Jakup Krasniqi

Jakup Krasniqi: Shqipëria dhe Kosova janë të lira aq sa i shpëtojnë robërimit nga politikanët e vet grabitçarë

Duke lexuar librin e George Friedman-it “100 vitet e ardhshme” të botuar nga Shtëpia botuese “Plejad” në Tiranë në vitin 2010 më la një përshtypje të madhe qëndrimet dhe analizat e tij lidhur me Kontinentin Evropian. Shkoqitja e këtij segmenti nuk zhvlerëson tërësinë e temave që trajton ky autor në librin e lartpërmendur. Qëllimi i përqendrimit tim në këtë çështje ndërlidhet me situatën e shqiptarëve në këtë pjesë të Kontinentit evropian.

George Friedman-i fokuson analizën e vet në kontributin e madh që evropianet dhanë në aspektin global si të zhvillimit të marrëdhënieve ekonomike, ashtu edhe ato kulturore dhe politike. Si rezultat i angazhimeve të gjithanshme përgjatë disa shekujve rresht “anijet evropiane, armët dhe paratë e tyre mbizotëruan botën dhe krijuan sistemin e parë global, Epokën Evropiane…”. Dhe, sipas autorit, “këtu qëndron ironia: Evropa mbizotëroi botën, por dështoi në zotërimin e vetvetes. Evropa për pesëqind vite u përça mes luftërash civile dhe, si rezultat, nuk pati kurrë një Perandori Evropiane– në vend të kësaj pati një perandori britanike, një perandori spanjolle, një perandori franceze, një perandori portugeze e kështu me radhë. Kombet evropianë e sfilitën vetveten nëpër luftëra të pafundme me njëri-tjetrin, ndërkohë që ata pushtonin, nënshtronin dhe, në të vërtetë, sundonin pjesë më të madhe të botës”. (Vepra e përmendur f. 49).

Thuhet se krahasimet çalojnë apo nuk paraqesin shkallë të lartë besueshmëri. Megjithatë mendoj se krahasimi që do të bëj në mes asaj që thuhet në këtë libër për Evropën dhe fuqinë e saj dhe shqiptarët më duket e qëndrueshme. Në këtë krahasim nuk pretendoj që shqiptarët të kenë mbizotëruar botën, por është fakt i pakontestueshëm historik që shqiptarët kanë qenë udhëheqës perandorish dhe mbretërish të shumta duke filluar nga Konstantin i Madh i Perandorisë Romake e deri te themeluesi i Egjiptit modern , Mehmet Ali Pasha e pasardhësi i tij, Faruku i Parë, Mbreti egjiptian. Sipas Tucoviqit “ i parin e dinastisë së Karagjergjeviqëve, Karagjorgje Petroviqi, është me origjinë shqiptare”. (Dimitrie Tucoviq: Serbia dhe Shqipëria; botim i “Zërit”, Prishtinë 2010, 38 f) Është e ditur se shqiptarët patën rol të rëndësishëm në revolucionin grek, sa edhe në parlamentin e parë grek pas pavarësisë është folur gjuha shqipe.

Kontributi i shqiptarëve për të forcuar Perandorinë Romake, Bizantin, Perandorinë Otomane dhe mbretëri të ndryshme është i njohur botërisht. Por fatkeqësia qëndron se angazhimi i tyre jo vetëm që nuk i ka forcuar pozitat e vendit të tyre (fillimisht Ilirisë, Arbërisë e më vonë Shqipërisë), por përkundrazi, pikërisht nga këto perandori ku kontribuuan shqiptarët qenia jonë kombëtare është rrezikuar shpesh edhe me humbje të mëdha territoresh. Përveç përfitimeve personale të shqiptarëve të angazhuar për të tjerat, pasuria e vendit tonë u plaçkit në mënyrën më barbare të mundshme. Tragjedia qëndron se pikërisht me pasurinë tonë të plaçkitur armiqtë na kanë luftuar deri në përpjekjet për asimilim e asgjësim.

Zhvillimet politike në Shqipëri, në Kosovë dhe në të gjitha territoret e banuar me shumicë shqiptare në Ballkan nxorën në shesh faktin se përçarjet dhe interesat e veçanta të grupeve apo individëve të caktuar minuan projektin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit që të kemi një strategji unike kombëtare për mbrojtjen dhe zhvillimin e tërësisë sonë territoriale. Edhe 105 vjet pas pavarësimit të një pjese të territorit tonë dhe krijimit të shtetit shqiptarë historia na tregon se eskluziviteti i interesave të caktuara dominoi mbi interesat e përbashkëta për t’u paraqitur si një forcë unike në Ballkan. Edhe 18 vjet pas çlirimit të Kosovës, interesat e veçanta të grupeve të caktuara dominojnë mbi interesat që të dalim me një platformë të përbashkët që të ketë një konsensus për çështjet fondamentale në interes të kombit tonë.

Fatkeqësisht logjika që përdoret në institucionet tona shtetërore dhe politike në të gjitha viset shqiptare është logjikë e konfliktit brenda shqiptar që dobëson substancën tonë kombëtare në segmentet më vitale. Pikërisht në këtë segment mund të tërhiqen paralele me konstatimin e autorit të lartpërmendur se evropianët sfilitën vetveten në vend që të bëhen fuqi.

A ka tragjedi më të madhe për një komb kur pas 105 vjet pavarësie dëgjohen konstatime si ato të kohëve të fundit në Tiranë se  “edhe pas 27 viteve shqiptarët nuk janë të lirë”. Apo, edhe më tragjike se kaq kur një artist i përkatësisë shqiptare nga Kosova deklaron në mediat serbe se “ dikur në Beograd jetohej bukur kurse Kosova sot është një diktaturë”!

Përtej nostalgjisë që dikush mundur të ketë për të kaluarën, faktet dëshmojnë se një numër shumë i madh i qytetarëve në Kosovën e Lirë nuk e shohin asnjë perspektivë. Madje, pa perspektivë nuk shohin as lirinë si mundësi për të zgjeruar fushën e lirisë.

Fatkeqësisht për shkak të logjikës së përfitimeve individuale dhe grupore që mbizotëron në qarqet udhëheqëse të partive politike dhe institucioneve shtetërore kemi ardhur në situatë analogjike me atë që  George Friedman-it deklaron për evropianët. Nëse parafrazojmë këtë autor atëherë lirisht mund të themi se klasa politike e ka sfilitur qenien tonë kombëtare dhe i ka rrezikuar themelet e lirisë e të pavarësisë sonë.

Por kjo situatë nuk duhet të na demoralizojë. Nëse aktualisht Shqipëria, Kosova dhe vendet e banuara me shumicë shqiptare janë të lira aq sa i shpëtojnë robërimit nga politikanët e vet grabitqarë, atëherë na mbetet që të mobilizohemi maksimalisht që të ndryshojmë këtë gjendje, duke u hequr mbështetjen atyre që na grabisin pasurinë dhe lirinë tonë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …