Jakup Krasniqi

Jakup Krasniqi: A ka pikë vlere thënia, “Dorën që nuk mund ta thyesh, puthe!”

Duke qenë pjesëtar i një ambient familjar, ku është përdorur shumë filozofia popullore, me ka mbetur një kulturë e dashuri e madhe për filozofinë e popullit. Një dashuri më të veçantë e kam pasur për fjalët popullore, që tregojnë për urtinë, trimërinë, atdhedashurinë, drejtësinë, barazinë, punën, ndershmërinë dhe dashurinë deri në sakrificë për njeriun e dinjitetshëm, lirinë e atdheun etj.

Gjithashtu ka pasur edhe diçka që nuk me ka pas pëlqyer hiq, sa që kam pas menduar se ajo urti popullore, nuk është e popullit, por ndonjë bastard e ka shitur si urti popullore dhe ajo ka mbetur si e tillë. P.Sh., fjalën e urtë popullore: “Një dorë që nuk mund ta thyesh, puthe!” Ketë kurrë nuk e kam marrë si urti popullore, nuk i kam besuar se është urti popullore, prandaj kam ecur guximshëm rrugës sime, për ta thyer e mundur edhe atë që shumë kush me ka pas sugjeruar që mos ta provoja. Se veç përpjekja për ta mundur të fortin ishte e kotë!

Nuk them që nuk ka pasur raste që me është thyer dora dhe jo vetëm një herë, por as edhe një herë, nuk jam kthyer që ta puthë dorën e fortë, përkundrazi!

Pse?

Gjithnjë i edukuar me filozofinë popullore, i edukuar në një ambient familjar, ku trimërisë i është kushtuar një vëmendje e veçantë. Më vonë, gjatë shkollimit i edukuar me urtinë e rilindësve tanë, me dashurinë e tyre për komb e atdhe, por edhe te literaturës revolucionare për drejtësi e barazi në mes njerëzve e kombeve, me kanë bindur se nuk duhet pushuar përpjekjet për ta mundur edhe më të fortin – armikun. Ketë shembull, të pathyeshmërisë në përballje me të fortët na e jepte edhe Adem Demaçi me dekadat e tij të burgut. Më vonë ishte edhe shembulli i Adem Legjendarit dhe i Jasharëve të Prekazit!

Nga ajo përpjekje, jo pak herë kam dalë i mundur, por kurrë nuk kam mundë ta pranoj as humbjen e as që të kthehem për “ta puthë dorën e fortë”! Kam urrejtje të madhe kundër puthadorëve! Ata veç nënshtrimit e frikës nuk afrojnë gjë tjetër në jetë!

Kështu kam pas menduar, si për vete, mbase më shumë për disa shokë të ilegales (organizatave të fshehta), por edhe më vonë të shumë bashkudhëtarëve!? Te të cilët kisha shumë besim!

Tani që po e shoh sesi u degdisen shumë burra të botës, më nuk po mund të them se fjala e urtë popullore: “ Dorën që nuk mund ta thyesh, puthe”! Nuk mund të them se është fjalë e ndonjë bastardi që ia ka imponuar mendimin e tij, popullit të urtë e të guximshëm!

Shumë njerëz, më të cilët isha edukuar në organizimin e fshehtë për çlirim e bashkim kombëtar, jo vetëm që mbeten rrugës (se të e fundit edhe kjo është njerëzore), por në shumë momente, ata me fjalë ishin shumë më “kryengritës” se unë, e urrenin dorën e fortë edhe më shumë se unë, ishim marrë vesh që të ecnim edhe kundër rrjedhës se lumit të turbullt, por më vonë u kthyen dhe e puthën dorën e fortë dhe jo vetëm e puthën, por ranë edhe në gjunjë për ta puthur!? Ndonëse ndonjëri edhe i ka dhënë arsyetimet e veta?!

 A thua pse ndodhi kështu?!

Përgjigjen le ta gjënë secili sipas mendimit të vetë! Unë nuk dua të imponoj asgjë në ketë mes!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …