David Phillips

David L. Phillips: Gjermania është një hallkë e dobët në Ukrainë

Kryetari i Rusisë, Vladimir Putin po nxit një krizë në Ukrainë për të minuar institucionet euroatlantike dhe për të krijuar një pykë midis SHBA-së dhe aleatëve të saj. Gjermania është lidhja vendimtare. Marrëdhëniet historike, kulturore dhe ekonomike me Rusinë e bëjnë qeverinë e re të koalicionit gjerman, të udhëhequr nga Olaf Scholz i Partisë Social Demokrate, veçanërisht të prekshme ndaj ndikimit të Rusisë.

Politika gjermane ndaj Rusisë është formësuar nga historia. Lufta e Dytë Botërore ende ndikon në botëkuptimin e shumë gjermanëve. Pacifizmi është rrënjosur në thelbin e identitetit gjerman.

Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të Holokaustit ishte më 27 janar. Kjo ditë bie në përvjetorin e çlirimit nga trupat sovjetike të Aushvic-Birkenau, kampet më famëkeqe të vdekjes naziste. Edukimi për Holokaustin është i detyrueshëm në Gjermani. Shumica e gjermanëve janë thellësisht të penduar për masakrën sistematike të hebrenjve, romëve dhe të tjerëve në kampet naziste të vdekjes. Himni kombëtar, Deutschland Über Alles i Haydn-it (Gjermania mbi gjithçka tjetër), është një nga të paktat gjurmë të nacionalizmit në Gjermani sot. Përveç partisë populiste radikale të krahut të djathtë, Alternativa për Gjermaninë (AfD), e cila kundërshton Bashkimin Evropian (BE) dhe emigracionin në Gjermani, shumica e gjermanëve urrejnë krimet e nazistëve të kryera në emër të tyre. Vendimi i kancelares Angela Merkel për të pranuar një milion refugjatë në vitin 2015 ishte i motivuar nga më shumë se konsiderata ekonomike. E vendosi Gjermaninë në anën e duhur të historisë.

Gjermanët po pajtojnë të kaluarën e urryer të vendit me karakterin e tij aktual, i cili është multikulturor, tolerant dhe progresiv. Vetëm kohët e fundit të rinjtë gjermanë kanë valëvitur flamurin gjerman në ndeshjet sportive. Të rinjtë gjermanë kujtojnë të kaluarën, por shikojnë nga e ardhmja e tyre evropiane, duke e përshkruar veten me krenari si “evropianë”.

NATO u formua në vitin 1949 me SHBA-në, Britaninë e Madhe dhe Francën në krye të çështjeve të sigurisë. Militarizmi dhe nacionalizmi agresiv mbetën tabu në shoqërinë gjermane. Gjermanët janë të fokusuar në çështjet ekonomike. Një Evropë paqësore, e begatë dhe e bashkuar është thelbësore për politikën e jashtme të Gjermanisë,

Gjermania siguroi mbështetjen kryesore financiare për shpëtimin e ekonomisë greke duke filluar nga viti 2015. Gjermania kishte frikë nga dëmtimi i BE-së, nëse Greqia do të largohej nga Eurozona. Mbështetja gjermane për unitetin evropian u bë më e fortë pas Brexit.

Qeveria gjermane mbështeti fuqimisht Partneritetin Transatlantik të Tregtisë dhe Investimeve (TTIP), përpara se Donald Trump të anulonte marrëveshjen e propozuar tregtare. Përtej përfitimeve ekonomike, TTIP vendosi standarde progresive për të drejtat e punës dhe mjedisit. Ai pasqyronte përkushtimin thelbësor gjerman ndaj bashkëpunimit ndërkombëtar si bazë për ndërtimin e një komuniteti të kombeve demokratike me vlera të përbashkëta.

Orientimi pro-perëndimor i Gjermanisë nuk e ka penguar bashkëpunimin e gjerë ekonomik me Rusinë e afërt. Viti gjermano-rus i ekonomisë dhe zhvillimit të qëndrueshëm filloi në vitin 2020. Bashkëpunimi ndër-shoqëror përfshinte gjuhën dhe letërsinë, shkëmbimin e të rinjve, partneritetet komunale dhe rajonale, bashkëpunimin dhe kërkimin universitar, si dhe bashkëpunimin ekonomik.

Gjermania është partneri i dytë më i madh tregtar i Rusisë me më shumë se 4200 biznese gjermane që operojnë në Rusi. Sektori i energjisë është një fokus kryesor. BE importon gati 40% të gazit të saj natyror nga Rusia, i cili është thelbësor për prodhimin e energjisë dhe ngrohjen e shtëpive në Evropën Qendrore dhe Lindore.

Nord Stream 2, i përfunduar së fundmi për 11 miliardë dollarë, është një tubacion gazi që lidh Gjermaninë drejtpërdrejt me Rusinë nëpërmjet Detit Baltik. Në pronësi të Gazprom, kompania shtetërore ruse e energjisë, Nord Stream 2 mund të vlejë më shumë se 15 miliardë dollarë në vit.

Anëtarët kryesorë të Kongresit kërkojnë që administrata Biden të vonojë certifikimin e tubacionit. Gazsjellësi do të anashkalonte Ukrainën, duke rritur ndikimin e Rusisë në Evropë.

Gjermania dhe konsumatorët e tjerë evropianë të gazit rus shqetësohen se Rusia mund të armatizojë eksportet e saj të gazit për t’u hakmarrë për pjesëmarrjen e tyre në sanksionet e propozuara nga administrata Biden. Përfshirja e Nord Stream 2 në një paketë sanksionesh do të kufizonte furnizimet me gaz natyror të lëngshëm dhe kostot e rritjes. Gjermania është e varur nga energjia. Furnizimet e saj me qymyr janë varfëruar dhe centralet e saj bërthamore janë mbyllur. Gjermania ka vendosur një objektiv për pavarësi nga lëndët djegëse fosile deri në vitin 2050. Deri atëherë, ajo është e varur nga burimet ruse dhe të tjera të gazit.

Sekretari Antony Blinken po punon për të krijuar mbështetje shumëpalëshe për sanksionet, nëse Rusia sulmon Ukrainën. Pa Gjermaninë, sanksionet do të ishin poroze dhe joefektive. Vende të tjera në Evropë po monitorojnë veprimet gjermane për të kalibruar pjesëmarrjen e tyre në fushatën e presionit të udhëhequr nga SHBA.

Zyrtarët në të dy anët e Atlantikut e shohin Putinin si një ngacmues që dëshiron të ndajë NATO-n dhe të shpërbëjë BE-në. Është e nevojshme diplomacia e sofistikuar, që kërkon të kuptuarit e interesave gjermane. Marrja e Gjermanisë në bord dhe ruajtja e bashkëpunimit gjerman është një sfidë e madhe duke pasur parasysh gamën e arsyeve historike, kulturore dhe ekonomike që detyrojnë interesat gjermane dhe ruse.

 

  1. David Phillips është drejtor i Programit për Ndërtimin e Paqes dhe të Drejtave të Njeriut në Universitetin Kolumbia. Ai punoi si Këshilltar i Lartë dhe Ekspert i Çështjeve të Jashtme në Departamentin e Shtetit gjatë administratave të Clinton, Bush dhe Obama, duke përfshirë një detyrë me Byronë për Çështjet Evropiane dhe Kanadeze.

 

(Ky artikull u botua fillimisht në faqen e internetit të Institutit për Studimin e të Drejtave të Njeriut më 1 shkurt 2022)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …