Nebih Rexhepi

Nebih Rexhepi: Enver Hoxha tungjatjeta

(Opinion me rastin e ditëlindjes së udhëheqësit të madh shqiptar, Enver Hoxha)

“Të gjithë për një, një për të gjithë”. “Të bashkuar jemi më të fortë”. Të gjitha këto  mesazhe e shumë të tjera Enver Hoxha i zbatoi në vepër, sepse ai ishte i të gjithë shqiptarëve andej e këtej kufirit, por edhe të gjithë shqiptarët ishin të lidhur me Enver Hoxhën, ku falë kësaj kompaktësie ata përballuan shumë sfida, që po të ishte dikush tjetër vështirë se do përballoheshin nga armiqtë serbo-grekë. Kështu e kam  filluar shkrimin për figurën më markante të kombit shqiptar në Shqipëri, Kosovë e trojet e tjera ish Jugosllave. Ai është simbol për bashkimin e të gjitha trojeve shqiptare, për dallim nga të tjerët që e dëshironin një Shqipëri të tkurrur. Enver Hoxha e donte popullin shqiptar me shpirt dhe zemër sidomos atë të Kosovës, por edhe populli e donte ashtu, ku i këndonin këngët më të bukura,  pa dyshim më së miri tingëllon ajo: “Enver Hoxha tu ngjat jeta”. Nuk besoj se ka ndonjë shqiptarë që nuk e ka dëgjuar këtë këngë.

Për Enver Hoxhën është shkruar do të shkruhet dhe ka për tu shkruar deri sa të ekzistojë njerëzimi, sepse veprimtaria e tij aq është madhështore sa që  do përkujtohet gjithmonë e jetë. Ai që në fëmijëri ishte me inteligjencë të ngritur, e që më vonë u vërtetua kur u bë student i Universitetit të Sorbonës, që në atë kohë ishte ndër më prestigjiozët në botë. Pastaj tërë jetën ia kushtoi Shqipërisë.

Sfida e parë e tij ishte lufta kundër fashizmit, që po e kërcënonte gjithë botën. Nuk ishte as-pak e lehtë sepse në atë kohë Shqipëria ishte vendi më i prapambetur në Evropë, i udhëhequr nga i vet-shpalluri mbret Ahmet Zogu mik i ngushtë i serbëve  si Nikolla Pashiqi e të tjerë. Ky mbret kontravers me hyrjen e fashizmit në Shqipëri, në vend se ta mobilizoi shtetin për çlirim, ai e vjedh pasurinë shtetëror në ari, dhe ikë nga lufta. Dihet kush ikë nga lufta. Pas kësaj ikje Shqipëria ndahët në dy drejtime ajo për Çlirimin e shtetit udhëhequr nga Enver Hoxha, dhe atyre Zogistë pro fashistë. Kjo ndarje i kushtoi shtrenjtë Shqipërisë sepse tani u krijua armiku i jashtëm fashist dhe armiku i brendshëm i përbërë nga kolaboracionistët ballisto-zogistë.

Shqipëria ishte i vetmi vend në Evropë që u çlirua nga fashizmi, falë luftës së pa kompromis të UNÇSH-ës i udhëhequr nga komandanti fitimtarë Enver Hoxha. Dhe deri sa forcat çlirimtare ishin kokë-lartë dhe krenarë, kolaboracionistët fashistë ballisto-zogistë kokë-ulur ku disa prej tyre e morën dënimin e merituar. Kur jemi te kjo kohë ku mbi 30 mijë të vrarë dhe shumë të plagosur e paguan shtrenjtë këtë liri… Sot Shqipëria është i vetmi vend në botë që dekoron njerëz pro-fashistë, turpi i botës, dhe e nënë-vlerëson luftën Çlirimtare të fituar me gjakun e derdhur. Këtu vetëm një gjë duhet shtuar se Sali Berishës dhe Bujar Nishanit u ka mbetur vetëm edhe një dekoratë ta bëjnë: Ta dekorojnë edhe  Hitlerin.

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, populli i Shqipërisë për herë të parë e ndjeu veten të lirë dhe sovran. Me ç’rast filloi një jetë e re në të gjitha fushat e jetës, si në art, shkencë, kulturë, ekonomi, në armatim të ushtrisë etj. Zhvillimi i shtetit shkonte me shpejtësi rapide ku planet e parapara lëre që zbatoheshin por ato edhe tej-kaloheshin. Por një fenomen që duhet cekur ishte kur Enver Hoxha i jep të drejta të barabarta femrave shqiptare e që s’kishte ndodhur asnjë herë më parë. Sidomos i kushtoi kujdes nënës Shqiptare, ku ia plotësoi të gjitha kushtet për lindshmëri sa më të lehtë. Dhe rezultati u tregua me patriotizëm të hatashëm, ku Shqipëria e kishte vendin e parë me natalitet në Evropë. Enver Hoxha e mori Shqipërinë me pak mbi 600 mijë banorë e la me mbi 3milion, Ky patriotizëm u përhap edhe në trojet tjera në ish Jugosllavi e sidomos në Kosovë e cila kishte natalitetin më të lartë në ish RSFJ, gjë që ishte si një bombardim i brendshëm i RSFJ-ës. Patriotizmi i Enver Hoxhës ishte shumë dimensional, sepse ai kishte një kulturë të gjerë, e që vështirë se do ta arrijë ndokush. Dhe mu për këtë thoshte:”Nuk jemi popull me 3 milion por me mbi 6 milion”.

Kurse sa i përket sigurisë së shtetit Enver Hoxha i kushtoi kujdes të jashtëzakonshëm, sepse Shqiptarët ishin të rrethuar me armiq shekullor serbo-grek. Krijoi një ushtri me armatim më të sofistikuar, ushtri kjo e cila kishte moralin më të lartë ushtarakë në Evropë, por as kjo nuk mjaftonte për ballë këtyre armiqve, dhezbatoi strategji ushtarake, duke ngritur strehimore në formë bunkerësh për mbrojtjen e popullatës, kurse për elitën shtetërore ngrit bunkerin sekret që mezi pas 30 viteve e zbulojnë “demokratët” e sotëm. Dhe si hipokrizi tallën këta budallenjë “demokratë” me at vepër gjeniale, të cilëve duhet thënë se të gjitha shtetet demokratike i kanë strehimorët sekrete. Shqipëria kanosej nga të 4anët por edhe ajo mbrohej nga të gjitha anët.

Armatimin detar e kishte të zhvilluar sepse posedonte flota luftarake detare, të cilat shkonin deri te ngushtica e Gjibraltarit për grumbullimin e informacioneve ushtarake Shqiptare, po ashtu posedonte edhe anije luftarake, ku në as një mënyrë nuk do mundte dikush nga deti ta sulmonte. Kurse hapësirën ajrore e kishte po ashtu të zhvilluar sepse kishte një aviacion me radar të sofistikuar dhe aeroplan luftarakë. Hapësirën ajrore as kush nuk guxonte t’ia shkelte, sepse pilotët shqiptarë ishin të shpejtë si shqiponjat e malit. Kjo u tregua kur dhunshëm i detyruan aeroplanët që shkelnin hapësirën ajrore të ateronin kokë ulur në tokë.  Ishte i njohur rasti i një aeroplani Amerikan i cili pa rezistuar u detyrua të zbresë në tokë, një aeroplanë Britanikë pasi hyri në hapësirën ajrore, pilotët shqiptarë iu vërsulën për ta zbritur në tokë, ata fillimisht kundërshtuan, por pilotët shqiptarë e godasin për para-lajmërim se ai duhët të ateroi, piloti britanikë  kur e pa se me pilotë nuk ka shaka ateron në Rinas. Rasti tjetër ishte kur një aeroplan luftarak serb shkel hapësirën ajrore, pilotët shqiptar si Vetëtima i vërsulën në ajër ku piloti serb nga frika pa rezistuar ateron në tokë , dhe kur pa me qindra aeroplanë luftarakë stepet nga frika. Dhe së fundmi edhe hapësirën tokësore e kishte po ashtu të mbrojtur, sepse posedonte me armatim nga ai i lehti deri tek ai i rëndi dhe me raketa të të gjitha llojeve, hapësira tokësore ishte e siguruar në mënyrë të përsosur sa që çdokush që e shkel tokën Shqiptare e priste plumbi në kokë. Enver Hoxha si çlirimtar i Shqipërisë ngriti edhe fabrika të armatimit, por tani ishte në pozitë më të volitëshme sepse ishte në gjendje jo vetëm të mbrohej por edhe ta sulmonte sidomos Jugosllavinë.

Demonstratat e vitit 1981 në Kosovë Enver Hoxha e ngrit nivelin ushtarakë në shkallën më të lartë. Ato ngjarje ushtria shqiptare i përcillte me vëmendje dhe me shqetësim. Pak kohë më parë në gazetën Dita,është publikuar një dokument sekret ushtarakë Enver Hoxha në një moment i tubon oficerët më të lartë ushtarakë dhe i pyet: “A jemi të gatshëm ta sulmojmë Jugosllavinë, në rast se rrezikohet popullata shqiptare atje”. Ata i përgjigjen: ” Na jep 3ditë kohë” Enver Hoxha u thotë dakord. Pas 3ditëve oficerët i raportojnë Enver Hoxhës: “Jemi të gatshëm ta sulmojmë Jugosllavinë”. Enver Hoxha nga kongresi me një vendosmëri ta pa parë i kërcënohet Jugosllavisë, e cila më vonë e tërheqë  ushtrinë Jugosllave nga kufiri….Dhe sot duke parë atë të djeshmen lindë pyetja ku jemi sot???…Pasi Enver Hoxha është një personalitet i pa vdekshëm dhe për gjithë atë kontribut që ka dhënë nuk mbetet asgjë tjetër pos Enver Hoxha tu ngjatë jeta!.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …