Gjon Bruçi

Gjon Bruçi: Antikomunizmi është jo vetëm fashizëm, por edhe antishqiptarizëm

Beteja shekullore midis komunizmit dhe kapitalizmit vërtet përfundoi në favor të këtij të fundit (një fitore si e Pirros). Por mos harro, Lufta vazhdon. Dhe kahu i luftës është në favor të komunizmit, sepse ai është aspiratë e popujve. Vetë situata shpërthyese sot në botë na e kumton këtë konkluzion. Sigurisht, unë dhe ti, së bashku me atë shokun që i drejtohesh në shkrimin tuaj, për efekt moshe mund të mos e arrijmë atë ditë. Por do ta arrijnë pasardhësit tanë. Ne, do të ikim në botën tjetër me mbresat e elementëve të parë të  komunizmit që i përjetuam, dikush duke e mbrojtur me devocion, e dikush duke i bërë hile e prapaskena.

Zoti Bedri Islami, nuk njihemi, por si lexues i DITËS, ju kam ndjekur dhe mendoj se jeni nga opinionistët dhe analistët më seriozë e më të ekuilibruar të shtypit. Megjithatë, për shkrimin “Jo gjithnjë antikomunizmi është demokraci, mund të jetë fashizëm” kam nja dy-tre zhgënjime, të cilat po i rëndis thjeshtë sipas pikave që shënova gjatë leximit të shkrimit në fjalë:

Citoj nga shkrimi juaj: “Së pari, askush nuk e mbron komunizmin si ide dhe praktikë. Kush e bën këtë, natyrisht është jashtë kohës!:

A nuk duket i stisur ky përcaktim?! Ju e dini shumë mirë së sot në Botë ka mbi 170 parti Komuniste, të cilat, në pushtet ose jo, militojnë për idealet dhe praktikat e socializmit e   të komunizmit. Këto parti kanë prapa me qindra mijëra e ndoshta miliona militantë e mbështetës. Po të llogarisim dhe Kinën ku Partia Komuniste është në pushtet, kjo shifër kalon miliardin. Atëhere si mund të thuhet se keta njerëz janë jashtë kohës?

Duke ju drejtuar shokut të gjimnazit ju shkruani: “Kur mbaruam gjimnazin, unë dhe ti shkuam në universitet; unë për të qenë mësues ose gazetar, ti si ushtarak; pra unë për të folur për dobinë e komunizmit, ti për ta mbrojtur. Asnjëri nga ne nuk e bëri këtë, sepse nuk mund të mbrohej një gjë që kalbej!”

Komunizmi, i nderuar Bedri kurrë nuk kalbet. Jemi në individët që na kalb presioni i borgjezisë dhe bëhemi bastard të komunizmit. Dhe të tillë ne patëm jo vetëm në radhët e mësuesve, gazetarëve dhe ushtarakëve, por dhe në radhët e udhëheqjes, gjer tek numri 2 i saj me emrin Ramiz Alia.

Citoj nga shkrimi juaj: “Bindja për komunizmin sot është ndryshe nga ajo kur komunizmi ishte në fillimet e tij në Shqipëri në mesin e viteve 40-të. Shefi i mëvonshëm i CIA-s, Alen Dalles, në kujtimet e tij do të shkruajë se në universitetet më të shquara angleze si në Kembrixh dhe në Oksford, në vitet 1930-1940, studentët më të shkëlqyer, nga familjet më të njohura, bëheshin anëtar Të Partisë Komuniste dhe kjo konsiderohej si nder i veçantë. Kur ndodhte kjo në Angli, merre me mend se çfarë vizioni apo koncepti mund të kishte në Shqipëri, kur më shumë se katër të pestat e banorëve nuk dinin as shkrim e as këndim, dhe kur siç thotë gazeta “Cirka”, Shkodër nëntor 1938, “populli nuk ka bukë me hangër, e kur them bukë, fjalën e kam për bukë kallamoqe (misri), se bukë gruni kanë veç zotnijtë!””

Me këtë ligjëratë të gjatë, ju zoti Bedri doni të na thoni se komunzimi është një fantazmë, e cila mashtroi edhe studentët dhe intelektualët me emër, e si të mos mashtronte analfabetët dhe barkthatët shqiptarë të viteve 1938 -1940. Dhe idenë e “fantazmës”, që  nuk e thoni por e lini të kuptohet, ju e keni marrë nga Manifesti Komunist, ku klasikët e mëdhënj të komunizmit, Marks e Engëls patën shkruar: “Fantazma e komunizmit endet nëpër Europë . . . etj. etj.”

Mirëpo, siç e dini, kjo “Fantazmë”, që tmerroi borgjezinë ndërkombëtare, në gjysmën e parë të shekullit të njëzet jo vetëm realizoi Revolucionin Proletar të Tetorit 1917, 100 vjetorin e të cilit kujtojmë këtë vit, por duke ndryshuar pothuaj ngjyrën e gjysmës së globit, e tundi atë në themele, duke e detyruar sistemin borgjez t’i “çonte” opingat tek këpuctari për t’ju vënë mballoma. Këto mballoma shtohen çdo ditë sa “këpucët” e kapitalit tashmë janë bërë shoshë dhe mezi e mbajnë pronarin mbi shpinë.

Beteja shekullore midis komunizmit dhe kapitalizmit vërtet përfundoi në favor të këtij të fundit (një fitore si e Pirros). Por mos harro, Lufta vazhdon. Dhe kahu i luftës është në favor të komunizmit, sepse ai është aspiratë e popujve. Vetë situata shpërthyese sot në botë na e kumton këtë konkluzion. Sigurisht, unë dhe ti, së bashku me atë shokun që i drejtohesh në shkrimin tuaj, për efekt moshe mund të mos e arrijmë atë ditë. Por do ta arrijnë pasardhësit tanë. Ne, do të ikim në botën tjetër me mbresat e elementëve të parë të  komunizmit që i përjetuam, dikush duke e mbrojtur me devocion, e dikush duke i bërë hile e prapaskena.

Citoj nga shkrimi juaj: “Nëse sot ka ende që e duan atë kohë (komunizmin-socializmin), përgjithësisht ish komunistë të zakonshëm, sepse elita e tyre u bënë demokratë ose i deleguan nipërit e mbesat tek formacionet demokratike, kjo ka të bëjë më shumë si nostalgji nga dërrmimi i sotëm!”

I nderuar Bedri, sikur të mos egzistonte ky dërrmimi i sotëm, sikur në vendin tonë dhe në botë të kishte drejtësi shoqërore, liri të vërtetë, mirëqenie  e progres, nuk do të ishte fare nevoja e komunizmit. Është pikërisht kjo situatë  e mashtrimit dhe e shfrytëzimit të njeriut prej njeriut, është ky dërrmin e deformim i shoqërisë që i bën sistemi kapitalist, shkaku që komunistët e sotëm (shumë prej të cilëve nuk kanë qenë “ish-komunistë të djeshëm”), militojnë në rrugën e komunizmit. Dhe kjo nuk është nostalgji, por bindje në idealet e larta të komunizmit.

Andej nga fundi, pothuaj në mbyllje ju përsërisni titullin e shkrimit duke thënë: “Jo gjithnjë antikomunizmi është demokraci . . . mund të jetë edhe fashizëm!”

Pa u zgjatur në koment, unë po jua them me kompetencë të plotë: Antikomunizmi kurdoherë është fashizëm. Kjo është vertetuar disa herë gjatë shekullit të 19-të, e sidomos gjatë shekullit 20-të. Madje kjo po vertetohet edhe në ditët e sotme. Por ajo që unë dua të shtoj, për rastin e vendit tonë, antikomunizmi është jo vetëm fashizëm, por edhe antishqiptarizëm. Edhe këtë konkluzion ju s’keni nevojë ta vertetoni se po e përjetoni bashkë me mua prej 27 vjetësh.

Tani dy fjalë për një mossaktësi teknike në shkrimin tuaj të mësipërm. Citoj ju: “Kur është fjala për pushtet, demokratët e PD-së, ata thërrasin edhe ekstremin e Lëvizjes Komuniste, siç ndodhi në zgjedhjet bashkiake të Tiranës, ku PD, në sajë të votave të Partisë Komuniste të Hysni Milloshit. . . nxori shefin e tashëm të saj si kryebashkiak!”

Së pari: një saktësim për autorin dhe ata nuk kanë qenë komunistë: Lëvizja Komuniste nuk ka ekstreme. Ajo është thjeshtë “Lëvizje Komuniste” që ka në bazë mësimet e klasikëve të Komunizmit, Marks, Engëls, Lenin, Stalin, Enver dhe përvojën e revolucioneve proletare. Kush shmanget nga boshti i Lëvizjes Komuniste, ai ka emra të tjerë si revizionist, oportunist, renegat i Lëvizje Komuniste etj. Ekstremet majtas – djathtas janë prodhime të sistemit kapitalist e jo të komunizmit.

Së dyti:, dhe kjo është krejtësisht teknike, ju gaboni kur thoni se kandidati i PD u bë kryebashkiak i kryeqytetit me votat e Partisë Komuniste e të Hysni Milloshit. Kjo e pavërtetë mendoj se e ka bazën tek fakti se ju i nderuar, ose nuk shkoni kurrë të votoni, ose më e pakta nuk e keni lexuar asnjëherë Kodin Zgjedhor, me të cilin votojnë shqiptarët këtu e njëzet e shtatë vjet. Në zgjedhjet për Kryebashkiakun e Tiranës, konkuruan tre vetë: Edi Rama i PS-së, Lul Basha i PD-së dhe Hysni Milloshi i PKSH. Dy të parët, jo vetëm kishin anëtarët e tyre në komisione votimi, por edhe postet e kryetarit e të nënkryetarit. Ndërsa Hysni Milloshi, falë Kodit të Zi Zgjedhor, nuk kishte qoftë dhe një vëzhgues në fund të sallës ku numëroheshin e ndaheshin votat.  Atëhere, në rastin konkret, nëse vërtet votat e Hysni Milloshit e të PKSH shkuan tek Luli i PD, ju duhet të akuzoni Edi Ramën, ose ish ambasadorin amerikan Arvizu, që u ndodh në numërim, madje përveshi edhe mëngët për të qenë i “saktë:

I nderuar Bedri Islami, unë, siç e ceka dhe në krye, ju konsideroj një opinionist e analist serioz, të ekuilibruar dhe në përgjithësi të saktë. Me shkrimin që po bëjmë fjalë, ju me të drejtë doni të tregoni se kush janë sot naziskinët shqiptarë dhe se sa Don Kishotë janë ata në aventurat e tyre për ndalimin e simboleve komuniste. Për të qenë “i pranueshëm”, ju shkruani me delikatesë, duke pranuar njëfarë kompromisi midis të vërtetës dhe të pavërtetës.

Jam i bindur se problemet ju i dini si unë, e ndoshta duke qenë gazetar në profesion, edhe më mirë se unë. Por ashtu siç po veprojnë prej 27 vitesh socialistët, kupola e tyre, edhe ju përpiqeni të jeni i moderuar në shkrimet tuaja, qoftë dhe kur keni të bëni me naziskinë të gjallë, kopje e nazistëve të vjetër të viteve tridhjetë.

Kjo tolerancë e juaja në pëcaktime të sakta për probleme të tilla të mprehta, ashtu si dhe pozicioni me dy fytyra i kupolës socialiste, jo vetëm nuk i ndalon naziskinët e tipit Alibej, në aventurën e tyre donkishoteske, por u jep krahë të “flutrojnë” drejt kryqit të thyer të babait të tyre shpirtëror, Adolf Hitler. Naziskinët, siç e dini edhe ju, u futën në parlamentet e shteteve europianë, si në Gjermani, Francë e Greqi, pikërisht në kuadrin e “Luftës kundër komunizmit”. Ju kujtoj Rezolutën e Asamblesë Parlamentare të Europës të 23 janarit 2006, për të cilën Hysni Milloshi, kryetari i Partisë Komuniste të Shqipërisë pati shkruar:  “Projekt-rezoluta antikomuniste e Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Europës do të mbetet në kronikën e zezë të librit të zi të kapitalizmit një aventurë e radhës që, gjithsesi na kujton se fashizmi po troket në dyert e Europës, e se thirrja për vigjilencë e antifashistit çek Julius Fuçik mbetet aktuale!”

Nëse do të vijoni të luani rolin e plakut Doksboru (Hindenburg), atëhere Arturo Ui  (Berisha me kompani) do të rikthehet në pushtet, tashmë jo me siglën e PD-së, por me atë të Hitlerit apo të Duxes. (Dita)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …