Fatmir Humolli

Fatmir Humolli: Vendimet e mëdha historike

Vendim i madh politik ka qenë ai i grupeve ilegale për ta luftuar pushtuesin serb, edhe pse partitë politike legale në Kosovë nuk kanë qenë të gatshme për këtë, edhe pse ‘’miqtë’’ e këtyre partive politike kanë qenë kundër që të luftohet për çlirim nga Serbia, edhe pse sikur të ishte bërë referendum për luftë nuk do të fitonim sepse partitë politike dhe ‘’miqtë’’ do të fitonin me votë kundër luftës. Sikur të ishin pyetur këto parti, sot Delawie do të ishte ambasador i shkëlqyer në Beograd, duke ju tërheqë vërejtjen shtetit serb se po e teproni me masa kundër shqiptarëve.

Për të qenë të lirë, është dashtë me u derdhë gjak. Adem Jashari ka marrë vendim të madh politik duke luftuar dhe sakrifikuar me tërë familjen, për të vërtetuar në praktikë se pragu i shtëpisë nuk mbrohet pa u çliruar vendi në tërësi. Kjo klasë politike dhe miqtë e tyre e kanë detyruar Ademin të marrë një vendim të tillë, edhe pse Adem Jashari ka qenë i aftë ushtarakisht për ta çarë rrethimin, Adem Jashari edhe pse ka mundur të dal nga rrethimi, ai nuk e ka çarë sepse është dashur që në praktikë të vërtetohet se sa qyqarë janë politikanët tanë.

Lufta për liri merr fund për një popull atëherë kur e mund mentalitetin e robit, e vetëm atëherë krijohen kushtet për ecje përpara. Klasa politike ka hyrë në rrugë të kompromiseve në favor të Serbisë duke i dëgjuar ‘’miqtë’’ të cilëve çlirimtarët ia kanë prishur planet.

Këta miq, së bashku me politikanët tanë naivë i kanë falur mbi 8.000 hektarë tokë Maqedonisë për hatër të Serbisë. 3000 me vetëdije, kurse 5000 pa vetëdije. Tani të njëjtit po ia falin Malit të Zi 8200 hektarë, duke e mashtruar popullin dhe duke e mësuar që turpin ta hanë me bukë. Kjo është loja me viza. Sa do i japin Serbisë nesër, për hatër të ‘’miqve’’? Me çfarë preteksti do ta arsyetojnë dhënien e territorit për të mos e lënë Serbinë të afrohet me Rusinë.

E këta politikanët tanë që marrin ‘’vendime të mëdha’’, së bashku me ‘’miqtë’’ do gjejnë arsye për të bindur popullin. Për këtë arsye e kanë shkatërruar popullin ekonomikisht, në mënyrë që të luajnë me të më lehtë.

(Më 1986 Shesheli kishte thënë publikisht se me presion ekonomik ne do ti përzëmë 500.000 shqiptarë, 500.000 do ti vrasim dhe 500.000 do ti bëjmë qingja të butë.)

Duhet ta shihni se si po e realizoni misionin e Sheshelit ju naivët që merreni me politikë, se për ‘’miqtë’’ e kemi të qartë. Vetëm lufta e ka ndalur praktikisht misionin e Sheshelit. Por duhet të jeni të bindur se nuk do ja arrini qëllimit pavarësisht dëmeve që jeni duke i bërë.

Nuk është vendim i madh politik të refuzosh dekorata të Hashim Thaçit, por vendim i madh është t’i pengosh dëmet afatgjate që po i bëhen vendit.

Se vetëm vendimet e mëdha të çlirimtarëve kanë bërë që Kosova sot të ketë Kuvend e që sot Delawie të jetë ambasador i SHBA-ve në Prishtinë.

Ju qe dje ishit frikacak, sot po mbaheni të mençur.

Ju luftëtarë që keni dalë në mal nga frika, e sot jeni bërë të ‘’mençur’’, dijeni se pa dije politike, çdo luftëtar është si pulë e lagur. Vetëm dija politike ju bënë me nder dhe ju ndihmon ti tejkaloni të gjitha vështirësitë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …