Karderinis Isidoros

Isidoros Karderinis: Palestina – një tragjedi e pabesueshme

Kanë kaluar dy vjet që nga 7 tetori i vitit 2023, dita kur filloi kjo luftë e tmerrshme, e cila duket se po mbaron bazuar në marrëveshjen Izrael-Hamas. Gjatë këtyre dy viteve, rrezet e diellit ishin zhdukur nga ky rajon tragjik i planetit dhe gjithçka ishte mbuluar nga errësira. Nuk kishte më buzëqeshje në fytyrat e njerëzve, nuk kishte më optimizëm dhe gëzim, dhe zemrat ishin nxirë nga dhimbja e thellë. Fëmijët që ishin shpëtuar nga bombat dhe plumbat që binin si breshër ishin shumë të zymtë dhe të trishtuar, duke parë shtëpi të shkatërruara dhe rrugë me baltë përreth tyre.

Fëmijët në veçanti vuajtën pasoja dramatike. Sipas OKB-së, në 4 vitet e fundit ka pasur më shumë fëmijë të vdekur në Gaza sesa në të gjithë botën. Kriza humanitare u thellua çdo ditë. Uria kërcënonte të mbijetuarit me vdekje. Uria po shkatërronte, veçanërisht fëmijët, të cilët bien të fikët nga lodhja në rrugë, para syve të prindërve të dëshpëruar dhe të paaftë për t’i ndihmuar ata. Sipas UNICEF-it, afërsisht 17,000 të mitur ishin të pashoqëruar ose të ndarë nga prindërit e tyre që nga dita kur filloi lufta.

Dhe numri i përgjithshëm i të vdekurve që nga fillimi i luftës në Rripin e Gazës, i cili tani i ngjan një plage të madhe në zemrën e njerëzimit, i kaloi 67,000, ndërsa kishte mbi 150,000 të plagosur, shpesh rëndë, shumë prej tyre me gjymtyrë të amputuara, pa qasje në kujdes, në spitalet e bombarduara. Dhe mijëra të tjerë mbetën të varrosur të gjallë ose të vdekur nën rrënoja, në qytete dhe fshatra që u shndërruan në grumbuj rrënojash vetëm në pak orë.

Fotot e fëmijëve që dalin nga rrënojat, të mbuluar me pluhur dhe gjak nga koka te këmbët, janë tronditëse. Foto që mund të shkaktojnë vetëm pikëllim dhe lot.

Por pse po ndodh kjo luftë? Pse po përjetësohet ky konflikt? Izraelitët kanë të drejtë të kenë shtetin e tyre, por edhe palestinezët kanë të drejtë të kenë copën e tyre të tokës me shtetësi.

Për 77 vjet – që nga viti 1948, viti kur u krijua shteti i Izraelit – ka pasur një rezolutë të OKB-së për të krijuar një shtet të pavarur palestinez dhe ajo nuk është zbatuar, dhe duhet të zbatohet patjetër në të ardhmen e afërt. Në atë kohë, nga zona e përcaktuar si “Palestina Historike”, Izraeli mori 56% dhe 44% e mbetur u përdor për të përcaktuar kufijtë për shtetin palestinez që do të krijohej. Përkundrazi, shteti i Izraelit –  dhe shteti janë ata politikanë që qeverisin çdo herë – sulmon popullin palestinez dhe ka zgjeruar pushtimin e tokave palestineze.

Dhe është e sigurt se njerëzit në të gjithë botën, dhe sigurisht palestinezët dhe izraelitët, në shumicën dërrmuese, nuk duan luftë. Ata nuk duan vrasje, njerëz të vdekur dhe krime. Ata duan të jetojnë në një mjedis paqësor, të bukur, në paqe dhe të lumtur. Ata duan dhe dëshirojnë paqe. Ata duan të buzëqeshin çdo ditë dhe të ëndërrojnë. Të gjithë njerëzit në këtë botë vendosin qëllime dhe përpiqen t’i arrijnë ato, duke i dhënë kështu kuptim jetës së tyre. Ata nuk duan që këto qëllime të ndërpriten me dhunë, papritur dhe në mënyrë të menjëhershme, siç ndodh kur një vend zhytet në vorbullën e luftës. Ata nuk duan të zhyten për muaj apo edhe vite në këtë tmerr. Baballarët dhe nënat duan t’i shohin fëmijët e tyre të përparojnë dhe t’i mbushin me krenari. Ata nuk duan t’i dërgojnë në luftë dhe të vriten në mënyrën më të tmerrshme.

Marrëveshja e fundit e nënshkruar në Egjipt në vendpushimin Sharm l-Sheikh midis Izraelit dhe Hamasit, e ndërmjetësuar nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump, për një armëpushim dhe lirimin e pengjeve izraelite, e cila tashmë ka ndodhur, si dhe të burgosurve palestinezë, ngjall shpresën e parë reale për t’i dhënë fund luftës në Rripin e Gazës. Megjithatë, koha do të tregojë nëse kjo marrëveshje do të nënkuptojë vërtet fundin e shumëpritur të përhershëm të luftës, duke pasur parasysh se pas armëpushimit të parë në nëntor 2023 dhe armëpushimit të dytë në fillim të vitit 2025, ka pasur një rikthim të operacioneve dhe përleshjeve ushtarake.

Në përfundim, dua të theksoj se kjo tragjedi e pabesueshme që ka shënjuar njerëzimin nuk mund të lërë të paprekur asnjë person që ka ndjeshmëri, dhembshuri dhe humanizëm në shpirt. E gjithë ajo që ka ndodhur atje për vite me radhë është një njollë e zezë në qytetërimin njerëzor. Sidomos shkrimtarët, poetët dhe artistët që mbajnë përgjegjësinë e madhe për të motivuar emocionet duhet të bërtasin sa më fort që të munden: “Mos bëni kurrë luftë”, “Ndaloni vrasjen e civilëve dhe fëmijëve të pafajshëm përgjithmonë”.

*Isidoros Karderinis, gazetar i akredituar nga Ministria e Punëve të Jashtme, anëtar i rregullt i Shoqatës së Korrespondentëve të Shtypit të Jashtëm të Greqisë, romancier, poet dhe tekstshkrues. Facebook: Karderinis Isidoros

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …