Blerim Muriqi

Blerim Muriqi: PUSHTETIM PËR FAQE TË ZEZË

Grigjë u bënë këto zgjedhjet tona! A do të blihet kohë përmes shkeljeve kushtetuese?

Albin Kurtit nuk po i ecën mirë pushtetimi. Edhe pse më i gjati, pushteti i tij, kështu siç është i tëri në duart e tij, po lëngon vetë dhe po e bën atë të vdesë për pak vëmendje historike. Nuk po e merr, nuk po e merr. “Ani që nuk po e merr, po mirë e fort po na e hedh?”

Nga zgjedhjet në zgjedhje! Kush do të lodhet?

Tani ai lutet në kupë të qiellit. Edhe pse hipokrizia e tij ka humbur koloritin e ngjyrave, çuditërisht ai akoma është në delir. Dhe nuk ka se si të jetë ndryshe. Kjo i është bërë devizë suksesi!

Ani pse entuziazmi i turmës po bie, rruga për në Olimp (siç thuhet) mbetet tentimi i zotërave. Në Kosovën tonë, kur pushteti bëhet hall personal, sytë hedhen në Presidencë. Aty gjeti strehë Rugova, aty gjeti strehë Thaçi. Edhe pangopja e Kurtit do të donte për në një nënstrehë.

Gjithçka i shkoi keq.

Në planin e brendshëm, Albin Kurti i harxhoi gjashtë vite pushtet (që nga 3 shkurti 2020) për ta konsoliduar veten si autoritet mbi të gjitha pushtetet. Egoja e tij ia doli të mbivendosej mbi gjithçka, pa njohur parime, pa respektuar rregulla dhe pa kuptuar se një ditë Kushtetuta nuk mban më. Autokratët zakonisht ia përshtatin Kushtetutën ambicieve të veta.

Atje ku ia dalin, mbijetojnë dhe e shtyjnë pushtetimin deri në limitet e biologjisë. Në rastin tonë, gozhda fiton mbi sharrën.

Meqë skenën e brendshme ai ia doli ta ndajë në NE–ATA, me çka përmbysi gjithçka, pa edhe ambicien e opozitës për t’u dukur në skenë, spiranca e tij u hodh në ujërat ndërkombëtare.

Në këto vite ai bëri gjithë përpjekjet t’u pëlqente të tjerëve, të huajve. Rendi nga lideri në lider: filloi me Lajçakun, mbaroi me Makronin. Tani vezët po i ngroh nën mrizin e Athinës. Pse-në e mbetjes hapur të kësaj porte mbase e di të paktën edhe ai vet, edhe pse e dyshoj që e di ndokush veç Dejonës. Kuloaret flasin për një linjë të saj familjare të hapur drejt kreut të EYP-it (shërbimit kombëtar të inteligjencës së Greqisë). Do të thonim “punë kuloaresh”. Por s’kemi pse të mos themi edhe pushime të kryeministrit tonë, Kurti.

Derisa ai ishte opozitar, në fjalorin e tij kishte vetëm Shqipëri. U rrit, u bë kryeministër dhe thellësia e punëve e ka shtyrë deri poshtë në Greqi. Mos e thëntë Zoti ta fitojë ndonjë bursë greke hidrauliku për Qipro, në shembullin e Belerit, i cili përfundoi jo pak: edhe Beleris, edhe eurodeputet grek. Jo për gjë, po mbetemi pa më të mirin e dynjasë, babain politik të shumë trutharëve në Kosovë. Ironi kjo për t’u pasur zili.

Rorty, Sokrati e Nietzsche e panë “ironinë” pak a shumë ngjashëm, si mjet politik. Sokrati i dha vlerë edhe filozofike në të kuptuarit e shtresimeve shoqërore. Kjo metodë – do të thoshte ai – është thellësisht “politike”, sepse ekspozon paditurinë e autoriteteve dhe qytetarëve! Ndoshta jemi edhe ne të lashtë sa Sokrati; na mbetet ta falënderojmë KM Kurti, nëse na ka shtyrë kaq thellë në histori!

A nuk kemi sot padituri të autoriteteve dhe të turmës pas tyre? A nuk kemi sot padituri te opozita, e cila vegjeton në parimin e Hutit, të cilës, në vend që t’i sillet koka për të kapur momentin, i sillet mendja për në çivurin e vegjetimit? Në vend të reagimit opozitar, sot ajo mjaftohet me fjalë.

Deklamim qëndrimesh, se jo mahi! I thënçin opozitë! Por i thënçin edhe qytetari!

Pangopshmëria thuhet se është ferri ku autokracia bën betejën e fundit. Flijimet janë për sfonde të tilla. Edhe këtë që po gatuan KM Kurti do të jetë flijim i mirë, sepse do të jetë edhe i pakthyeshëm në formë e përmbajtje. Stinët ndërrojnë – thotë populli.

Kurti është i thellë në djallëzitë e veta: i ngathët në mendime, i parashikueshëm në veprime, i shkathët në dështime, i vërtetë në tekanjozitete. Me një fjalë: fëmijë i rritur keq për t’u përdorur si gogol në oborrin e aq shumë kalkulimeve politike të Hashim Thaçit, kur nuk i mjaftonte politika dhe shtati politik i Kosovës… Tani, kur djalli ka dalë nga shishja, matemi me lesh dreqi, siç ka thënë Fishta.

Se “zgjedhjet e reja” ishin përcaktimi i Kurtit, është parë që në krye të herës, që kur u soll në Kuvend buxheti, ku katër ministri ishin planifikuar të operonin pa buxhet fare. Kjo tallje kaq e trashë kishte një kufi kohor: kapjen e Presidencës. Dikur, rrugës, e kuptoi se kryetaren Vjosa ia kishin marrë! U fol për Ramën dhe Trumpin. Ku i dihet, ndoshta ishte në zakonin e saj: thyerjet të prodhonin turbulenca e valë, nga ku në të kaluarën ia mori dorën të faktorizohej për kafshatën pushtetore të radhës. Punë me risk: o ia del, o të mbetet në fyt.

Fund qëndrestar, fyti i Vjosës dhe qershitë e pshurrta! Në hall përpin fyti shumë. Mos i lakmoni!

Blerja e kohës përmes shkeljeve kushtetuese tashmë është rrugë e shtruar nga KM Kurti dhe Vetëvendosja. Ai atë di, atë bën. Vitin e shkuar i shkoi mbarë kjo punë; mbase edhe kësaj here do t’i dalë me bereqet. Kosova ka kohë mjaftueshëm për egon e tij. Opozita ka nxjerrë millin dhe ka lënë shpatën. Është në kërkim të gomarit të Sanço Panços. Mos e largoni nga rruga e saj e shenjtë! Me Hamza e Bigjika ma!…

Pushtetimi i Kurtit po i shkon keq, por jo edhe aq mjelja e xhipave të zinj dhe tundja e cakules së gjyshes. Gjashtë vite e gjysmë kryeministër, me një të rame e dy të game. Sadaka për milet e vaj për gapzerr; na ka mbetur veç ta urojmë për kapterr!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …