Zgjedhjet vendore në Shqipëri u përmbyllën pa incidente të mëdha sikur ishte paralajmëruar

Artan Boriçi: Nëse nuk do BE-ja Shqipëria duhet të punojë me bashkimin tregtar të BP për të joshur Mbretërinë e Bashkuar

Aspirata e popullit shqiptar për tu bërë pjesë e Evropës i ka rrënjët historike që në periudhën veneciane kur Shkodra dhe një pjesë e qyteteve dalmate ishin pjesë e Republikës së Venedikut. Pjesë e rëndësishme e përpjekjeve historike të shqiptarëve për tu bërë pjesë e Evropës ka qenë lëvizja politike e Skënderbeut për të njohur kurorën arbërore prej Papës, përpjekje që dështoi prej strategjisë gjeopolitike të Venedikut për marrëdhënie pragmatike me Perandorinë Osmane.

Dorëzimi i Shkodrës nga ana e Venedikut më 1478 është padyshim pika më kulmore që do të përcaktonte vijën ndarëse ndërmjet Evropës dhe Bizantit, tashmë nën Perandorinë Osmane.

Në mënyrë paradoksale kjo politikë gjeopolitike vazhdon ende sot kur Kroacia dhe Sllovenia janë pjesë e BE-së, ndërsa Shqipëria ndodhet në të ashtuquajturin grup të shteteve të Ballkanit Perëndimor (BP).  Ndërkaq situata në terren nuk është edhe aq paradoksale meqë BE, që prej traktatit të Mastrihtit është shndërruar prej një hapsire tregtare në një hapësirë juridike më elementë të një bashkimi shtetëror. Si rrjedhim, BE është veç të tjerave edhe një bashkim kulturor, i cili është larg vlerave kulturore bizantine që ndajnë një pjesë e mirë e vendeve Ballkanike.

Një prej lëvizjeve të mëdha gjeopolitike evropiane ka qenë dhe mbetet Greqia e cila konsiderohet si djepi kulturor i Evropës. Ajo u krijua prej Evropës për t’i dhënë fund pranisë së gjatë të Perandorisë Osmane në Ballkan. Që prej asaj kohe Greqia është një instrument i rëndësishëm i Perëndimit në rajon dhe luan rol të rëndësihëm në gjeopolitikën evropiane në Ballkan. Si rrjedhim, diplomacia greke përdor levën evropiane për të avancuar politikën e saj ndaj shteteve të Ballkanit.

Shembulli më tipik është bllokimi i Maqedonisë për tu bërë pjesë e NATO-s. Greqia, megjithëse është flamurtare e vlerave bizantine me institucione fetare që nuk janë ndarë qartas nga shteti tolerohet prej pozicionit të saj gjeopolitik. Në këtë mënyrë shpjegohet paradoksi Grek.

Përtej këtij paradoksi, Shqipëria dhe vendet e BP kanë një të kaluar të vështirë dekadat e fundit. Përafrimi me BE-në ka qenë shpesh i vështirë. Shqipëria duhet të përfshihet në integrime ekonomike rajonale dhe globale, e si rrjedhim, përafrimi me BE-në ka qenë dhe mbetet i vetmi instrument politik i saj, për sa kohë nuk janë shfaqur nisma të reja globale. Kjo ka bërë që Shqipëria të jetë e detyruar t’i nënshtrohet vazhdimisht fqinjit të saj jugor në orekset e saj gjeopolitike.

Greqia është një shtet i vjetër ballkanik dhe ka fuqi të madhe diplomatike për të nxjerrë gështenjat e Evropës nga zjarri. Në këtë kuptim duhen parë edhe negociatat e fundit me Greqinë, ku ajo me anë të varrezave ka konsoliduar librat e saj historikë për kufijtë e saj imagjinar më Shqipërinë. Ajo me të drejtë mendon se kufijtë nuk janë asnjëherë të palëvizshëm, prandaj përgatitet që në një çast fatlum gjeopolitik të zgjerojë kufijtë e saj veriorë.

Interesi shtetëror grek është i lidhur ngushtësisht me bazat mbi të cilat ai është formuar. Interesi gjeopolitik amerikan mbi shqiptarët i manifestuar në mbështetjen e madhe ndaj Shqipërisë, Kosovës dhe Maqedonisë krijon probleme afatgjatë në doktrinën mbi të cilën mbështetet shtetformimi grek. Në këtë kuptim, koha që jetojmë është pozitive për shqiptarët, prandaj Greqia po përpiqet të pengojë sa më shumë të drejtën në rritje të shqiptarëve në Ballkan duke përparuar ide tradicionale ballkanike mbi kufijtë.

Historikisht, kufijtë kanë qenë në mendjet e ballkanasve, siç tregon këmbëngulja shekullore e Serbisë për të pasur në zotërim Kosovën apo këmbëngulja historike e Greqisë për të patur në zotërim të gjithë krahinën e Epirit, veri e jug bashkë. Ndonëse shqiptarët ndajnë të njëjtën veti mbi kufijtë imagjinarë, ata asnjëherë nuk kanë patur një politikë shtetërore për të realizuar imagjinatën e tyre. Më keq akoma, Italia fashiste dhe Gjermania naziste kanë ushqyer iluzionin e të drejtës historike shqiptare mbi Kosovën dhe Çamërinë me qëllim rreshtimin e tyre me boshtin fashist.

Greqia po sheh se përfshirja e Shqipërisë ne integrimet globale mund ta bëjë atë një shtet me interesa të qarta gjeopolitike, prandaj po shpejton të vendosë pengesa ligjore me anë marrëveshjeve shtetërore dypalëshe.

Në këtë kuptim, Shqipëria, duke synuar integrimin në BE po bën lëshime strategjike ndaj fqinjit të saj jugor. E vërteta është se Shqipëria nuk mund të bëhet pjesë e BE, prandaj çdo lëshim i saj ndaj Greqisë nuk sjell asnjë dobi strategjike. BE e ka shpallur qartë se kufijtë e saj në Ballkanin perëndimore përfundojnë në Kroaci. Prandaj, Shqipëria nuk duhet të bëjë përpjekje për tu afruar me BE, por duhet të ndjekë një politikë të hapur dhe pragmatike ndaj saj.

Shqipëria ka një instrument shumë të vlefshëm siç është MSA dhe duhet të punojë fort për ta përmbushur atë dhe të kërkojë që edhe Evropa të bëjë të njëjtën gjë.

BE nuk është më ajo që ishte përpara Brexit. Dalja e MB nga BE është një ngjarje botërore. MB është një vend me potencial të madhe ekonomik dhe njohëse e pashembullt e Lindjes. Ajo është lojtare globale me interesa të qarta tregtare. Shqipëria duhet të punojë fort me bashkimin tregtar të vendeve të BP për të joshur MB. BP duhet të punojë fort si instrument i një bashkimi të madh tregtar e pragmatist që do përfshinte MB dhe Turqinë. Treshja MB, Turqi dhe BP është një potencial i madh tregtar dhe integrues.

BP duhet të shfrytëzojë marrëveshjen e ardhshme të Londrës si pikënisjen e një bashkimi të tillë tregtar qindra milonësh, i cili mund të konkurojë me BE. Vetë Shqipëria duhet të çlirohet nga kompleksi i të lënit jashtë BE sepse ka potenciale të mëdha e të pashfrytëzuara. Një pozicionim i tillë e bën Shqipërinë të konkurrojë denjësisht e në barazi të plotë me Greqinë, anëtare të BE. Efekti sanduiç për Greqinë, Bullgarinë e Rumaninë ndaj një bashkimi të tillë hipotetik tregtar do të ndante Ballkanin në mënyrë pardaoksale, por me pasojë afatgjatë largimin e Greqisë, Bullgarisë dhe Runamisë nga blloku kulturor BE për t’iu bashkuar unionit të ardhshëm tregtar. (DITA)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …