Masakra e Izbicës

Sahit Dragaj: Në prag të shënimit të 18-vjetorit të Masakrës së Izbicës njëra prej masakrave më të mëdha në Kosovë

Më 27 mars 1999 – forcat çetnike serbe granatuan fshatin Izbicë në komunën e Skenderajt, me armatim të. Së paku 4,500 fshatarë nga Izbica dhe fshatrat përreth u strehuan ne fshatin Izbicë. Më 28 marsi 1999, këto forca rrethuan fshatarët dhe iu afruan atyre, duke ju kërkuar se pari para. Pasi, u vodhën fshatarëve gjësende me vlerë, i ndanë burrat nga gratë. Meshkujt pastaj i ndanë në dy grupe. Njëri grup u dërgua në një kodër të afërt, kurse tjetri, u dërgua në shtratin e një përroi të afërt. Forcat serbe pastaj qëlluan mbi të dyja grupet e burrave u vranë dhe masakruan mizorisht 147 veta. Gjithashtu më 28 mars 1999, gratë dhe fëmijët që ishin tubuar në Izbicë, u detyruan të largoheshin dhe të ecnin këmbë drejt Shqipërisë. Dy plaka të paafta ishin ulur në rimorkion e një traktori dhe nuk mund të ecnin. Forcat serbo-çetnike, ia vunë zjarrin rimorkios dhe të dyja plakat u dogjën të gjalla. U masakruan edhe fëmijët, pleqtë, plakat, personat me të meta psikike, të paralizuarit, etj. Kjo masakër në fshatin Izbicë të komunës Skenderaj, me 28 mars te vitit 1999, ishte masakra me e madhe për nga numri në Kosovë. Ndodhi mu në DITËN E BAJRAMIT, ditë kur çdo dhembje preke në shpirt. Për këtë krim ne popullatën civile mori vesh e terë Bota. Shumë mjete te informimit në Kosovë dhe në Bote e jashtme, shënuan si “top lajm”, për gjenocidin më të madh në Kosovë në popullatën civile, kurse e përditshmja “Koha ditore” në ballinën e saj, botoj tekstin me titull: “Masakra qe u pa edhe nga sateliti”. Masakra e Izbicës përmendët edhe në Raportin e Departamentin e SHBA-s. Atë kohë u publikuan edhe fotografitë e bëra nga sateliti, në të cilat qartë shihen 147 varrezat e reja në Izbicë.

Pas masakrës, kufomat e të vrarëve, i varrosen fshataret e kësaj ane në fshatin Izbicë, mirëpo, serbo-çetniket, duke dëshiruar t’i humbasin gjurmët e masakrës, i zhvarrosin kufomat e të pushkatuarve, duke i dërguar në lokacione të ndryshme në Kosove e Serbi, ku per kufomat e numrit më të madhe te tyre, edhe sot e kësaj dite nuk dihet se ku gjinden. Kësi lloji akte barbare sikurse serbo –çetniket, nuk kishin bërë më parë as ushtritë më barbare. Dëshmitë në Hagë për masakrën në Izbicë, , Mustafë Dragaj Kundër Sllobodan Millosheviqit në Gjykatën e Hagës, me 3 korrik të vitit 2002, si dëshmitar ishte edhe Mustafë Dragaj( 64 vjeçar) nga Leçina, i mbijetuar nga pushkatimi ne Masakrën e Izbicës, i cili shpjegoj në hollësi për masakrën, duke deklaruar edhe këtë: “Pasi që i ndanë burrat prej grave dhe fëmijëve, policet serb, para se t’i pushkatonin, i plaçkiten, i rrahën, lënduan. Edhe unë isha ndarë për pushkatim, bashkë më 70 të tjerë, sepse kriminelet na ndanë në dy grupe. Grupin tim e dërguan në lindje, kurse grupin tjetër, ne perëndim të fshatit. Pasi që ecëm këmbë, vërejtëm një grup prej 3o policëve, te cilët kanë urdhëruar që të ndalemi dhe të kthehemi më shpinë, ku pastaj kanë shtënë më armë zjarri. Unë rashë përtokë, pasi nuk me kishte kapur asnjë plumb, kurse mbi mua ka rënë dhe një trup tjetër. Kur janë ndalur te shtënat, kam ikur në mal, me disa persona të tjerë te cilët kishin mbijetuar. Më vonë kam marrë vesh së janë mbytur 144 meshkuj. Gjatë dëshmisë, Millosheviq u mundua ta kontestoj deklarimin e z. Draga ne tersi, por ai Millosheviqit ju përgjigj me këto fjalë: “vetëm Zoti më ka shpëtuar që të vij këtu për të treguar të vërtetën”. Lidhur me këtë masakër, pat dëshmuar edhe dëshmitari Milazim Thaçi. Gjithashtu, në Tribunalin e Hagës pat dëshmuar edhe Liri Loshi, i cili i pat bërë xhirimin me video kamerë të masakrës së Izbicës, menjëherë pas masakrës. Këtë masakër, VOKER e pat cilësuar si KRIM KUNDER NJERËZIMIT.

3 Kush u vra në Izbicë më 28 mars 1999 !? Human Rights Watch, më vonë ka konstatuar se në ketë masakër janë vrarë, jo 147 veta siç mendohej në fillim, por Ishin gjithsej 157. Këshilli bëri një listë të të vdekurve. Çdo i vdekur kishte një numër, që i korrespondonte numrit të varrit.

4 Në fshatin Izbicë të komunës Skenderaj, në shenj respekti dhe nderimi për viktimat e krimit të madh që bënë forcat ushtarake e policore serbe, në cepin e kompleksit te varrezave, është zbuluar lapidari i martirëve. Duke falënderua angazhimit te palodhshëm të Këshillit Iniciues në përbërje: Bislim Bajrami prefekt i fshatit Izbicë, Haki Gashi, prefekt i f. Vajnikë, Fadil Beqa, prefekt i fshatit Burojë, Sahit Dragaj nga Prishtina, i lindur në fshatin Vajnikë, kryetar i Këshillit Iniciues, të cilët përpiluan Projektin ideor (pa kurrfarë kompensimi )për asfaltimin e aksit rrugor: Izbicë, Vajnikë- Burojë, të cilin ja dërguam Kuvendit të Komunës se Skenderajt për miratim, i cili në Seancën e mbajtur me 27.02.2004, mori vendim për asfaltimin e këtij aksi rrugor, të cilin e firmosi kryetari i atëhershëm i Kuvendit komunal Skenderaj, z. Ramadan Gashi. Kjo rrugë e asfaltuar në gjatësi prej 8 km, u lëshua në qarkullim në vitin 2008.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …