RKL: Kryetarja, Jahjaga kërkon kthimin e besimit të dikurshëm mes serbëve e shqiptarëve(!)

Në një intervistë për Radio Televizionin e Vojvodinës, kryetarja e  Kosovës, Atifete Jahjaga, ka thënë se “është me rëndësi që serbët të dalin në numër sa më të madh në zgjedhjet e ardhshme lokale, me qëllim për të kontribuar në ndërtimin e një shoqërie demokratike në Kosovë. Ajo shtoi se Ligji për amnistinë është miratuar dhe kjo u mundëson  edhe më shumë qytetarëve serbë të angazhohen në procesin zgjedhor. “Fjala është për kthim të besimit dhe një lloj të pajtimit politik, ka thënë zonja Jahjaga, pa treguar se në cilën kohë ka pasur  besim dhe barazi mes shqiptarëve dhe serbëve.  Ajo u bëri thirrje qytetarëve serbë, të cilët kishin ikur nga Kosova që të kthehen, sepse Kosova, sipas saj  është “shtet civil, që nuk bazohet në dallimet kombëtare dhe fetare dhe çështja e pronës dhe e kthimit është e drejtë e patjetërsueshme e çdo individi. Jahjaga mendon se brezi i ri është “urë e bashkëpunimit” ndërmjet Kosovës dhe Serbisë dhe se  “të rinjtë nuk duhet të bëhen peng të së kaluarës sonë të dhimbshme”.

Sipas fjalëve të saj, për më shumë se 100 vjet në këtë pjesë të Evropës ishte politika hegjemoniste, (mbase është fjala për hegjemoninë serbe, meqë ajo nuk e ka specifikuar për hegjemoninë e cilit shtet ka menduar me këtë rast),  e cila rezultoi në histori të dhimbshme të vuajtjes. Hegjemonia kurrë nuk do të kthehet në këtë pjesë të Evropës  tha Jahjaga . Ajo ka hedhur poshtë aspiratat  e shqiptarëve për krijimin e “Shqipërisë së Madhe”, duke shtuar se ndryshimi i kufijve në baza etnike dhe fetare ka sjellë vuajtje në të gjithë rajonin. Prandaj idetë e ndryshimit të kufijve janë të papranueshme ka thënë mes tjerash, kryetarja, Jahjaga.

 

Konstatimet e kryetares Jahjaga, në intervistën e saj për TV-Vojvodinën  janë të paqëndrueshme historikisht por edhe politikisht. Duke mbajtur pozicion tejet të rezervuar në raportet e tanishme Kosovë-Serbi, zonja Jahjaga ka përfaqësuar dhe po përfaqëson një qëndrim jo vetëm të moderuar, por qëndrim tejet voluntar për rregullimin me çdo kusht të marrëdhënieve Kosovë-Serbi, duke bërë edhe më shumë lëshime, sesa po bën delegacioni i Kosovë në bisedime me Beogradin zyrtar. Jahjaga ishte e para kryetare e Kosovës, e cila pa asnjë rezervë, pa asnjë kusht paraprak pranoi të takohet, të bisedojë  dhe të fotografohet me kryetarin e Serbisë, Nikoliq. Ai  nuk e anashkaloi në takim si një përfaqësuese  të Kosovës, por kurrë nuk e pranoi, as e pranon si kryetare të saj. Duke marrë para sysh profesionin e saj,  mungesën e shprehur të dijes historike politike e diplomatike,  të cilën ajo e “harrnon”  nga këshilltarët e shumtë të  stafit të saj,  me prejardhje nga ish-nomenklatura  komuniste-titiste e Krahinës Autorome të Kosovë-Metohisë, kryetarja Jahjaga ka bërë dhe bën gabime kapitale në intervista dhe në paraqitje publike, në mungesë të fjalimit të shkruar nga këshilltarët.

Jahjaga u bën thirrje të gjithë serbëve të kthehen në Kosovë, duke i siguruar ata se nuk do t’ iu ndodh asnjë e keqe edhe nëse kanë vrarë e kanë masakruar  shqiptarë para dhe gjatë luftës, sepse, “Ligji për amnistinë qenka miratuar dhe kjo u mundëson  edhe më shumë qytetarëve serbë të angazhohen në procesin zgjedhor”. Këtë thirrje ajo e bazon në rikthimin e besimit dhe pajtimit politik mes shqiptarëve dhe serbëve.

Paragjykimi naiv i rikthimit të besimit është pjesë e fjalorit të këshilltarëve të saj, që kanë qenë kuadro të Partisë Komuniste të Jugosllavisë, e cila në parim dhe në letra propagandonte barazinë e shqiptarëve me serbë e me popujt e tjerë sllavë, të atyre shqiptarëve,  të cilët e kishin pranuar Jugosllavinë si shtet të tyre dhe e mohonin kategorikisht mundësinë e bashkimit me Shqipërinë, madje ishin shprehur fuqimisht dhe tërë pezëm   edhe kundër krijimit të Republikës së Kosovës në kuadër të Jugosllavisë.

 

Këshilltarët e Jahjagës, predikojnë rikthimin e asaj kohe, kur flasin për rikthimin e besimit. Politikisht dhe realisht mund të flitet për ndërtimin për herë të parë të besimit mes shqiptarëve dhe serbëve, por jo rikthimin e besimit, sepse besim  të tillë nuk ka pasur kurrë. Natyrisht se kryetarja rikthimin e besimit e nënkupton me kohën e regjimit të Titos e të Rankoviqit, kur shqiptarët me gjakun e tyre fituan disa të drejta, të cilat serbët ua morën sa herë që deshën dhe jo vetëm njëherë  i kthyen në robër e qytetarë të rendit të dytë. Kryetarja, sa do që e  re në moshë  edhe mund të ketë ndonjë nostalgji, sepse ka kryer shkollën në gjuhën shqipe, ku në çdo klasë ishte e vendosur fotografia e “Shokut Tito”, por ajo si duket ka harruar se për ta mbajtur gjallë  atë nivel të të drejtave elementare njerëzore e arsimore, prej vitit 1912 e deri në vitin 1999  burgjet e Serbisë dhe të Jugosllavisë kanë qenë të mbushura përplot me shqiptarë liridashës.

Jahjaga, një nxënëse  tejet e dobët e historisë, si duket nuk e di se shqiptarët e serbët kanë 13 shekuj armiqësi dhe nuk kanë madje as një ditë të vetme miqësi mbi parimin e reciprocitetit, të barazisë, të shprehur sipas devizës shqiptare” miku-mik por secili zot në shtëpinë e vet”. Një miqësi e tillë kurrë nuk ka ekzistuar mes shqiptarëve dhe serbëve, një miqësi të tillë nuk e kanë lidhur, as e lidhin  dot Hashim Thaçi me Ivica Daçiqin, as Atifete Jahjaga me Nikoliqin, nuk e kishte lidhur as Fadil Hoxha me Titon dhe as Azem Vllasi me Milosheviqin.  Miqësia e tillë ka ndodhur individualisht mes shqiptarëve dhe serbëve. Miqësi e lidhje të tilla shqiptarët e serbët kanë pasur para luftë, gjatë luftës, madje kanë edhe aktualisht. Por këtu kemi të bëjmë me miqësinë apo interesat miqësore mes individëve pjesëtarë të dy kombeve dhe jo rikthim të besimit  mbi parimin e njohjes reciproke, sepse asnjë regjim serb i deritanishëm, asnjë parti sado e vogël dhe e parëndësishme serbe, nuk e ka pranuar as e pranon pavarësinë e Kosovës. Këtë të paktën e dinë këshilltarët e Atifete Jahjagës, të cilët kërkojnë rikthimin e besimit mes serbëve dhe shqiptarëve. Është krejt e natyrshme që ata besojnë se në kohën e tyre ka pasur mirëbesim, sepse kanë qenë pjesë e atij mirëbesimi, por ata e dinë se cila ka qenë pozita e tyre e mjerë në farkimin e atij besimi. Ata e dinë se për të lidhur një besim të tillë, është dashur të denoncosh dhe të dëshmosh në gjyq kundër Adem Demaçit dhe armatës së tërë të shqiptarëve liridashës, që kërkonin besim të mirëfilltë, mbi baza të reciprocitetit, barazisë, lirisë, drejtësisë e  vetëvendosjes.

Këshilltarët e Jahjagës i dinë mirë këto ‘muhabete” por ata kanë mbetur robër të kohës së bashkim vëllazërimit, por edhe pretendimet e tyre për ta rikthyer atë lloj mirëbesimi, nuk i përfillë Serbia zyrtare, por as ajo popullore.

Vetëm serbët e Kosovës janë ata që kërkojnë rikthimin e besimit sikur e kanë pasur dikur, në kohën ne Titos dhe të Milosheviqit. Kudo në intervistat e tyre për RTK-në e pavarur, apo për mediumet e tjera  ata thirren në rikthimin e besimit, në rikthimin e kohës së artë, kur pakica me 10 për qind serbë ka sunduar shumicën shqiptare me 90 për qind duke ia besuar pak pushtet  vasal një klase shqiptarësh pro serbë e pro-sllavë.

 

Në intervistën e saj, zonja Jahjaga shkon edhe më larg, sharron edhe më keq. Ajo thotë se kurrë nuk do të kthehet hegjemonia, mbase duke nënkuptuar hegjemoninë serbe, por pa e përmendur atë për hir kurtuazie. Ajo hegjemoni, sipas saj paska rezultuar në histori të dhembjes dhe të vuajtjes, duke lënë të kuptohet se në mbretërimin e asaj hegjemonie paskan vuajtur të gjithë, serbët edhe shqiptarët. Dhe, nuk ka sikur interpretohet ndryshe, derisa zonja Atifete nuk e thotë troç se nga hegjemonia serbe nuk kanë vuajtur serbët, por kanë vuajtur, janë vrarë e masakruar  shqiptarët, kroatët, boshnjakët myslimanë, hungarezët, dojçerët e Vojvodinës, sanxhaklinjtë, vllehët e Timokut, italianët e Trieshtës, dikur edhe bullgarët. Jahjaga nuk e kupton mbase edhe nuk e di se kthimi i Serbisë në Kosovë, me marrëveshjen e 19 prillit, është pikërisht fillim i zgjerimit të po asaj hegjemonie për të cilën ajo flet, mbase edhe pa e kuptuar mirë se si përkufizohet hegjemonia.

 

Gabim pas gabimi, zonja Jahjaga përmbyll intervistën e saj me gabimin e pafalshëm duke i siguruar serbët se kurrë nuk do të krijohet Shqipëria e Madhe, sepse ndryshimi i kufijve në baza etnike dhe fetare paska sjellë vuajtje në të gjithë rajonin. Prandaj idetë e ndryshimit të kufijve, sipas saj  janë të papranueshme. Që kufijtë janë ndryshuar me dhunë dhe mbi kurriz të disa popujve të Ballkanit, këtë e di kryetarja Jahjaga, por që ky ndryshim të iu ketë sjellë fatkeqësi të gjithëve, kjo nuk është e vërtetë dhe nuk mund të faktohet me asnjë argument. Ndryshimi i kufijve në Ballkan u ka sjellë mjerim shqiptarëve, hungarezëve, vllehve, myslimanëve boshnjakë,  por jo serbëve, grekëve e bullgarëve, të cilët kanë grabitur dhe kanë legjitimuar me bekimin e Evropës,  tokat e shqiptarëve, të hungarezëve, të myslimanëve boshnjakë  dhe të vllahëve, sidomos në një pjesë të Serbisë. Kur flitet për hegjemoninë, duhet të specifikohet se për cilën hegjemoni është fjala. Bota e di mirëfilli se i vetmi shtet xhandar dhe hegjemon i Ballkanit ka qenë dhe po mbetet Serbia. Ajo, kudo ku ka serbë, qofshin ata kolonë e hershëm apo të sotëm ka ngirtur nga një ngrehinë me elemente shtetërore, si në Bosnje, në Vojvodinë, e tash edhe në Kosovë, me  marrjen nën kontroll të veriut të Kosovës dhe shtrirjen horizontale në të gjitha enklavat serbe të vendit tonë. Kjo është politika tipike e hegjemonisë shtetërore serbe. Këshilltarët e zonjës Jahjaga, kanë për detyrë që për hir të realitetit dhe opinionit t’ i tregojnë zonjës kryetare,  se shteti i parë vasal serb i shekullit 19-të, i Pashallëkut të Beogradit, kishte vetëm pak më shumë se 20 mijë kilometra katrorë aq sa ka sot Vojvodina, ndërsa me luftërat pushtuese Serbia (ish Jugosllavia) u zgjerua 10 fish, në 270 mijë km.2. Mbase këto shifra e fakte nga historia nuk i bëjnë fare përshtypje zonjës kryetare, sepse edhe po t’ i dinte nuk do të kishte guxim t i përmendte, madje as në biseda jo zyrtare  me këshilltarët e saj, e lërë më në intervista për një medium serb.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …