Edi Rama

RKL: Shqipëria më në fund u lirua nga një kryetar i korruptuar, kontrovers, i papërgjegjshëm, arrogant e mujshar

Angazhimi i Ilir Metës në  politikë është i njohur për të gjithë ata që sadopak kanë njohuri për zhvillimet në Shqipëri,  në 32 vitet e fundit.

Tërë karriera e tij politike ishte e vrazhdë, anarkiste, arrogante ndaj shqiptarëve, servile ndaj të huajve. Ilir Meta është i pari politikan në Shqipëri që theu standardet e koalicioneve. Me qëllim për të uzurpuar pushtet ai asnjëherë nuk iu ka përmbajtur parimeve apo  standardeve të njohura politike.

Ilir Meta, për ditët e fundit të qeverisjes me zor, pa respekt  dhe pa asnjë përkrahje të pozitës as opozitës, kishte  zgjedhur që vizitën e fundit ta bëjë në Kosovë dhe la një shije të hidhur si gjithnjë.

Ilir Meta përfundoi dhunshëm dhe neveritshëm  mandatin në postin i kryetarit  të Shqipërisë, dhe të gjithë shqiptarët  e dinë sesi ka qeverisur  dhe sa  e sa dëme i ka shkaktuar vendit, njeriu më i korruptuar dhe kryetari më i papërgjegjshëm i Shqipërisë, që nga vitit 1912.

Vizita e tij në Kosovë, nuk do të mbahet mend gjatë, sepse kokën e Metës, Berishës dhe disa sa të tjerëve i pret SPAK-u, shpata e Damoklit, që u rri mbi kokë oligarkëve si puna e këtij njeriu, i cili në zgjedhjet  e fundit, në krye të Presidencës kërkonte luftë civile, për të fituar me çdo kusht në zgjedhje.

Kjo frymë e tij anarkiste bërë që ai të humb zgjedhjet, por organet e drejtësisë në Shqipëri, nuk e shkarkuan edhe pse kishte sa e sa dëshmi e argumente për shkeljen e detyrave në krye të Presidencës, sepse donin t ia ruanin ”fytyrën” Presidencës.

Përpjekja e Ilir Metës për t’u veshur me patriotizëm, është një përpjekje e mjerë e njeriut që ka mbajtur referat në Partinë Socialiste të Ivica Daçiqit, në Serbi, e njeriut që i ka ndarë medaljen e mirënjohje, priftit satana Janullatos, ministrave grekë që kërkojnë zhbërjen e Shqipërisë, sa e sa individëve që i kanë blerë me para mirënjohje të nënshkruara nga ai. Ky është kryetari që është munduar të bëjë miq duke ndarë mirënjohje, të cilat në shumicën e rasteve janë blerë, nga individë që duan të qëndisen për meritat që nuk i kanë as i kanë pasur, andaj edhe nuk i zgjedhin se kush i ndanë e i shet ato.

Mënyra, si i ka shkuar kungulli mbi ujë është fenomen i veçantë që tregon se sa e brishtë, e trishtueshme dhe e mefshtë është demokracia në Shqipëri, e cili shitet e blihet me para.

Për fund të këtij shënimi për Ilir Metën nga e cili shpëtoi më në fund Shqipëria, do të sjellim në kujtesë karakterin e shqiptarit lindor, të cilin aq bukur dhe përjetësisht e ka tipizuar filozofi i madh shqiptar, Kristë Maloki.

 

 

Lindori shqiptar nuk njeh turp, ai s’ka cipë që t’i nxihet.

Lindori shqiptar është i zoti për të gjitha turpet.

Shet babë e nënë, besën e nderin e vet, për mos me thanë: shpirtin e trupin e vet; vetëm e për vetëm që t’i shkojë kungulli mbi ujë.

Idealet e lindorit shqiptar janë kolltuku e llokma; dhe për t’i siguruar vetes këto të mira ai përdor çdo mjet:

Bëhet kur e do nevoja edhe patriot edhe tradhtar, monarkist e bolshevik, përparimtar e reaksionar, e bile edhe shok i fortë me të tjerë.

Porse në shpirtin e vet është Lindori kryekëput rrënimtar, është shkatërrues dhe bashkohet me të tjerët, si ata ujqit që vejnë së bashku në pre, por që e shqyejnë shokun e vet kur dobësohet apo plagoset udhës.

Sepse Lindori shqiptar i ka instinktet e ujkut vetjak, të ujkut tek.

Vendi ku ushqehet dhe majmet Lindori shqiptar është atdhe për te. Jo sepse e do, por sepse e shfrytëzon; dhe e shfrytëzon pa pikë turpi, dhimbje e kujdesi.

Lexues i nderuar, cilën nga këto vese, ligësi, sherre, idiotizma, anarkizma, banalitete  nuk e ka në qenien e tij, Ilir Meta?

 

(Kristë MALOKI: Perëndimor apo lindor? (“Përpjekja Shqiptare” 1937)

Lindorizma shqiptare është një sistem mendimesh, ndjenjash dhe instinktesh, si çdo sistem tjetër jetese, me një botëkuptim të tijën. Si më të parën karakteristikë të lindorit shqiptar marrim proverbin e çdo qelepirxhiu të pashpirt: “Haja qenit, pija qenit”. Lindori shqiptar i pret të gjitha të mirat për vete – qelepir – nga të tjerët; bota për të është një burim i pashtershëm mjetesh, qejfesh e lezetesh të cilët ai i shfrytëzon me çdo mënyrë e metodë, pa pyetur se ku nget e ku vret. Detyrë të ndershme apo sakrifica vetëmohuese ndaj botës pranë nuk njeh kurrë lindori shqiptar. Përkundrazi ushujëza lindore, e pangopshme, i ngjitet trupit të përbashkët dhe shoqëror dhe ia thith gjakun pa asnjë droje e kujdes. Dhe në vend që të turpërohet për veprën shkatërrimtare të veten, lindori shqiptar bëhet edhe më kryelartë më kapadai, më qejfli.

Lindori shqiptar nuk njeh turp, ai s’ka cipë që t’i nxihet.

Lindori shqiptar është i zoti për të gjitha turpet.

Shet babë e nënë, besën e nderin e vet, për mos me thanë: shpirtin e trupin e vet; vetëm e për vetëm që t’i shkojë kungulli mbi ujë.

Idealet e lindorit shqiptar janë kolltuku e llokma; dhe për t’i siguruar vetes këto të mira ai përdor çdo mjet:

Bëhet kur e do nevoja edhe patriot edhe tradhtar, monarkist e bolshevik, përparimtar e reaksionar, e bile edhe shok i fortë me të tjerë.

Porse në shpirtin e vet është Lindori kryekëput rrënimtar, është shkatërrues dhe bashkohet me të tjerët, si ata ujqit që vejnë së bashku në pre, por që e shqyejnë shokun e vet kur dobësohet apo plagoset udhës.

Sepse Lindori shqiptar i ka instinktet e ujkut vetjak, të ujkut tek.

Vendi ku ushqehet dhe majmet Lindori shqiptar është atdhe për te. Jo sepse e do, por sepse e shfrytëzon; dhe e shfrytëzon pa pikë turpi, dhimbje e kujdesi.

Është gabim kur thuhet se Lindorizma na ka ardhur fillimisht nga Azia, apo nëpërmjet fesë islame, apo edhe nga populli turk. Jo kurrsesi, Lindorizma jonë është një dhunti fatale e krishterimit euro-aziatik. Po shpjegohem! Në shekullin VIII, aty kah viti 740 epokës sonë, do me thanë 600 vjet para se me shkelë turku në Atdheun tonë, Shqipëria u bë province e Bizantit, nën Leonin III. të quajtur Isaurios. Dhe nga ky despot i tmerrshëm u ngushtuan të gjithë shqiptarët për tu ndarë nga kisha romake perëndimore e për t u fundosur ndër labirintet e errëta të kishës bizantine Lindore të atëhershme. Por s’ishte aq fort ndarja, shkizma kishtare, sesa ai shpirt i administratës bizantine, plot ankth e myk, që u pllakos si një shpirt i zi, si një hije murtaje mbi mbarë kombin shqiptar. Turqia ka qenë trashëgimtarja dhe kujdestarja e mirazit bizantin, dhe kësula e kuqe – një krijesë greko-bizantine – u pranua si një simbol i atij trashëgimi.

Shqiptari i shkret ia ka thithur lëngun asaj bizantizme shkatërrimtare brenda 12 shekujve të kaluar – qysh nga viti 740 – dhe është kalbur dalëngadalë në trup e në shpirt të vet, duke iu shprishur kësodore fuqitë e tij më të thjeshtat e më fisnike bashkë-kombëtare. Shqiptari dikur ka pasur një dashuri të përvëluar dhe një besim të pafund ndaj Zotat e qiellit e të tokës, ndaj vendit dhe trashëgimit të të Parëve dhe ndaj vëllezërve të vet shqiptare.

Vala aristokratike dhe drita politike-filozofike që dridhen edhe sot në amanetet e pluhurosura të Kanunit të Lekë Dukagjinit dhe ndër sa e sa tradita malësore-shqiptare, lënë me kuptuar lartësinë shpirtërore dhe heroizmin vetëflijuese të të Parëve tonë dikur.

Porse të gjitha ato veti të larta e bashkë ndërtuese shkuan dëm e huq nëpër hejmin shkatërrues të bizantizmës. Sepse si në mbarështrimin shoqëror e politik,d.m.th. ndër marrëdhëniet e shqiptarit me shqiptarin dhe ndër marrëdhëniet e shqiptarit me shtetin e tij, u fut e u përhap shpirti bizantin, si një epidemi rrënimtare dhe e deformoi karakterin e drejtë të shqiptarit në një bollë amorfe. Kështu i tha nënprefekti djalit të ri, që po hynte rishtas kryetar komune: “Biro, ato që ke mësuar në kurse e libra hidhi mënjanë. Po deshe të jesh një nëpunës i mirë, të lavdërohesh dhe të nderohesh, mbaje popullin me premtime. Sille vërdallë nga një ditë në tjetrën,deri sa të mërzitet dhe mos i kryej ndonjë punë”.

Vet djalëria e shkolluar e ka gabim kur kujton se perëndimorja përmbahet vetëm ndër veshje e mbathje evropiane, apo në të ndeje plot kotësi nëpër sallone, apo edhe me kryerjen e ndonjë detyre sa për formë e për të rrëmbyer një rrogë të majme. Perëndimorja e vërtetë tregohet pikësëpari në kryerjen e një detyre të ndershme, fund e majë për hatër të asaj detyre, dhe pa qenë i shtyrë nga zori, nga ndonjë dëshirë apo nga shkëlqimi i ndonjë fitimi material. Bile perëndimori i vërtetë karakterizohet nga mënyra se si ai i ngarkon vetes me vetëdashje detyra të rënda, jashtë detyrave të zakonshme e të domosdoshme.

Heroizëm s’kërkohet prej askujt, porse lartësia morale e një perëndimori matet me gradën e vetëmohimit dhe vetëflijimit rreth një ideje të lartë, rreth një ideje që s’ka punë me kolltuqe apo llokma. Detyra e përditshme e një perëndimori është: Vepro gjithmonë në një mënyrë të atillë, që sjellja jote të jetë shembull dhe rregull mbarëvajtjeje për të gjithë; sillu si njeri i butë me të tjerët, pa hile; pranoje, nderoje dhe çmoje çdo njeri pa qëllime dhe prapamendime lindore!

Dhe këto të gjitha kërkohen dhe detyrohen te çdo njeri – i madh a i vogël, pasanik apo i varfër, shkollar apo bilmez – jo nëpër premtime materialiste apo frikësime fetare, por vetëm e për vetëm në emër të një njerëzimi të lartë, i cili mbështetet mbi ato të drejta hyjnore që kanë mbirë në zemrën e çdo njeriu pak a shume normal. Dhe shpirti fisnik i një perëndimori është pikërisht ajo dhimbje mëshire dhe flijim plotë që drejtohet kundrejt çdo krijese nevojtare, por sidomos kundrejt çdo njeriu fatmjerë, kundrejt çdo populli varfanjak, e më së forti kundrejt kombit të vet në rrezik.

Gazeta “Përpjekja Shqiptare” 1937.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …