Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
Tema të tjera...
Në një demokraci parlamentare, qytetarët zgjedhin përfaqësuesit e tyre çdo katër vjet. Këta përfaqësues zakonisht janë anëtarë të partive politike, ndërsa votuesit japin votën për partinë që përfaqëson më së miri bindjet dhe interesat e tyre. Në këtë mënyrë, qytetarët ushtrojnë ndikim mbi politikën qeveritare.
Duke marrë pjesë në zgjedhje, partitë politike synojnë të sigurojnë sa më shumë vende në organet përfaqësuese, si Parlamenti apo këshillat komunalë. Njëkohësisht, ato përpiqen të fitojnë sa më shumë pozita në qeveri ose në ekzekutivin komunal.
Megjithatë, partitë politike po përballen me ndryshime të mëdha. Besnikëria tradicionale e votuesve ndaj partive është dobësuar, paqëndrueshmëria elektorale është rritur dhe numri i partive në parlament është shtuar ndjeshëm. Grupet e mëdha parlamentare pothuajse nuk ekzistojnë më. Dikur partitë kishin kontroll të plotë mbi pozita të rëndësishme, si kryetarët e komunave apo komisionet parlamentare, ndërsa sot edhe kandidatët jopartiakë mund të fitojnë poste të rëndësishme publike.
Natyrisht, ekzistojnë shumë arsye pse partitë politike mbeten të rëndësishme në një shoqëri demokratike. Ato nxisin debatin publik, kontribuojnë në harmonizimin e interesave të ndryshme dhe formulojnë vizionin e tyre për të mirën e përbashkët. Përmes disiplinës partiake, ato sigurojnë funksionim më të organizuar politik. Çdo parti synon të zgjerojë mbështetjen e saj, duke përshtatur programin politik me preferencat e elektoratit. Për këtë qëllim, ato organizojnë fushata zgjedhore, mobilizojnë aktivistë, zhvillojnë takime me qytetarët dhe shpërndajnë materiale propaganduese.
Megjithatë, është e vështirë t’i shpëtohet përshtypjes se personaliteti i udhëheqësit të partisë luan një rol vendimtar. Një program i mirë politik shpesh nuk mjafton nëse lideri nuk arrin të krijojë besim dhe përshtypje te votuesit. Kjo ngre pyetjen: a e kanë burokratizuar dhe formalizuar partitë politike demokracinë në masë të tepërt? A nuk qëndron thelbi i demokracisë më shumë te besimi ndaj individëve dhe vizionit të tyre sesa te programet e detajuara politike? Në praktikë, votuesit shpesh mbështesin një rrymë politike, një drejtim ose një personalitet që u frymëzon besim për të ardhmen.
Makineria partiake ndihmon në mobilizimin e mbështetjes dhe të votuesve, por njëkohësisht mund të bëhet pengesë për demokracinë. Partitë politike qëndrojnë mes shtetit dhe qytetarit; kjo është njëkohësisht avantazh dhe disavantazh. Ato lidhen ngushtë me shtetin dhe, në shumë raste, tentojnë ta përvetësojnë atë. Politika shpesh shndërrohet në qëllim në vetvete — pushtimi dhe ruajtja e pushtetit — në vend që të jetë mjet për t’i shërbyer interesit publik.
Personalitetet e partisë
Partitë politike, nëse posedojnë një shkallë të mjaftueshme të demokracisë së brendshme, luajnë gjithashtu rolin e një mekanizmi “kontrolli dhe ekuilibri” ndaj kandidatëve dhe personaliteteve politike. Një lider partie mund të zëvendësohet në rast të rezultateve zhgënjyese dhe, për këtë arsye, duhet të marrë parasysh qëndrimet e strukturave të partisë dhe të grupit parlamentar.
Kur mungon demokracia e brendshme, siç ndodh në shumë parti, atëherë partia reduktohet në një instrument për t’i siguruar vota liderit, ndërsa debati i brendshëm pothuajse shuhet. Në partitë me organizim më demokratik, disiplina parlamentare është më pak problematike, sepse ekziston një garanci më e madhe për debat dhe pluralizëm të brendshëm.
Partitë, megjithatë, synojnë natyrshëm të promovojnë “personalitete” si kandidatë kryesorë — individë që janë të aftë të tërheqin votues, të komunikojnë bindshëm dhe të frymëzojnë besim. Nga këndvështrimi shtetëror, kjo është e dëshirueshme, sepse besimi në shtet dhe në institucionet e tij lidhet ngushtë me besimin tek njerëzit që i drejtojnë ato institucione. Qytetarët presin që këta persona të veprojnë në interes publik dhe jo vetëm në interes të partisë apo elektoratit të tyre.
Për të theksuar rëndësinë e partive politike, disa shtete kanë miratuar ligje të posaçme për partitë politike. Fqinjët tanë lindorë kanë një Parteiengesetz, i cili përmban rregulla mbi strukturën demokratike të partive, financimin publik dhe statusin e partive antikushtetuese. Ky ligj përcakton standarde të qarta për vendimmarrjen e brendshme dhe parashikon edhe gjykata të brendshme partiake (Schiedsgerichte) për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve ndërmjet anëtarëve dhe partisë.
Një element tjetër i rëndësishëm është detyrimi që partitë të kenë statute të shkruara, ku përcaktohen qartë të drejtat dhe detyrimet e anëtarëve. Megjithatë, ajo që shpesh mungon është përfshirja e rregullave të integritetit politik dhe etik. Pikërisht këtu mund të mësohet shumë: partitë politike duhet të kenë jo vetëm rend demokratik të brendshëm, por edhe kode të qarta integriteti për zyrtarët dhe përfaqësuesit e tyre në institucionet publike.
Një ligj modern për partitë politike në Kosovë do të mund të forconte demokracinë e brendshme partiake, transparencën financiare, përgjegjësinë publike dhe standardet e integritetit politik. Vetëm në këtë mënyrë partitë politike mund të rikthejnë besimin e qytetarëve dhe të funksionojnë si institucione në shërbim të demokracisë dhe interesit të përgjithshëm.
