Ibish Neziri: Nuk mund të udhëhiqen bisedime me Serbinë nën kërcënimin e Gjykatës Speciale dhe frikës nga ajo

Ibish Neziri: Treni, provokim i radhës që për pak nuk përfundoi në gjakderdhje

Se nisja e trenit nga Beogradi drejtë Kosovës ishte një provokim i rëndë dhe edhe një përpjekje për të bërë matje se deri ku mund të shkoj përtej kufijve të së lejueshmes, është e qartë. Se ishte provokim i llojit të vetë e thanë me shumicë  edhe mjetet e informimit publik në Evropën Perëndimore. E vërtetë është edhe moslejimi i hyrjes së trenit në territorin e Republikës së Kosovës pas vendimit të institucioneve shtetërore të Republikës së Kosovës. Gjakrat u nxenë në të dy anët. Nga të dy anët erdhën deklarate të nxehta. Nga Republika e Serbisë kërcënuese e nga Republika e Kosovës triumfaliste.  Do të ishte mirë të mos kishte deklarata të tilla, por ja që për rrethanat serbo-shqiptare qe kohë të gjatë janë bërë shprehi.  Përfaqësuesit e institucioneve të Republikës së Kosovës të mos na e qajnë kokën me deklarata të tilla. Ata nuk janë zgjedhur për të tredhur miza por për ta udhëhequr shtetin dhe për ta mbrojtur integritetin territorial të tij dhe për ta pamundësuar shkeljen e kufijve nga kushdo e kujtdo qoftë që t’i teket. Ata në këtë rast ndryshe nga shumë herë deri tani kanë kryer detyrën e tyre kushtetuese duke ua treguar vendin pretendimeve dhe ëndrrave serbe.

Ardhja e trenit nga Beogradi në Prishtinë apo Fushë Kosovë dhe anasjelltas nuk është “mission impossible”. Kishte një tren që qarkullonte në këtë relacion, por jo i stërmbushur e stërshkërdhyer nga gjithë ajo ikonografi e ato parulla, me të cilat u nis këtë nga Beogradi ku u hartuan plane e strategji, të cilat shkaktuan aq shumë gjakderdhje. Ai tren ishte i mbushur  me udhëtarë që niseshin nga Athina, Selaniku, nga  Shkupi e Fushë Kosova, Mitrovica dhe shkonin tutje deri në Beograd, Zagreb, Lubjanë e Mynih të Gjermanisë. Pse të mos jetë një i tillë edhe tani? Kjo është e mundur edhe tani, dhe për këtë ekzistojnë rregulla të qarta të cilat duhet respektuar me përpikëmëri si Beogradi, edhe Prishtina. Mirëpo për këtë, qoftë ai i përparmi “Akropolis“-i që nisej nga Athina dhe përmes Shkupit, Fushë Kosovës e Beogradit shkonte deri në Mynih dhe anasjelltas apo ndonjë tjetër tren, krejtësisht normal, për të qarkulluar në këtë relacion, duhen marrëveshje ndërkombëtare dhe ndërshtetërore të cilat bëhen  mbi bazën e atyre rregullave.

Shtrohet pyetja se çfarë u fsheh në tren e pas trenit. Të thuhet se ishte bartja e udhëtarëve është absurd i llojit të vetë. Të tregohet se „Kosova është pjesë e Serbisë“ edhe ky është absurd i të njëjtit lloj, ngase Serbia e din mirë se Kosova as pjesë, as zemër e as djep i Serbisë nuk është dhe këtë besoj ta ketë kuptuar edhe një herë, se Kosova është shtet i pavarur dhe sovran me kushtetutën e vet, me kufijtë e vet dhe me institucionet e veta, të cilat duhet të ruhen dhe mbrohen nga të thirrurit për këtë.

Është paksa e çuditshme heshtja  e KFOR-it dhe heshtja e udhëheqësit të UNMIK-ut, ndonëse ky i fundit është mision krejtësisht simbolik e i padukshëm. Përfaqësuesi Special është dashur ta njoftojë Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe të kërkoj mbledhje urgjente të këtij Këshilli për ta shqyrtuar gjendjen e krijuar në Kosovë nga ky provokim i cila për pak sa nuk qoi në gjakderdhje, nëse nuk kanë qenë inskenime.

Institucionet e Republikës së Kosovës nuk kishin si të ishin ndryshe pos ashtu si edhe u bënë, duke ia bërë të qartë Beogradit se jashtë çdo rregulli treni nuk mund të hyj në territorin e një shteti tjetër pa leje e pa marrëveshje paraprake. Ato duhet të ia bëjnë të qartë pos Beogradit edhe Brukselit, Uashingtonit, Berlinit e Moskës se janë të gatshme që edhe me Beogradin e edhe me Shkupin të lidhin marrëveshje për komunikacionin hekurudhor që do të ishte në interesin e të gjithëve.

Të kthehemi pak të deklaratat e mbrëmjes e udhëheqësve politikë të të dy shteteve. Ato që vinin nga Republika e Kosovës, ishin triumfaliste dhe me tendencë që meritat e moslejimit të hyrjes së trenit në territorin e Kosovës „të ia lënë vetit“ gjë që nuk iu deshën askujt tjetër pos vetë atyre, për konsum të brendshëm.

Ata është dashur dhe duhet ta dinë se nuk janë zgjedhur për sytë e tyre të zi apo të kaftë dhe për deklarata të tilla, por për ta mbrojtur vendin me gjithçka të jetë e nevojshme, sepse mbrojtja e vendit është detyrim kushtetues, jo vetëm për ta por për secilin shtetas. Ndërkaq deklaratat e udhëheqësve shtetëror serbë, sidomos ato Nikoliqit dhe Vuçiqit janë mjaft indikative për shkak të kërcënimeve që përmbajnë ato deklarata.

Nikoliqi tha se Serbia do t’i dërgoj njësitë ushtarake në Kosovën veriore nëse vriten serbë, për ta mbrojtur popullsinë serbe nga vrasjet. Jo rrallëherë ka ndodhur gjatë historisë serbe, sidomos asaj më të resë, të vriten njerëz që pastaj vrasjet e tyre të shërbejnë si „casus beli“ për veprime tjera. Një ndër rastet kohët e fundit që është përfolur relativisht shumë, është rasti „Panda“ i Pejës, prandaj përfaqësuesit e organeve shtetërore të Republikës së Kosovës duhet t’ lënë llafet dhe rrahagjokset e të kujdesen shumë që të mos ndodhë ndonjë rast i ri a la „Panda“ që pastaj Serbisë, t’i shërbejnë si Casus beli në Kosovë. Përndryshe Serbia është duke është duke paralajmëruar vrasje të tilla, të cilat nuk do t’i bëjë askush tjetër pos asaj vetë.

17 janar 2017

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …