Arbana Qeriqi- Gashi: Vjosa Osmani,  një presidente që i shërben imazhit personal, jo shtetit

Ka momente kur fjalët e një politikani nuk janë thjesht klishe fushate. Janë shigjeta që godasin shtetin. Janë plasaritje në murin e brishtë të imazhit ndërkombëtar. Dhe shpesh këto plasaritje vijnë jo nga armiqtë, jo nga kritikët e jashtëm, por nga vetë ata që duhet të ishin mburoja e shtetit. Deklarata e presidentes së Kosovës se “janë shkatërruar 900 banda kriminale” është një shembull brutal i mënyrës se si papërgjegjësia politike shndërrohet në rrezik real për të ardhmen e një vendi. Nuk ka rëndësi sa shpejt presidentja u përpoq ta korrigjojë deklaratën duke thënë se “i referohej rasteve, jo bandave”, dëmi tashmë ishte bërë. Titulli jetoi, narrativi u shpërnda, perceptimi u ngulit. Kosova u servua para syve të botës si një vend i kriminalizuar deri në asht. Dhe kjo është tragjike. Sepse nuk e tha një gazetar i huaj, nuk e tha një analist skeptik, por e tha Presidentja e Republikës, figura që duhet të mbrojë dinjitetin e shtetit, të peshojë çdo fjalë, të komunikojë me maturi dhe profesionalizëm. Ajo që në protokoll quhet “përfaqësuesja e unitetit të popullit”, por që në realitet shpesh sillet si shefe e një partie të vetme politike.

Kosova nuk është SHBA, nuk është Brazil, nuk është vend me 50 milion banorë ku statistikat humben në det.
Sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës, nga regjistrimi i fundit (2024), popullsia rezidente është 1,602,515 banorë.. Një shtet i vogël, i ri, që ende lufton për njohje, për besim, për stabilitet. Dhe kur presidentja flet për “900 banda kriminale”, ajo po thotë botërisht se praktikisht çdo lagje, çdo qytet, çdo fshat ka bandën e vet.

Kjo është:

  • diplomatikisht katastrofike
  • politikisht e papërgjegjshme
  • profesionalisht e pafalshme

Në vend të forcimit të pozitivitetit, presidentja projekton frikë. Në vend të krijimit të besueshmërisë, ajo prodhon dyshim. Në vend të mbrojtjes së imazhit, ajo prodhon njollë. Për një vend që kërkon investime, integrime dhe stabilitet, një deklaratë e tillë është helm i pastër. Sepse investitorët e huaj nuk e lexojnë “sqarimin e dytë”, por lexojnë titullin: 900 banda kriminale. Këto deklarata nuk mbeten në ekran. Ato ndikojnë në psikologjinë e popullit. Ndikojnë në mënyrën si ndihet qytetari në rrugë, si e sheh veten shteti, si e sheh e ardhmja. Por më shumë se të gjithë, i godasin të rinjtë. Brezi që ka lindur pas luftës, brezi që ka ëndërruar Evropën, brezi që ka sakrifikuar duke studiuar, punuar, investuar energji, meriton një president që u jep shpresë, jo frikë. Meritonte udhëheqje që i ngre lart, jo që i poshtëron me deklarata që e shndërrojnë Kosovën në “vendin e 900 bandave”. Ata të rinj që sot rrinë me pasaporta në ambasada, që luftojnë për vizë pune, që përpiqen të ndërtojnë jetë në vendin e tyre, çfarë të thonë nesër kur dikush u thotë: “Ju vini nga një vend me qindra banda kriminale?” Kush ua krijoi këtë imazh? Jo Serbia. Jo ndonjë raport armik. Por vetë presidentja. Një presidente që i shërben vetes e jo shtetit, politikës e jo vendit, momentit elektoral e jo të ardhmes. Një udhëheqëse shtetformuese, nëse me të vërtetë do të kishte informata për 900 banda të shkatërruara, do të duhej:

  1. të publikonte raporte zyrtare
  2. të mbante konferencë të koordinuar me Policinë dhe Prokurorinë
  3. të siguronte transparencë
  4. të ruante dinjitetin e shtetit
  5. të sillte fakte, jo thashetheme numerike

Por ajo zgjodhi rrugën e kundërt: deklaratë senzacionale, pa burime, pa prova, pa përgjegjësi institucionale. Dhe në diplomaci, ku çdo fjalë matet me gram, kjo lloj papërgjegjësie i kushton shtrenjte një shteti të vogël si Kosova. Atëherë jemi përballë diçkaje më të rëndë: jemi përballë abuzimit me detyrën. Nëse presidentja përdor sigurinë kombëtare si mjet propagandistik për fushatë, atëherë kemi të bëjmë me një rrezik të drejtpërdrejtë për stabilitetin politik dhe diplomatik të vendit. Sepse një presidente që sheh votën para shtetit, personalen para vendit, interesin partiak para interesit kombëtar nuk është më garantuese, por rrezik për rendin. Kosova nuk ka nevojë për një presidente që shpik numra. Kosova ka nevojë për një presidente që mbron të vërtetën. Nuk ka nevojë për marketing. Ka nevojë për dinjitet. Nuk ka nevojë për sensacion. Ka nevojë për seriozitet. Nuk ka nevojë për arsyetime qesharake. Ka nevojë për përgjegjësi. Populli i Kosovës e ka parë këtë film shumë herë: politikanë që e përdorin shtetin si skenë teatrore për interes personal. Por çdo teatër ka një fund. Dhe duket se edhe ky po afron. Njerëzit janë lodhur nga gënjeshtrat. Janë lodhur nga statistikat e sajuara. Janë lodhur nga figura që flasin shumë, por mendojnë pak. Janë lodhur nga udhëheqës që e bëjnë Kosovën të duket më keq sesa është. Janë lodhur nga politikanë që i veshin vendit imazh kriminal vetëm për të marrë zemrat e militantëve. Dhe më e rëndësishmja: Janë lodhur nga presidentë që harrojnë se para se të jenë politikanë, janë simbol i shtetit. Kosova është vend i ndjeshëm, i vogël, i brishtë dhe i dashur për popullin e vet. Ka kaluar shumë, ka luftuar shumë, ka paguar çmim të madh për lirinë që sot gëzon. Nuk e meriton të përdhosen. Nuk e meriton të keq përfaqësohet. Nuk e meriton të shitet si terren kriminal.

Presidentja kishte një detyrë: të mbrojë imazhin e Kosovës, të ruajë seriozitetin, të peshojë fjalën. Dhe në këtë rast, ajo dështoi. Jo si politikane, sepse politikanët gabojnë çdo ditë. Ajo dështoi si presidente. Dështoi si simbol i shtetit. Dështoi si zë i matur i vendit. Dështoi si garantuese e dinjitetit kombëtar.

Kosova meriton më shumë. Kosova meriton lidership që e ngrit, jo që e ul.
Liderë që e ndërtojnë, jo që e përlyejnë. Liderë që flasin me përgjegjësi, jo me propagandë. Dhe deri sa të arrijmë aty, populli mbetet mburoja e vetme e të vërtetës së këtij vendi.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …