KEK
Fillimi / Personalitete / Ahmet Qeriqi: Azem Bejtë Galica (1889-1924) ka qenë njëri ndër luftëtarët më të njohur të historisë së popullit shqiptar
Azem Galica

Ahmet Qeriqi: Azem Bejtë Galica (1889-1924) ka qenë njëri ndër luftëtarët më të njohur të historisë së popullit shqiptar

Azem Bejtë Galica (1889-1924) ka qenë njëri ndër luftëtarët më të njohur të historisë së popullit shqiptar, kundërshtari dhe luftëtari më i pa kompromis  i pushtimit të Kosovës dhe viseve të tjera nga Serbia e shtetet fqinje, strategu dhe heroi i kohës së tij, i cili për 12 vjet rresht, veproi dhe luftoi për çlirimin e viseve shqiptare nga robëria sllave. 12 vjet në male, në luftëra e beteja, në shtegtime nëpër shtigje, duke u përballur me  sa e sa  prita, 12-vjet pa pushuar edhe një ditë si duhet, 12 vjet pa e bërë edhe një natë gjumë si duhet, 12 vjet në vapë, shi, dëborë, acar, shpeshherë i pa ushqyer si duhet, shpeshherë i sëmurë dhe me plagë në trup…  Po çuditërisht, edhe krahas tërë asaj luftë dhe militantizmi atdhetar, krahas rezistencës më të fortë dhe të pakrahasueshme të kohës,- edhe sot e kësaj dite, madje edhe nga studiues shqiptarë, Azem Galica konsiderohet “kaçak” mali, madje edhe “krye-kaçak i Drenicës” apo i kaçakëve.

Këtë njollë emrit të Azem Galicës nuk ia ka hequr deri sot “historia” zyrtare e Kosovës apo e Shqipërisë  dhe ky është një turp më shumë për të mos thënë krye-turpi që ka arritur deri në kohën tonë.

Cili popull në botë do të pranonte që një kryetrim si Azem Galica dhe një krye-trime si Shote Galica të trajtoheshin “kaçakë”, hajdutë, vrastarë, vetëm sepse ashtu e ka trajtuar regjimi, me këtë rast regjimi shqiptar-vrasës dhe shqiptar-shfaronjës i Nikolla Pashiqit dhe i regjimeve të tjera serbe e sllave deri në vitin 1999. Njolla që ia bënë, me apo pa vetëdije, Lëvizjes Çlirimtare Kombëtare, një klasë e tërë historianësh, duke e quajtur Lëvizje Kaçake, sipas sintagmës serbe “Koçaçki pokret”, le t’ iu mbetet atyre në ndërgjegje.

Personaliteti luftarak, qëndresa dhe lufta e organizuar e Azem Galicës dhe bashkëluftëtarëve të tij, të cilët prijës ideorë kishin: Hasan Prishtinën, Bajram Currin, Hoxhë Kadriun dhe organizatën, “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës”,  janë të denja për piedestalin e heroizmit shqiptar në shekuj.

Azem Galica, nuk ishte vetëm një trim popullor, që nuk e honepste robërinë. Ai nuk luftonte vetëm për çlirimin e Drenicës, apo për t’ ia lënë një nam më tepër vendlindjes  së tij, nuk luftonte për t’u pasuruar duke i zgjeruar pronat në Galicë,  por së bashku me trimat e trimëreshat e tij luftonte, kundër një regjimi barbar, kundër regjimit më barbar të kohës të Serbisë së Nikolla Pashiqit, e cila kishte program shtetëror, shfarosjen  kolektive të shqiptarëve. Lufta kundër një Serbie të tillë nuk ishte e pamundshme dhe këtë më së miri e provoi, Azem Galica me trimat e tij, në kohën e tij,  ashtu sikur nuk do ta konsideronte të pamundur luftën kundër regjimit barbar të Milosheviqit, Adem Jashari në kohën e tij.

Edhe këtu kemi një koincidencë interesante. Regjimi i Pashiqit, Azem Galicën e trajtonte “kaçak, bandit vrasës”, dhe e kishte likuiduar me tërë familjen, ndërsa regjimi i Milosheviqit, Adem Jasharin e trajtonte dhe e trajton vrasës, terrorist e bandit, dhe po ashtu e kishte likuiduar gati me tërë familjen….

Azem Galica, ishte Komandant i çetave kryengritëse të Kosovës kundër Serbisë dhe jo “kaçak mali”

Emërtimet e caktuara, që lidhen me ngjarje, lëvizje dhe fenomene të ndryshme, kurdoherë  kanë ndryshuar dhe duhet të ndryshojnë në kohë dhe hapësirë, ne akord me krijimin e realiteteve të reja. Janë të shumta formulimet gjuhësore të kohës së pushtimit serb dhe jugosllav, të cilat tashmë nuk i qëndrojnë shqyrtimit realist të përmbajtjes dhe do të duhej të ndërpritej trashëgimia e tillë e emërtimeve, e sintagmave me përmbajtje të ndryshme, të cilat aktualisht nuk akordojnë me realitetin e ri, që është  krijuar në Kosovë, qysh nga viti 1999.

Dikur, duke përkthyer fjalë për fjalë nga gjuha serbe, zyrtarët dhe studiuesit e lëmenjve të caktuar, sidomos në Kosovë kanë mbartur  në gjuhën shqipe  formulime, të cilat nuk kanë qenë në akord me realitetin, madje as me natyrën e gjuhës shqipe, por janë imponuar së bashku me gjuhën dhe qëndrimin zyrtar të pushtuesit.

Lëvizja çlirimtare e Azem Galicës dhe trimave të tjerë të Drenicës e mbarë Kosovës kundër pushtimit serb të vendit, është formuluar si “Lëvizje e kaçakëve”,  përkthyer fjalë për fjalë nga “Koçaçki pokret” që do të thotë  lëvizje e banditëve, e hajnave  dhe harbutëve. Fjala “kaçak” rrjedh nga fjala e përbërë e gjuhës turke, “kaç” dhe “ak”që në përkthim do të thotë “kap” dhe “ik”,  hajn, rrëmbyes, plaçkitës, dhunues, bandit. Përpjekjet, që nga kjo fjalë të nxirret ndonjë derivat afirmativ, kanë qenë dhe janë të kota madje janë tejet anakronike për kohën tonë.

Imponimi, në të gjitha segmentet e jetës së shqiptarëve,  të cilin e ka ushtruar regjimi okupator sllav ka bërë edhe ndërrimin e tërësishëm të toponimisë dikur ilire e dardane, po ashtu ka bërë edhe ndryshimin e patronimeve duke iu shtuar  patronimeve shqiptare prapashtesat sllave: -iq, -ov, -oviq e të tjera.

Mendoj se është gabim i madh për historinë  dhe për shkencën shqiptare në përgjithësi, që edhe 17 vjet pas çlirimit nga Serbia dhe pas luftës sonë fitimtare të vazhdojnë  të jenë ende në përdorim këto emërtime, në esencë antihistorike, sepse ishin falsifikuar me qëllime të caktuara. Tërë lëvizja jonë çlirimtare gjatë kohës së sundimit turk është etiketuar si lëvizje antiturke e trajtuar se lëvizje e hajdutëve dhe komitëve, meqë kërkesat gjithë popullore për liri dhe autonomi nuk janë pranuar asnjëherë si kërkesa të ligjshme nga sunduesit e huaj.

 Është me interes të vërehet se historiografia shoviniste serbe, karakterin luftarak shqiptar e identifikon si mentalitet tipik plaçkitës, duke e nënvizuar atë si mentalitet tipik shqiptar. Dhe nuk është për t’ u habitur përse historia serbe dhe serbët e edukuar në këtë frymë i urrejnë patologjikisht shqiptarët, sepse ata tashmë i besojnë këtij përkufizimi. Po kështu, i ka trajtuar “kaçakë”  kryengritësit shqiptarë,  edhe historia jonë e shkruar dhe e zhvilluar pas Luftës së Dytë Botërore në Kosovë, e cila për nga përmbajtja dhe metodologjia  ishte pjesë e po asaj shkolle antishqiptare të Beogradit zyrtar.

Kështu ndodhi që me emërtimin “kaçak” të identifikohen të gjithë luftëtarët çlirimtarë prej Ahmet Delisë, Azem Bejtës, Shote Galicës, Nak Berishës, Elez Isufit, Kamer Loshit e qindra të tjerëve.

U trajtua si lëvizje Kaçake tërë historia jonë e rezistencës aktive, prej vitit 1912 e deri në fillimin e luftës së Dytë Botërore. Mjerisht, ky emërtim pezhorativ, racist, antishqiptar haset kudo në shkrimet e historianëve tanë, jo vetëm në Kosovë, por edhe në Shqipëri dhe jo vetëm gjatë kohës së pushtimit, por edhe sot e kësaj dite, madje edhe 17 vjet pas çlirimit nga Serbia. Aktualisht botohen libra e studime të historianëve të shkollës titiste, ku lëvizja popullore antiserbe, trajtohet si Lëvizje Kaçake, duke bërë përpjekje mistifikuese të arsyetohet  ky emërtim, me faktin se kështu shkruan në literaturë dhe kështu dëgjohet edhe  në popull. Studiuesit e historisë shqiptare, në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni e gjetkë me këtë rast kanë bërë, dhe vazhdojnë  të bëjnë një krim të pafalshëm, dhe do të duhej që këtë damkë të zezë të lajnë sa më parë.

Edhe në vitet e pas luftës së UÇK-së, kudo në Kosovë u organizuan simpoziume e akademi, u botuan broshura e libra, u shkruan studime me kompetencë dhe pa kompetencë, u bënë dhe po bëhen përpjekje për ta ndriçuar tërë “Lëvizjen kaçake” duke e quajtur madje Lëvizja Kaçake Çlirimtare, ndërsa Azem Galicën Kryekomandant i kaçakëve.

Për hir të së vërtetës duhet veçuar me këtë rast dy studiues shqiptarë, të cilët, edhe pse me shumë vonesë e kanë hetuar se emërtimi “kaçak” është në kundërshtim me përmbajtjen historike të aktivitetit atdhetar të kryengritësve shqiptarë.  Studiuesi, Marenglen Verli, në librin e tij “Nga Kosova për Kosovën” vëren se “ në historiografi, ose në letërsinë historike, fjala “kaçak” ka një vokacion negativ, që shkon kah të quajturit “cub”, një emërtesë e cila u dedikohet njerëzve kokëshkretë, të dhunshëm… Duke iu referuar historisë shqiptare, të tillët nuk kanë qenë të pakët, dhe në fakt shumë prej tyre nuk kanë merituar të quhen kështu”.

Në Simpoziumin shkencor me temën, “80-vjetori i Betejës së Galicës, nën udhëheqjen e Azem Bejtës”, mbajtur në vitin 2004, prof dr. Jusuf Bajraktari ka vërejtur se “në studimet e derisotme u përmbysen vlerësimet antishkencore të historiografisë jugosllave serbomadhe dhe të cilat kishin përcaktuar këndvështrimin e vlerësimeve denigruese si, “Lëvizja Rebele” e mbiquajtur me përçmim si “Lëvizje Kaçake”. Këto  vlerësime qëllimkëqija e antishkencore, s’ishin gjë tjetër veçse një vazhdimësi e mendimit të dizajnuar  e të determinuar nga motive paragjykuese… si fenomen specifik të një populli të papërgjegjshëm e primitiv… ( Azem Bejtë Galica, Prishtinë 2009,  faqe,  24-25).

Pavarësisht këtyre konstatimeve, po thuajse të gjithë studiuesit, shkrimet e të cilëve janë botuar në këtë libër, Lëvizjen Çlirimtare të Azem Galicës dhe bashkëluftëtarëve të tij e quajnë  dhe vazhdojnë ta quajnë në shkrimet e tyre si “Lëvizje Kaçake”. Mendoj se këta studiues  herdokur do të ballafaqohen me një dënimi moral, përderisa nuk heqin dorë nga ky qëndrim antishkencor. Për më keq, në veprat e tyre të botuara do të mbetet përgjithmonë kjo damkë e zezë, jo vetëm e paditurisë, por edhe e nënshkrimit dhe pranimit të rezignatës tragjike të pushtimit. Ky emërtim përbuzës nuk ndodhi vetëm nga moskujdesi gjuhësor, por nga vetë përmbajtja dhe qasja metodologjike e shkollës së Beogradit, nga shpirti skllav e rob, që në mendjen e disa studiuesve  shqiptarë gjallonte në të njëjtat nivele  me shkencën raciste serbe, në esencë antishqiptare.

Edhe lufta e UÇK-së në historiografinë serbe vazhdon të trajtohet si Lëvizje “terroriste”, kaçake, bandite, vrastare. Pas luftës në Kosovë forcat kundërshtare të luftës, dhe ikanakët filluan të vënë në përdorim trajtat pezhorative si UÇKA, “grupet e armatosura”, “Njerëzit e malit”, “Drenicakët” e formulime të tilla antishqiptare, pa çka se shqiptoheshin nga goja e atyre, të cilëve  gjatë luftës iu kishte rrëshqitur nën këmbë toka e atdheut.  (Ahmet Qeriqi)

 

Referencat:

Marenglen Verli: Nga Kosova për Kosovën”, Tiranë, 2006.

Prof dr. Jusuf Bajraktari: Azem Bejtë Galica, Prishtinë, 2009.

Jovan Xheletiq:Prejardhja e shqiptarëve. Internet google.

Vikipedia, në gjuhën serbe.

Kontrolloni gjithashtu

Murat Toptani, (1866-1918) atdhetar, nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë, poet, skulptor...

Murat Toptani, (1866-1918) atdhetar, nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë, poet, skulptor…

Lindi në Aká (Akyaka në Turqinë e sotme) më 13 korrik të vitit 1866, ku ...