Bahri Bivolaku

Bahri Bivolaku: Fushata e orkestruar e Ekspresit kundër UÇK-së buron nga raporti i Dick Martit

Dy pjesët e dokumentarit të “Zona Express”, por dhe raporti i Dick Martit dhe Martave tjerë, janë vetëm njëra pjesë e rrëfimeve të konstatuara. Mungon e vërteta e palës tjetër, atyre që mund të akuzohen nga këto rrëfime, Fjala kriminel e kryekriminel e dëgjuar jo rrallëherë në Kuvendin e Kosovës dhe në paraqitjet publike të disa akterëve të oponentës politike, pastaj vendimi i Gjykatës së Apelit, ku vërtetoi dënimin me rastin Drenica 2, pastaj lëvizjet reflektuese që kanë të bëjnë me themelimin e Gjykatës Speciale, po shndërrohen në një fushatë të ndjekjes më tepër të arritjes së numrit të të akuzuarve sesa të ndarjes së drejtësisë. Për fat të keq ka edhe politikanë, të cilët i gëzohen kësaj fushate, nga dëshira e sëmurë se mos vallë përfitojnë ndonjë gjë nga fushata e tillë. Pjesë të kësaj fushate i shoh edhe dy pjesët e dokumentarit të Zona Express, në të cilat paraqitet vetëm njëra pjesë e rrëfimeve të konstruktuara, iu mungon e vërteta e palës tjetër, e atyre që preken apo akuzohen nga këto rrëfime. Fushata e orkestruar gjithsesi që buron nga raporti i Dick Martit. Ky raport dhe kjo fushatë në Kosovë rrjedhë edhe si ofensivë diplomatike serbe, e cila po mundohet që para opinionit ndërkombëtar, ta paraqesë agresorin dhe shkaktarin e të gjitha luftërave në Ballkan e që është Serbia, si viktimë të luftërave. Një gjë mbase duhet të jetë e qartë se shteti i Serbisë përgjatë periudhës janar 1998 e deri në dhjetor 2000, kishte të instrumentalizuar tërësisht në funksion të politikave të saja pakicën serbe në Kosovë. E kam edhe një fakt të paqartë se kush i dënon vrasësit e qytetarëve shqiptarë të Kosovës dhe a thua kush bënë fushatë e dokumentare që këta vrasës të kapen dhe sillen para organeve të drejtësisë?

Krime të tilla në komunën e Vushtrrisë, Serbët lokal të Vushtrrisë, pjesë e të gjitha masakrave që bëri Serbia

Në vitet 1998-1999, ushtria serbe, e ndihmuar nga Policia dhe paramilitarët e filloi një aksion të gjerë luftarak, nga ku u vranë 650 qytetarë, gjersa gjatë aksioneve të tilla ka zhdukur 116 civilë, nga të cilët 48 konsiderohen ende të tillë, pasi nuk dihet asgjë për fatin e tyre. Vetëm me 22 maj të vitit 1999 u kidnapuan 68 qytetarë nëpër lagjet e qytetit të Vushtrrisë të varrosur më pastaj në varreza masive nëpër Serbi. Në masakrën e Studimës, me 2 maj 1999 për dy orë u vranë 117 qytetarë, nga të cilat 17 femra, u vra edhe nëna me frytnim 8 muajsh në bark, ndërsa plagosi 25 njerëz. Më 16 prill të vitit 1999 u vranë gjithashtu edhe 9 qytetarë duke shkuar nëpër shtëpitë e tyre në Studime, gjersa më 15 maj po kjo polici serbe vrau 6 gratë e familjes Gërguri. Më 31.05.1999 ndodhi edhe masakrimi i familjes 12 anëtarëshe të Selatin Gërxhaliut, ku në shtëpinë e tij u vranë 7 fëmijë. Pra, u ekzekutua një familje e tërë. Në kampin e përqëndrimit në Smrekonicë, serbët mbanë 3000 të burgosur, të cilët u maltretuan skajshmërisht. U zhdukën 12 fëmijë dhe 10 gra. Pati dhunime, veçanërisht në dy fshatra të kësaj komune dhe në një lagje të qytetit, që kur lexon dëshmitë vërtetë të rrënqethet trupi, serbët plagosën 484 qytetarë me armë zjarri, ndërkaq në burgjet e Serbisë depërtoi 87 qytetarë. E gjithë kjo ngjarje ka mbetur pa u ndjekur nga drejtësia, çoftë ajo ndërkombëtare apo vendore, për të cilën ekzistojnë dikur rreth 900 dëshmi automatike të dëshmitarëve të drejtëpërdrejt. I vetmi statifaksion justifikues për familjet e të vrarëve është liria dhe shteti i Kosovës, gjersa populli shqiptar, i tillë si është human ka falur edhe pse e dijmë se pjesë e këtyre krimeve janë edhe mjaft qytetarë të Kosovës të nacionalitetit serb, të cilët lirshëm shëtisin rrugëve të këtij vendi. Tendenca e ndërrimit të roleve në mes të viktimës e xhelatit nga policia serbe, të ndihmuar edhe nga Dick Martit e Evropës, nuk ka se si mos t’i irritoj shqiptarët dhe ajo gjithsesi rrezikon faljen e shqiptarëve për dikur fqinjët e tyre, pasi ata falën, por assesi nuk e harrojnë të kaluarën jo të largët, pasi në Vushtrri jetim nga kjo kohë kanë mbetur 1671 fëmijë, gjersa nga Vushtrria me dhunë plaçkë e maltretime u dëbuan jashtë vendit 60 mijë banorë me qëllim të spastrimit etnik. Në fshatin Reznik, përveç që kjo polici serbe ekzekutoi 3 çifte bashkëshortësh me tre fëmijët e tyre të familjes Ujkani, ajo nuk u knaq me aq, pasi kufomat e tyre edhe ua djeg me djegjen e shtëpisë, gjersa në fshatin Galicë vret 14 qytetarë, duke ua prerë edhe gjymtyrët e trupit tërësisht. Në Vushtrri, përveç viktimave civile pati edhe dëshmorë, djemtë të cilët u vranë me pushkë në dorë, për t’i dhënë fund këtij okupimi dhe masakrimi të qytetarëve nga serbët për të realizuar një qëllim të vetëm të jenë të lirë. Janë mbi 60 të tillë që kanë lënë 130 fëmijë pa prindër për të arritur lirinë që popujt tjerë të Evropës e kanë para qindra vitesh.

Dëmet materiale në pronën e qytetarëve, hisedarë edhe pakica serbe e instrumentalizuar nga Serbia

Qeveria Komunale, menjëherë pas luftës së Kosovës ka inicuar evidentimin e të gjitha dëmeve qindra milionëshe të shkaktuara në pronat e qytetarëve të kësaj komune, të shkaktuara nga djegiet e qëllimta. Ajo gjithë këtë aktivitet e realizoi edhe falë ndihmës së administratorit të Kombeve të Bashkuara Deni Len dhe përkushtimit të një armate të tërë njerëzish, të kyçur në punë pa pagesë. Nga ai material i përgatitur e specifikuar, detajisht rezulton që në qytetin e Vushtrrisë nga 2830 objekte banimi privat sa ishin të djegura qëllimisht nga serbët(emrat e të cilëve janë të njohur) janë 1408 shtëpi si dhe 349 objekte përcjellëse, të cilat arrijnë përqindjen 84.86% e kalljes së tyre. Duke marrur parasysh që krahas këtyre dëmeve të shkaktuara në objekte të banimit që shndërruar në mejte monetare kanë arritur shifrën prej 127.415.367 DM, pasi janë vlerësuar hollësisht edhe dëmet në teknikë të bardhë, orenditë shtëpiake, pajisje të kuzhinës, vegla pune, blegtori, makina bujqësore etj. Nga gjithsej 62 fshatrat e Vushtrrisë të mbuluara me aksionin evidentues të asaj kohe u regjistrua 6.836 objekte banimi privat, nga të cilat të padëmtuara apo djegura kanë shpëtuar vetëm 1447 shtëpu. Vlersa e dëmeve të luftës në këto fshatra është në shumën prej 596.155.118 DM. Nga këto të dhëna të punuara hollësisht, në vitin 1999 del që në ekonomitë financiare familjare janë shkaktuar dëme në vlerën prej 723.570.485 DM, duke qenë të dëmtuara nga serbët 6.797 shtëpi. Pjesë e këtij punimi nuk kanë plaçkitjet në mjetet monetare dhe ari të konfiskuar nga serbët nga qytetarët e kësaj komune. Serbët dhe politika e tyre shfarosëse ndaj një populli tjetër krahas dëmeve e plaçkitjes së ekonomive familjare plaçkiti edhe ekonominë gjegjësisht ndërmarrjet shoqërore të asaj kohe, që nga viti 1995 kur filloi t’i aplikoj masat e dhunëshme në këto kolektive. Dëmet e vlerësuara në total nga ndërmarrjet e plaçkitura kap shumën prej 14.046.980 DM, gjersa në institucionet shtetrore të kohës, vlera e dëmeve arrinë shifrën e 2.654.149 DM. Këto vlera të dëmeve kanë arritur nga plaçkitjet e mjeteve të transportit, inventarit, mallit të prodhuar në depo etj. Serbët djegën e denduan edhe shkollat tërësisht, duke arritur shifrën e dëmeve në 1.565.544 DM. Gjersa ka djegur 45.180 libra në biblotekat e tyre. Gjithashtu komisioni ka vlerësuar edhe dëmet e shkaktuara në kompanitë private të biznesit. Nga 66 ndërmarrje sa ishin asokohe pa i llogaritur edhe rreth 400 dyqane private nga plaçkitja e serbëve të mallit në ato ndërmarrje dhe djegie të objekteve shitëse është shkaktuar dëmi prej 14.118.132 DM. Kur të mblidhet të gjitha kategori del që dëmi minimal i invazionit serb dhe plaçkitjes së saj anekënd Vushtrrisë, shifra arrinë afërisisht 800 milion marka për të cilat askush nuk ka dhënë llogari.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …