Nebih Rexhepi

Nebih Rexhepi: Dallimi mes majtistëve dhe djathtistëve në Angli

Për t’i analizuar si duhet dallimet mes partive politike me orientim të majtë dhe të djathtë këtë mund ta bëjnë vetëm politikologët profesionistë, dhe ekspert të kësaj natyre. Unë do të përpiqem ta  bëjë dallimin në mënyrën më modeste, me fokus në jetën e përditshme, në Mbretërinë e Bashkuar.

Toni Bleri pa dyshim se është politikani më i suksesshëm i profilit majtist. Që nga ardhja e tij si kryeministër, filluan shumë gjëra të lulëzojnë, jo vetëm në Angli por edhe në mbarë Evropën. Në atë kohë në tërë Evropën qeverisnin partitë majtiste, sukseset radhiteshin njëra pas tjetrës. Në pa mundësi që të numërohen të gjitha, unë do i shkoqis  vetëm dy nga këto, gjithnjë sipas bindjes sime. E para, ishte lëvizja e lirë e qytetarëve në këtë Zonë që u emërua sipas një fshati me emrin Shengen. Kurse suksesi i majtistëve në Evropë dhe më gjerë, kulmoi me intervenimin e NATO-s në Kosovë, prapë sipas bindjes sime, po të ishin djathtistët në pushtet, Kosova do ta përjetonte tragjedinë e Bosnjës. Duhet rikujtuar fjalët inkurajuese të Bill Kllintonit dhe Toni Blerit kur në mënyrë decidive ishin shprehur: “Nuk do të lejojmë, përsëritjen Bosnjës në Kosovë”. Falë UÇK-së dhe këtyre kolosëve botërorë Kosova është Shtet, edhe pse me një demokraci jo çfare dëshirohet, por këtu faji është i brendshëm.

Gjatë periudhës së qeverisjes së Toni Blerit në Angli  ishte gjithçka ishte perfekte, nuk kishte ndonjë segment që nuk funksiononte. Por kulmore ishte ajo se të gjithë njerëzit ishin të lumtur, dhe krenarë. Ekonomia shtetërore sa vinte e rritej, një fenomen unë sa e pata vërejtur me kërshëri ishte se në atë kohë puna e priste njeriun. Të gjithë shkonin me gëzim në punë, sepse ata shpërbleheshin me paga të majme.  Valuta në raport me valutën Gjermane ishte 1 me 3, dhe ishte njëra ndër valutat më stabile në botë.

Raportet mes Britanisë dhe SHBA-ve në kohën e qeverisjes së Toni Blerit dhe Bill Klintonit ishin në nivelin më të mirë të mundshëm. Toni Bleri ishte një urë-lidhëse mes Evropës dhe SHBA-ve, ai në një takim me politikanët francez ishte shprehur  kështu : “Në MB jam majtist, në Francë do isha socialist kurse në SHBA demokrat”. Një politikan i përsosur, i cili kishte bërë mrekulli si në MB ashtu edhe më gjërë, kuptohet me theks të veçantë roli i tij i pa kontestueshëm lidhur me Kosovën.

Me ardhjen e Xhorxh W Bushit si president në SHBA nga partia republikane politikisht i spektrit të djathtë. Gjërat filluan të përkeqësohen në MB sepse ai e nisi një luftë në Irak, ku e involvoi edhe Mbretërinë e Bashkuar. Këtu fillon një rënie rapide e besueshmërisë  qeverisëse  të Toni Blerit. Në Angli gabimet nuk falën dhe partia e tij  Laburiste fillimisht e shkarkon nga posti i Kryeministrit, me ç’rast Toni Blerit nuk i mbeti asgjë tjetër pos të largohët  nga skena politike.

Pas largimit të Toni Blerit nga skena politike, jeta në Angli  merr një kahe jo të mirë në të gjitha segmentet. Partinë laburiste pastaj e merr  grupi i udhëhequr nga Gordon Braun, i cili i radhiste humbjet njëra pas tjetrës,  ku partia laburiste filloi të katandisët pa mëshirshëm, me ç’rast e tërë klika e Gordon Braunit u desh të largohet kokë-ulur.

Përçarjen e lidershipit majtist në Angli e shfrytëzuan djathtistët e partisë konzervative. Ata para ardhjes në pushtet i akuzonin majtistët laburist, lidhur me fluksin e madh të emigrantëve dhe atyre polakë. Populli, duke mos pasur më besim në lidershipin e laburistëve, e votojnë krahun e djathtë konzevativ të udhëhequr nga lideri i tyre, Dejvid Kamerun.

Pas ardhjes në pushtet të djathtistëve konservativë, populli  priste shumë, dhe thuaja e prisnin me padurim krijimin e qeverisë djathtiste. Por ndodhi e kundërta, djathtistët me të marrë qeverisjen filluan si mos më keç, duke ndërmarrë masa shtrënguese ndaj shtresës së mesme. Qeveria djathtiste ndërmori hapa tejet të pamatur, duke  goditur sektorin publik si në edukim, shëndetësi, polici, administratë publike e sektorë të tjerë. Këto veprime nuk kishin të ndalur, ku pagat në sektorin publik i “ngriu”, kurse çmimet i rriste thuaja çdo ditë, por kulminacioni i tërë kësaj ishte kur TVSH-ën e ngriti nga 16% në 20%, me ç’rast dukshëm e preku gjepin e shtresës së mesme. Në këtë kohë u shkaktua një kaos publik, sepse shumica e anglezëve filluan të kërkojnë punë të tjera alternative, sepse shpenzimet javore nuk i mbulonin, dhe mos të ishin polakët që mbulonin këto vende vakante, sektori publik do pësonte një kolaps. Në infra strukturën urbane filloi një neglizhencë e pa parë deri në atë kohë, për shkak të pagave të ulëta, pastaj intervenimet policore ishin tejet jo efikase sepse gjithashtu nuk paguheshin, pastaj largimet masive nga puna.

Për dallim nga Koha e Toni Blerit, sot kemi një pasqyrë krejt ndryshe. Nuk është më ajo jetë e lumtur si më parë ku me shaka thuhej anglezët vetëm e sjellin globin dhe ku ta ndalin me gisht, aty shkojnë në pushime. Sot këto pushime janë reduktuar ndjeshëm. Por tamam sikur ishte përçarë lidershipi laburist në të kaluarën, ashtu sot është i përçarë lidershipi konzervativ. Për momentin lidershipi laburist  është konsoliduar goxha mirë në krye me Xheremi Kurbinin mjaft ambicioz, të cilët aktualisht e qeverisin edhe Londrën. Laburistët po e mbajnë një konferencë në Liverpul, dhe e shohin liderin e tyre Kurbin si kryeministër të ardhshëm. Ata shpalosën një program mjaft ambicioz lidhur me zhvillimin ekonomik në Angli.  Qeverisja djathtiste momentalisht po përjeton një krizë politike që vështirë se mund ta qojnë këtë mandat deri në fund. Si do të shkojë tutje situata politike vetëm mund të supozojmë, por një gjë po vërehet qartë dallimi mes djathtistëve dhe majtistëve në Mbretërinë e Bashkuar.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …