Raporti i WWF-it zbulon ndikimin e madh të njeriut në planet

Raporti i WWF-it zbulon ndikimin e madh të njeriut në planet

Indeksi i jetës në planet (The Living Planet Index, LPI) tregon se popullata globale e kurrizorëve ka rënë për 60% në 40 vitet e fundit.

 Shtytësit kryesorë të humbjes së biodiverzitetit janë eksploatimi i tepërt dhe bujqësia, të dyja të ndërlidhura me harxhimet në rritje te njeriut.

 Prodhimi i shpejtë njerëzor është duke penguar mundësinë e natyrës që të ofrojë përkrahje shoqërisë dhe ekonomisë: ne nivel global natyra ofron shërbime njerëzimit në vlerë prej 125 miliard dollarë në vit.

 Për shkak të ndërlidhjes në mes të natyrës, mirëqenies se njerëzve dhe ardhmërisë së planetit tonë, WWF fton të gjithë që të bashkohen për marrëveshje globale për natyrën dhe njerëzit, që të ndalohet trendi aktual i humbjes së biodiverzitetit.

 

Mënyra se si njerëzimi ushqehet, ngrohet dhe financojmë shoqëritë tona dhe ekonomitë tona është duke bërë presion në natyrë dhe në shërbimet nga të cilat varemi thotë në raportin e sivjetmë të WWF-it Raporti për Jetën në Tokë 2018. Raporti i publikuar sot prezanton një pasqyrë serioze të ndikimit të aktiviteteve të njeriut në botën e gjallë, në pyje, oqeanet, lumenjtë dhe në klimën e botës, ku theksohet se ka mbetur vetëm edhe pak kohë dhe që është e domosdoshme që komuniteti global të rishikojë dhe ridefinojë atë se si vlerësojmë dhe mbrojmë natyrën.

Raporti për Jetën në Tokë 2018 prezanton gjendjen e përgjithshme të natyrës, 20 vjet pas publikimit të parë. „Shkenca po na tregon realitetin e tmerrshëm të pyjeve tona, oqeaneve dhe lumenjve që janë në duart tona. Numri i specieve të egra dhe habitateve është tregues i përgjithshëm i ndikimit të madh tonë dhe presionit në planet, ne jemi duke minuar materiet që na përkrahin të gjithë neve: natyrën dhe biodiverzitetin,“ tha Marco Lambertini drejtori i përgjithshëm i WWF International.

Indeksi i jetës në planet (Living Planet Index, LPI), që përcjell trendet globale të specieve të egra tregon se popullata e peshkut, zogjve, gjitarëve, ujë tokësoreve ka rënë për 60% në mes viteve 1970 dhe 2014, që është edhe viti i fundit me informata. Kërcënimet kryesore ndaj këtyre specieve sipas raportit janë të ndërlidhura me aktivitetet njerëzore, ku përfshihet humbja dhe degradimi i habitateve dhe përdorimi i tepruar i botës së egër.

„Sipas statistikave që kemi në dispozicion tregojnë që ka dominim absolut të njeriut ndaj pjesës tjetër të botës – kjo është antropocen, por a kemi fituar? Ne në regjion si dhe në Shqipëri përdorim burimet në vlerë të gati se dy planetëve për një vit dhe kjo është e frikshme, “, tha Andrea Shtefan nga WWF Adria. „Duhet të gjejmë mënyra më të mira për përdorimin e burimeve natyrore, dhe të gjejmë mënyra që të jetojmë në harmoni me natyrën, nga e cila varemi plotësisht. Por që të bëjmë këtë duhet të bashkohemi në një qëllim, që të shpëtojmë natyrën dhe biodiverzitetin nga e cila varemi.“

Aktiviteti njerëzor minon aftësinë e natyrës për të mbështetur njerëzimin

Pyjet e shirave po zvogëlohen: po thuajse 20 për qind e Amazonit është zhdukur për vetëm 50 vite. Sot, 90 për qind e zogjve të botës vlerësohet të kenë fragmente plastike në stomakun e tyre; në vitin 1960 ishte 5 për qind.

Në shekullin e 20-të, peshku i ujërave të ëmbla ka pasur shkallën më të lartë të zhdukjes në botën në mesin e kurrizorëve. Në 50 vitet e fundit, temperatura mesatare globale është ngritur për 170 herë sa shkalla e sfondit.

Raporti po ashtu fokusohet në rëndësinë natyrës për shëndetin e njeriut. Globalisht, natyra siguron shërbime të vlefshme gati 125 trilionë dollarë në vit. IUCN vlerëson se ka midis 50,000 dhe 70,000 bimë të njohura mjekësore dhe aromatike që përdoren industrialisht. Të paktën 70 për qind e barnave të reja molekulare të vogla të paraqitura gjatë 25 viteve të fundit vijnë nga

Kulturat që janë pjesërisht pllenim nga kafshët përbëjnë 35 për qind të prodhimit global të ushqimit.

Në rajonin tonë ende nuk është gjendja alarmante

Në regjionin tonë gjendja e natyrës nuk është plotësisht alarmante, por menaxhimi me burimet natyrore është katastrofik, ku edhe nga disa ide te mira vazhdohet në implementim të keq. Qasja ne informata nuk sigurohet, diskutimet me palët e interesit është zakonisht sipërfaqësor, marrëdhënia e atyre që duhet të kenë të drejta dhe atyre që vendosin për këto të drejta nuk është i barabartë.

Drejtimi për veprim – për vitin 2020 dhe më tej

 

Dëshirojmë që të ndërtojmë një të ardhme të qëndrueshme për të gjithë ne, dhe është dëshmuar se dy qëllimet; ajo  për natyrën dhe për zhvillimin njerëzor duhet të harmonizohen. Raporti për Jetën në Tokë thekson mundësitë se si komuniteti global mund të mbrojë dhe të përtërij natyrën deri në vitin 2020, që është vit kritik kur pritet që të bëhet rishikimi i të arriturave në zhvillimin e qëndrueshëm (Sustainable Development Goals, SDG), Marrëveshja e Parisit dhe Konventa për diverzitetin biologjik (Convention on Biological Diversity, CBD).

WWF thërret të gjithë udhëheqësit botërorë, kompanitë si dhe shoqërine civile që të krijojnë strukturën për veprim edhe pas vitit 2020.

Raporti për Jetën në Tokë 2018, është publikimi i 12 i WWF-it. Raporti përfshin rezultatet e fundit nga Indeksi i jetës në planet që përcjell 16.704 specie, 4005 kurrizorë që nga viti 1970 deri në vitin 2014.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …