Blerim Muriqi

Blerim Muriqi: Liria, këto shkronjat e arta gjakuan brezat, u bënë stinët tona të jetës për ta mbushur motmotin e saj

(Fjala e Blerim Muriqit, mbajtur me rastin e varrimit të Qerim Kelmendit, më 29. 2. 2020)

Qerim… dhe ja vie një ditë, kur jeta na shfaqet tabloid mbushur me pejsazhet e saj të vyera, sado të ketë qenë e kaluara një kalvar përpjekjesh e vuajtjesh, dhimbjesh e gëzimesh, fitoresh e humbjesh, rënjesh e ngritjesh!

Liria, këto shkronjat e arta gjakuan brezat, u bënë stinët tona të jetës për ta mbushur motmotin e lirisë, prej ku dora dorës këto troje shqiptare nga brigjet e jonit dhe adriatikut, një ditë t’i themi botës; edhe ne u bëmë!

Shokët Qerim ma kërkuan që sot të flisja këtu sikur ka folur heshtja këtu e dyzet vjet. Po a flitka heshtja more burrë?

Do të doja, ajo të mos fliste as sot, që ti të ishe këtu mes nesh për t’ju folur të rënëve në përjetësinë e tyre, netëve të gjata për të biseduar e ditëve me mallë për lulet, sikur e kishe zakon, por jo, ti sot je njëri nga ta, ti je rënja e re,

Gllogjani sot e ka thirrur diellin për ty. Ai sot po rri gojëhapur mbi qiell, pret ta thyejm pas perden jetësore të trekëndëshit Qerim, Demë, Shpirtmadh.

Atë pikëndarje që ti e thure që në torturën e parë ndaj teje në vitin e largët të prillit 1981 kur ishe vetëm 14 vjeq… Heshtjen.

Atë botë, në pranverën e përflakur të ’81-tës, ti kishe në gjirin e vrullit tënd djaloshar rrëfimin për vëllaun e munguar Ibrahimin, për atdheun e pushtuar të vëllait të munguar.

Dalëngadalë… jetës iu ngjite duke e mësuar se vetëm përbuzja deri në mohim fizik të vetes e bënte njeriun tonë të denjë për shtigjet që po hapeshin, Luftën çlirimtare.

Dekada e pranverës 81 të dha moshën, staturën, kalitjen, ne na dha shokun, atdheut i dha djalin.

Zvilllimet e vitit 1989 thyen çdo iluzion si në planin e zhvillimeve të përgjithshme poashtu dhe në atë personal, tëndin. Makabriteti i torturës që ushtruan mbi ty atë gjashtëmujor hetimesh të bënë ta doje vdekjen. Por jo, nuk ishe vetëm ti ai që donte vdekjen tënde nën torturë.

Vdekjen tënde nën torturë e poshtërim e donte edhe Zymer Zymeri nga majat e UDB-ës, prej ku plandosjen tënde me torturë fizike e kurorëzoi edhe me urinim mbi kokën tënde. Donte të bënte edhe më shumë se kaq ta kryente edhe nevojën e madhe mbi ty!

Kjo dhunë e poshtërim ndaj teje ndau prfundimisht epokat vepruese për ty, në kohën kur edhe Lëvizja Popullore e Kosovës po përmbushte hapin organizativ me kalimin në veprim goditës. Kjo bëri të lindte Çeta e Llapit dhe Aradha Çlirimtare e Pejës, ku ti dhe shumë shokë e shoqe nisën rrugëtimin luftarak.

Që në ditët e para të këtij rrugëtimi u përjetësuan Afrimi e Fahriu por edhe Aradhës së Pejës Arben Kadriu e shumë shokë që ranë njëri pas tjetrit deri në lirinë e Kosovës. Dhe luftërat në Vise.

Njohja me çetën e Llapit, grupin e Labinotit, Prekazin, Açarevën, Jabllanicën, Zahirin, Ademin, Mujën, e Haradinajt plotësuan mozaikun e njohjeve të mëdha që familja Kelmendi kishte gjithandej trojeve e kudo ku veprohej për çlirimin e trojeve dhe Bashkimin e Shqipërisë.

Kur lufta çlirimtare zuri vend në besimin dhe veprimin e të shumtëve në troje dhe gjithçkafes i dhanë epilog Jasharajt, në rrënjët e atij Kushtrimi sikur zakon e ka Drenica e aq luftërave, 24 Marsi i 1998-tes me Glloxhanin bashkoi hapin në siparin e lutës frontale, prej ku kombi ynë filloi të mësoi për fitoret e tija ushtarake të përmasës: Qëndres e fitore, Zonë e territore.

Dhe ja Gazi në shpirtin tënd dha shenjën e Erës, Ajo po fryente për lirinë.

– Arjeta, ja pse e gëzon vajza juaj emrin e shekjuve pritje ERA, Pra Era e Lirisë. E gëzofsh Emrin ku do qofsh Era e Qerimit dhe borgji ynë sot.

Në entuziazmin e para atyre zhvillimeve ta kërkuam të futeshim brenda, donim edhe ne të visheshim me fatin e luftëtarit të terenit, me petkun e përballjes, qëndresës e rënjes, me petkun e lavdisë, për t’ia shtruar edhe ne terenin sadopak çlirimit me djerësn e gjakun tonë.

Ti Dema ynë, zemrës i kishe vënë një gur, na the jo!

– Ne – the, do bëhemi buka e luftës! Këtu është suksesi dhe dështimi i saj. Kosova dhe viset kanë djem e vajza pa mbarim, sado që të ketë neojë t’i hajë lufta. Por, ata duan dinjitetin e luftëtarit dhe ai dinjitet sot është vetëm arma dhe baroti. Ne do bëhemi karvani i gomerëve që do sigurojmë e bartim bukën e luftës, Barotin!

Ky përcaktim solli shumë beteja në shumë rrafshe, nga ai organizativ, të cilin nuk e prisnim, e deri në rrugëtimin e gati përnatshëm andej e këndej kufirit. Sot nuk do t’i numërojmë as volumin e punës as vështirësitë e sukseset.

Sot Qerim ne kemi vetëm një fjalë lamtumire, një falënderim që ishe mes nesh, një dhimbje që rave kaq heret. Kishim edhe shumë për të bërë. Shqipërinë e le në rrugën e bërjes një e të zonjën. Kosova shqiptare po rrugëton andej.

Hijenat, ato mbetjet pushtuese tashmë janë në gërhamat e fundit. Ato, ta dhuruan rënjen, na nderuan duke na treguar dhimbjen e madhe që ndjenë Serbia për humbjen e Kosovës, frikën e madhe që kanë nga bashkimi i këtij kombi, madhështinë e rrugës që ndoqën e po ndjekin plejada e shokëve që po u bashkohesh sot, Jusufi e Kadriu, Rexhepi e Nuhiu, Afrimi e Fahriu, Ademat e Zahirat.

Qerim, jemi në Glloxhanin e madh, i cili e pati fatin ta ndante Historinë duke u rreshtuar brenda Zemrës së Jasharëve, me Vrullin Goditës të Zahirit, nën Grushtin e betimit të ushtrisë Shqiptare, dhe na takon të të themi; do të na mungosh shumë në rrugën tonë!

Por, atje do gjesh shpirtin tënd, dashurinë tënde të jetës, shokët veprimtarë, herojtë e atdheut dhe nuk do pranosh më të na vish, ndaj ne do të të vimë, herë këtu herë nëpër punët gjithandej viseve të pushtuara, mbi hijena e mbi armiq, ne do të të vijmë si lajm i munguar por kumbues, sepse atdheu nëpër gjenerata do risjell shpirtmëdhenj sikur ishe ti,

Lamtumirë Shpirtmadh ta paçim hua kujtimin.

Era e bashkimit do fryjë mbi këto troje dhe ne do i mposhtim armiqt bashkë me hijenat.

E di, se do thuash, ky nuk është betim gjenerate, por kurrë nuk do të mund të thuash se ky nuk është betim Kauze!

Lamtumirë ERA mbetur për Lirinë!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …