Ali Hertica

Mr. Ali Hertica: Pse i lejojmë politikanët të gënjejnë

Fatkeqësisht, kjo funksionon ndryshe në politikë. Politikanët janë shumë të gatshëm t’u zbulojnë informacione gazetarëve, me kusht që emrat e tyre të mos përmenden. Më pas publikohen histori që njerëzit nuk mund t’i verifikojnë, sepse nuk dihet burimi i informacionit që media ka përdorur.

Nga viti 2000 deri në vitin 2026, gjatë gjithë kësaj kohe kam parë ndryshimin e politikës: demokracia jonë parlamentare është shndërruar gjithnjë e më shumë në një demokraci mediatike. Debatet supozohet të zhvillohen në Parlament, ndërsa mediat duhet vetëm të raportojnë për to. Në realitet ndodh e kundërta: politikanët angazhohen vazhdimisht në diskutime në media dhe në rrjetet sociale, ndërsa në Parlament zhvillohet vetëm një debat i shkurtër pasues.

Kjo është e dëmshme, sepse krijon një logjikë tjetër politike. Në Parlament, njerëz të ndryshëm diskutojnë probleme komplekse dhe duhet të arrijnë kompromise. Në media, zakonisht bëhet fjalë për figura të njohura dhe zgjedhje të thjeshtuara, pa politikanë që përballen drejtpërdrejt me njëri-tjetrin në debat.

Ne jetojmë në një vend ku politikanët janë shumë të mbrojtur dhe u lejohet të thonë pothuajse çdo gjë. Ata dëshirojnë që emrat e tyre të jenë vazhdimisht në media për të rritur dukshmërinë publike. Atëherë, pse japin informacione në mënyrë anonime dhe nuk duan të identifikohen? Sepse nuk duan të thonë të vërtetën, ndërsa informacionet që ofrojnë janë shpesh të pasakta, të njëanshme ose të nxjerra jashtë kontekstit.

Gazetarët që i nënshtrohen këtyre praktikave e dinë këtë shumë mirë. Në këtë mënyrë, ata nuk raportojnë më për politikën, por bëhen vetë pjesë e lojës politike. Megjithatë, kjo ndodh vazhdimisht dhe rrjedhjet e informacioneve vetëm sa shtohen. Kështu, politikanët gënjeshtarë vazhdojnë të shpëtojnë pa u ndëshkuar për gënjeshtrat e tyre.

Supozoni se shkruaj një artikull në të cilin bëj pretendime të ndryshme, bazuar në të dhëna të cilave nuk u referohem dhe që nuk mund të verifikohen nga studiues të tjerë. Supozoni gjithashtu se kërkoj që artikulli të publikohet në mënyrë anonime, pa emrin tim. Megjithatë, edhe në të ashtuquajturat “media cilësore”, lexoj vazhdimisht artikuj të bazuar në burime anonime, ose në informacione të rrjedhura nga politikanë dhe zyrtarë të shtypit. Informacione që nuk mund të verifikohen as nga gazetarët e tjerë, e aq më pak nga konsumatorët e lajmeve.

Do të ishte mirë që politika ta rishikonte këtë qasje dhe të kuptonte rëndësinë e transparencës dhe të referencave të sakta. Edhe më mirë do të ishte nëse këtë do ta bënin të gjithë politikanët që rrjedhin informacione dhe të gjithë gazetarët që i pranojnë pa verifikim këto manipulime politike. Por kjo vështirë se mund të pritet këtu.

Për shumë njerëz, gënjeshtra dhe politika janë bërë sinonime. Politikanët konsiderohen gënjeshtarë sipas përkufizimit, pavarësisht sa qëllimmirë mund të jenë. Besimi në politikë ka rënë pothuajse në zero, dhe kjo e vendos dorëheqjen e Lumir Abdixhikut në një dritë tjetër për qytetarët. Në fund të fundit, kush largohet nga pushteti nëse nuk është i detyruar?

Por zgjedhjet këtu kanë pak lidhje me demokracinë reale. Partitë paraqesin kandidatë për t’i shpërblyer për besnikërinë e tyre, me paga dhe pensione të mira ose për të lidhur me veten fise dhe grupe të ndryshme interesi. Kompetenca rrallëherë është kriteri kryesor. Nëse ndonjë deputet apo këshilltar rezulton të jetë ekspert, kjo konsiderohet thjesht bonus.

Pasi dikush hyn në parlament ose në një këshill të tillë, ai ndjek vijën e partisë; kontributi personal nuk vlerësohet. Kontakti me votuesit është minimal dhe ndikimi i tyre mbetet i vogël. Partia ose grupi që e ka sjellë në pushtet pret bindje dhe përfaqësim të interesave të veta.

Në Kosovë, votat shpesh blihen. Partitë i lidhin votuesit me vende pune dhe favore ekonomike. Kjo ndodh edhe përmes parave në dorë, të shpërndara nga ndërmjetës të votave që ofrojnë pagesa në këmbim të mbështetjes elektorale. Kjo ka shumë pak të bëjë me demokracinë.

Kjo shihet edhe në realitetin e përditshëm, ku shumë dëme mbeten të pariparuara edhe një vit pas ngjarjeve të mëdha politike e shoqërore. Entuziazmi për zgjedhjet parlamentare në Kosovë është i ulët, edhe pse ka një numër të madh kandidatësh të rinj në listat zgjedhore. “Fytyra të ndryshme, por e njëjta lojë” – ky është perceptimi i shumë qytetarëve. Premtimet janë thyer aq shpesh, saqë shumica nuk besojnë më se vota e tyre mund të sjellë ndryshim.

Edhe ata pak kandidatë që duan sinqerisht t’i shërbejnë popullit, mbeten të bllokuar nga sistemi. Pjesa tjetër e këshillit ecën sipas melodisë së diktuar nga udhëheqja partiake, duke mbytur çdo zë ndryshe.

Dhe sapo dikush arrin në ato poste luksoze, nuk heq dorë lehtë prej tyre. Një pozitë e tillë pushteti sjell shumë më tepër sesa një pagë. Ajo mundëson përfitime nga marrëveshje biznesi, ndikim në tenderë dhe pjesëmarrje në rrjete interesi që sigurojnë përfitime të vazhdueshme financiare. Mund të pasurohesh pothuajse pa e ndier. Dhe, natyrisht, bëhesh edhe më popullor, sepse ndihmon familjarët të gjejnë punë ose siguron që kontratat shtetërore të përfundojnë në duart e tyre.

Kontrolloni gjithashtu

Xhevat Hasani: MJERIMI NUK E KA EMRIN VETËM „KAFSHATË QË TË MBETET NË FYTË“ POR E KA EMRIN EDHE NEXHMEDIN!

*Mesditë. Vapë. E hapa televizionin. Zgjodha Euronews-in. Moderatori Thimi Samarxhi bisedon me gazetarin e njohur …