Adem Lushaj

Msc. Adem Lushaj: Zeqë Hasaj, inxhinieri që ishte halë në sy për Qeverinë vrasëse të Millosheviçit

Inxhinieri i Gjeodezisë, Zeqë Hasaj, ishte intelektual, politikan dhe veprimtar i madh i çështjes kombëtare për Liri, Pavarësi dhe Demokraci. Ai, pos që ishte ndër themeluesit e parë të degës së Partisë Republikane (PRK-së) në Deçan, dhe shumë organizimeve tjera politike e jo politike të viteve të  ’90-ta, me kohën iu bashkua radhëve të atyre që rrokën pushkën në mbrojtje të vendit. Me të filluar ndryshimet demokratike të viteve 90-ta, Zeqë Hasaj, ishte vënë në krye të këtyre ndryshimeve, duke u bërë njëri nga nismëtarët e parë për formimin e degës së PRK-së në Deçan, e më vonë edhe kryetar saj.  Ai, po ashtu ishte i vendosur në zbatim të Statutit të partisë,  ku në njërin nga Nenet e tij, thuhej “në raport me armikun (Serbinë), dhunës duhet përgjigjur me dhunë”, përkundër pasojave që mund të kishte, personale dhe familjare.

“Në Kuvendin Qendror të Partisë, inxhinieri Zeqë Hasaj zgjidhet nënkryetar i kësaj parti, e që më vonë do jetë edhe kandidat për deputet të Republikës së Kosovës. Nga aty, filluan maltretimet më të egra serbe, ndaj figurës së nënkryetarit të PRK-së, që pos arrestimeve të vazhdueshme, kishin rrahur në mënyra çnjerëzore, duke i shkaktuar edhe lëndime të rënda trupore. Përkundër këtyre, Zeqa nuk u ndal për asnjë çast, por ishte edhe më i vendosur në zbatim të Statutit të partisë, që do thoshte, “përgatitje për luftën e armatosur”. Tashmë, Zeqa ishte bërë halë në sy për Qeverinë vrasëse të Serbisë. Ai, pa hezitim u rreshtua krahas luftëtarëve  të lirisë, që ishin nën emblemën e UÇK-së, gjë që ishte edhe synim i tij i vazhdueshëm.

Dhuna ndaj Zeqë Hasaj, kishte vazhduar edhe për shtatë muaj së qëndruari nëpër burgjet serbe, që pos maltretimeve më barbare, ndaj tij kishin përdor edhe elektroshokun sikurse edhe forma tjera të dhunës. Vrastarët serbo-sllavë, nuk ishin të kënaqur me ato që ia kishin shkaktuar gjatë gjithë kohës sa e kishin mbajtur në burg, por para lirimit (përkundër dëshirës së tij), i kishin dhënë injeksion, i cili doli të jetë vdekjeprurës, ngase pas shtatë ditësh që ishte lëshuar nga burgu, gjeti vdekjen.

Shkuarja në amshim e atdhetarit Zeqë Hasaj, duke lënë kujtime të paharrueshme, jo veç të familjarët dhe  kolegët e tij, kishte vështirësuar jetën e familjes, e posaçërisht të bashkëshortes, e cila ishte shndërruar në babë dhe nënë, për 4 fëmijët e saj (të gjithë nën moshën 13 vjeçare). Por, me të gjitha mundimet kishte arritur ti rris dhe shkollon të katër fëmijët, ashtu siç kishte dashtë edhe burri i saj. Kurse, Fidani ka ndjekur rrugën e babait, duke përfunduar studimet master në fushën e gjeodezisë.

Zeqë Hasaj, pos që ishte veprimtar i madh i çështjes kombëtare, ishte edhe mjeshtër i madh i lojës së shahut, gjë që kishte marr titullin “mjeshtër shahu”. Klubi i shahut i cili mbanë emrin e tij, ka shënuar suksese të mira në gara ekipore, qofshin vendore apo ndërkombëtare, duke u bërë edhe nën kampion i vendit, që kishte përfaqësuar Kosovën në nivele ndërkombëtare.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …