Prof.h.c Max Brym

Max Brym: Liri për socialdemokratin Sadri Ramabaja

(Letër e hapur Gjykatës speciale në Prishtinë dhe prokurorit Sylë Hoxha)

 Shumë i nderuari prokuror, Sylë Hoxha, shumë të nderuar gjykatës dhe gjykatëse në Gjykatën speciale në Prishtinë Që nga 8 tetori 2017 është privuar nga liria Dr. Sadri Ramabaja. Dr. Ramabaja gjendet në paraburgim. Në aktakuzën prej vetëm 3 faqesh Dr. Sadri Ramabaja akuzohet „për planifikim vrasjesh të zyrtarëve të rangut të lartë të Republikës së Kosovës dhe në gjithë Kosovën.” Ai gjoja paskësh përgatitur akte terroriste kundër rendit kushtetues dhe të sigurisë të Republikës së Kosovës.

Për të gjithë ata që e njohin personalisht socialdemokratin dr. Sadri Ramabaja këto akuza tingëllojnë absurde. Aktakuza kundër dr. Ramabajës është e motivuar politikisht. Rrethanat e rastit: Në mars të këtij viti shqiptari kosovar Murat Jashari shtiu kundër Azem Vllasit në zyrën e tij të avokaturës në Prishtinë. Azem Vllasi qe plagosur në krah. Autori i veprës që prej shumë vitesh gjendet nën trajtim psikologjik në Zvicër. Që nga incidenti prokuroria kosovare konstruktoi një organizatë të hamendësuar me emrin “Syri i popullit”. Gjatë kësaj kohe një numër i madh mediesh kosovare hodhën akuza sikur prapa këtij sulmi qëndrojnë individë të njohur që për vite të tëra ishin të detyruar të qëndrojnë në emigracion.

Azem Vllasi (ish-udhëheqës i Lidhjes së Komunistëve të Kosovës, si dhe lider i lartë i rinisë jugosllave) që prej muajsh ka akuzuar përmes shtypit dr. Sadri Ramabajën për “bashkëplanifikim të sulmit”. Prova për pohime të tilla nuk kanë prezantuar as Azem Vllasi (sot këshilltar qeverie) as prokurori Sylë Hoxha. Ata zotërojnë vetëm një të ashtuquajtur indicie të vetme. Ata i referohen një restorani turistik të preferuar, Restoranit Cafe Villa Panorama në lagjet periferike të Prishtinës. Prokurori pretendon se dy ditë përpara sulmit, përndryshe të ekzekutuar në mënyrë amatoreske, “Sadri Ramabaja është parë në Villa Panorama në periferi të Prishtinës së bashku me Murat Jasharin”. Ky fakt as nuk përfaqëson një provë dhe as një indicie për t’u marrë seriozisht. Dr. Ramabaja e njihte Murat Jasharin që nga koha e qëndrimit të tij në emigracion në Zvicër. As nuk ekzistojnë transkripte përgjimesh dhe as çfarëdo prove se Dr. Ramabaja ia ka siguruar ndonjë armë Murat Jasharit. Akuzën e tij z. Prokuror e drejton kundër një akademiku dhe një socialdemokrati. Edhe argumenti i tij se Dr. Ramabaja kinse ishte përpjekur të arratisej nuk është argument.

Në Kosovë tashmë kanë vdekur të burgosur politikë nën mbrojtjen e shtetit. Kështu ndodhi në rastin e Astrit Deharit nga VV (Lëvizja për Vetëvendosje) në Burgun Hetimor të Prizrenit me 5 nëntor 2016. Sipas opinionit të të gjithë ekspertëve të pavarur, Astrit Dehari nuk vdiq nga vetëvrasja, por përmes ushtrimit të jashtëm të dhunës, dhe si rrjedhim, përmes një vrasjeje të porositur politikisht. Akuza kundër Dr. Ramabajës nuk ka kurrfarë baze. Lirojeni menjëherë Dr. Ramabajën! Në të kundërtën, do të rrezikoni që të fitoni në Evropë po atë nam që ka fituar Tribunali Special i diktatorit turk Erdogan.

Nënshkruesit e parë të peticionit: –

Prof. H.C. Max Brym, lektor i ftuar shumëvjeçar në Universitetin Publik të Prishtinës –

Agron Sadiku, Redaktor i web-portalit Kosova- Aktuell –

Ricky Burzlaff, Kryetar i Shoqatës “Përgjegjësi për refugjatët e.V” Leipzig –

Andrea Müller Këshilltar politik Ish-raportues i Televizionit Zviceran (në mes tjerash dhe për Kosovën 1998-2001) –

Florian Pollok Sekretar sindikal Përfaqësues Qarkut të Bajernit Departamenti 13/ –

Osman Osmani, punonjës social dhe aktivist politik shqiptaro-zviceran i së majtës –

Skender Hajdari, editor i portalit informativ prointegra.ch ne Zvicer dhe ish i burgosur politik shqiptar ne ish-Jugosllavi.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …