romanit është kryesisht narrativ dhe dialogjik. Dialogu zë hapësirë të madhe dhe i jep veprës ritëm të afërt me skenarin filmik. Shumë episode mund të përfytyrohen lehtë vizualisht: spitali në Kabul, ikja, burgimi, rrugëtimi nëpër Kosovën e luftës, përballjet me civilët, masakrat, kufiri, sakrifica. Autori nuk synon një prozë të ngarkuar me zbukurime gjuhësore; ai kërkon para së gjithash të rrëfejë dhe të krijojë emocion. Në disa pjesë romani merr edhe karakter dokumentar e dëshmues. Ngjarjet historike, lufta, raportet ndërmjet shqiptarëve, serbëve dhe amerikanëve, si dhe debatet mbi fenë, kombin dhe lirinë, futen brenda rrëfimit artistik. Kjo e bën veprën një ndërthurje të romanit të luftës, romanit të aventurës dhe prozës me prirje dokumentare. Megjithatë, vlera më interesante e “Bëje ose vdis” nuk qëndron te përshkrimi i luftës në vetvete. Qëndron te kundërvënia ndërmjet dy forcave: njeriut që merr jetë dhe njeriut që shpëton jetë. Beni përfaqëson këtë të dytën. Dhe pikërisht përmes tij Sejfullah Sejfullahu duket se shtron pyetjen themelore të romanit: Çfarë vlere kanë kombi, feja, ideologjia apo fitorja, nëse për t’i mbrojtur ato njeriu duhet të humbasë njerëzoren? Përgjigjja e romanit nuk jepet me një fjali. Ajo ndërtohet përmes veprimeve të personazheve. Në fund, titulli “Bëje ose vdis” fiton kuptim më të gjerë nga ai që mund të krijojë në lexim të parë. “Bëje” nuk do të thotë domosdoshmërisht lufto. Mund të thotë: shpëtoje tjetrin. Mos e braktis. Mbaje fjalën. Ruaje dëshminë. Kundërshtoje padrejtësinë. Mbroje njeriun, edhe kur ai nuk është i kombit, fesë apo vendit tënd. Sepse vdekja më e rëndë, në filozofinë që përcjell romani, nuk është gjithmonë vdekja fizike. Mund të jetë vdekja e ndërgjegjes. Dhe këtu qëndron mesazhi që e nxjerr veprën përtej Kosovës dhe Afganistanit: njeriu mund të mos ketë gjithmonë fuqinë ta ndryshojë botën, por ka përgjegjësinë të mos lejojë që bota ta ndryshojë atë deri në atë masë sa të mos e njohë më njeriun tek tjetri. “Bëje ose vdis” është, në këtë kuptim, një roman për luftën që kërkon të flasë për paqen; një roman për vdekjen që këmbëngul te vlera e jetës; dhe një roman për dallimet që, në çastet vendimtare, na kujton se përpara se të jemi shqiptarë, amerikanë apo afganë, myslimanë apo të krishterë, jemi njerëz. Postim i përbashkët Sejfullah Sejfullahu · · nga autori Falemnderit shumë, per kete elaborim, baci Bedri. Jam i nderuar shum me analizen tuaj, bere romanit tim. Gjithsesi, jo vetem analize, por edhe kritike te marresh nga NJERIU I LIBRAVE, siq jeni ju, eshte si me më dhuru nje thesar te tere. Paqi Shendet, e respekt per ju Përgjigju Fatmir Ilaz Gerguri · · nga autori Sejfullah Sejfullahu suksese! Përgjigju Lola Shehi · · nga autori Nje liber i permasave me tematika te larmishme dhe me shume mesazhe Përgjigju Muharrem R. Elezi · · nga autori Një analizë e bukur dhe e thellë për një roman që vendos në qendër njeriun, humanizmin dhe sakrificën. Urime autorit për veprën! Përgjigju Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook Facebook

07/09/2026

Janina Ymeri: 95 për qind e tepricës së KEK-ut u shit përmes ALPEX

07/09/2026

Dirk Schuebel takon Xhelal Sveçlën dhe Gazmend Hoxhën, në fokus siguria e komuniteteve

07/09/2026

Aleanca me aksion para Kuvendit, kritikon Vetëvendosjen

07/09/2026

Dhjetë ditë para verdiktit: 16 shtatori sjell momentin vendimtar për ish-krerët e UÇK-së

07/09/2026

Nga Prishtina në New York, diaspora mobilizohet para verdiktit të Hagës: “Liri për Çlirimtarët”

07/09/2026

Mijëra qytetar kanë protestuar në kryeqytetin e Spanjës kundër luftës në Gaza dhe kanë brohoritur “Drejtësi për Palestinën”. Protestuesit në Madrid mbanin pankarta të shumta të shënuara me mbishkrime që kërkonin ndaljen e menjëhershme të luftës dhe ju benën thirrje shteteve tjera, përfshirë edhe Spanjën, që të ndërhyjnë për ndaljen  e menjëhershme të luftës në Gaza. Turma e madhe protestuese ka qëndruar për një kohë para Ministrisë së Jashtme  të Spanjës dhe kanë brohoritur “Liri për Palestinën” si dhe kanë kërkuar ndërhyrjen për të arritur armëpushim dhe ndaljen e gjakderdhjes.