Ylli Mece

Ylli Meçe: Dritani…Bejleri… Greqia,…Haga dhe bythë shqyerit tanë të Evropës!

Një nder problemet me te mprehta te shfaqura kohet e fundit të cilat në vorbullën e tyre kanë përfshirë gjithë shoqërinë shqiptare pa diskutim qe janë çështjet “Bejleri” dhe “Dritani”, por që përtej horizontit të dukshëm të këtyre individëve po konfigurohen qëndrimet politike, diplomatike, herë-herë buzëqeshje por më shumë kërcënime. Pra shkurt mbas veprimtarisë së këtyre individëve vërejmë një rritje tensioni dhe ethe të mëdha që kanë përfshirë si Greqinë, Serbinë, Shqipërinë, Kosovën ashtu dhe vet Evropën. Të dy problemet “Bejleri “ dhe “Goxhaj” në fakt vendosin në balancë qëndrimet jo vetëm ballkanike dhe marrëdhëniet e shteteve me njëra tjetrën të këtij gadishulli, por dhe vet Evropën, nëse është më ajo e dikurshmja po aq reaksionare ndaj popujve apo është demokratizuar? Po Qeveritë aktuale të vendit tonë (Unë them vendit tonë sepse përfshi këtu dhe Kosovën dhe ta marrin vesh te gjithë se nuk e njoh aspak Kosovën shtet por e njoh Shqipëri).

Le ta fillojmë me çështjen “Bejleri”, të cilës i Greqia po u bie me të madhe tam-tameve : Së pari Qarqet shoviniste greke madje dhe të gjitha qeveritë që nga koha e Mbretit Konstandin m[ 1940 ende nuk e kanë bërë publik ne popull dhe ne organet n/kombëtare vendimin e vitit 1987 për heqjen e “Ligjit te luftës me Shqipërinë”, Greqia aktualisht jo vetëm se nuk e ka bërë këtë gjë por ka mobilizuar diplomacinë e vet, atë evropiane dhe më gjerë se gjoja Shqipëria ka shkelë të drejtat e minoriteteve. Pra Greqia, Himarën e konsideron si një vend të banuar nga grekërit dhe jo shqiptarët dhe për analogji ajo sikurse ka ravijëzuar idetë e saj të çmendura nënkupton se i gjithë jugor me piken Horizontale Himarë- Korçë është “Vorio epir”. Së dyti personi në fjalë ka qenë i akuzuar si nga ne ashtu dhe nga vet Greqia( ne fakt ajo e ka bere për show), për masakrën e Peshkpisë dhe po kjo Greqi e nxjerr të pa fajshëm. Qeveria shqiptare heshti si në rastin e pare ashtu dhe në të dytë, heshtje kjo që do të thoshte se “Bejleri” është figurë e pastër. Greqisë u intereson “Bejleri” sepse pa as me te voglin dyshim ai është rekrutuar dhe si agjent i ASFALI-së greke duke furnizuar me informacione spiunazhi zbulimin grek, në interes te Greqisë dhe në dëm të Shqipërisë. Po a i di Evropa këto? Sigurisht që i di dhe si zakonisht ajo anon nga marrëveshjet e hapura te 1913 apo te fshehta te 1915 ku Shqipërinë e kishin planifikuar te ngelej si dhe sa një principate (Si ajo e San Marinos ), muzeale, të një populli që duhej të ruhej ne hartë vetëm për qëllime historike meqenëse ka një gjuhe të veçante, thjeshtë një shtet “relik e demostrativ” për antikitetin e vet.

Në rastin konkret nëse Evropa përkrah Greqinë duke e ditur problemin dhe ëndrrën e çmendur”vorio- epiriote” ajo thjeshte e në heshtje i ka dhënë miratimin, sikurse i dha te drejtën që në kuadrin e NATO- s të na ruaj nga ajri. Nga kush do na ruaj Greqia, mos vallë nga vet Greqia ? Përse shefi i NATO-s nuk i kërkon që ta beje publike heqjen e “Ligjit të luftës me Shqipërinë” dhe pretendimet territoriale te saj ndaj vendit tonë? Pra shkurt Evropa është kundër shqiptarëve teksa bythëshqyerit tanë rendin lartë e poshtë dhe nuk mbajnë qëndrime të prera madje dhe të rrepta duke e deklaruar hapur se qëllimi i Greqisë nuk është Bejleri…por Jugu i Shqipërisë.. Të njëjtën gjë mund të themi dhe për çështjen “Goxhaj Dritan”. Është Evropa ajo e cila po luan një rol tejet reaksionar duke u fërkuar kokën Serbisë po aq shoviniste sa dhe vet Greqia. Dhe për të anatemuar luftën e shqiptarëve te Kosovës për liri e pavarësi ka vite që po thërret me radhe thuajse me të shumtën e komandanteve te njësive ushtarake për çlirimin e Kosovës për të deningruar jo ata, por luftën tonë gjakun tonë dëshmorët tanë, për ta paraqitur këtë luftë, sikur te na qënkish organizuar drejtuar dhe realizuar nga banditë mafiozë e kaçakë të pa shpirt të cilët na paskan bërë krime të mëdha kundër njerëzimi.

Në fund të fundit Haga u ngrit për të gjykuar krimet e ushtrisë fashiste të ish Jugosllavisë. Përse Haga përshembull nuk thirri komandante e çlirimtare nga Sllovenia, Kroacia e Bosnja, por thirri vetëm Komandantet e UÇK-se ? Sepse Serbia hoqi dorë nga këto vende ngaqë dihet dhe njihet autoktonia e tyre, teksa Kosovën e quan te veten qysh prej shekullit te Xlll – XlV-te . Evropa de fakto me thirrjen e militantit atdhetar Dritan Goxhaj ne Hagë do dhe të përligj idenë reaksionare te Dick Martyt i cili de fakto është zëri i megafonit më reaksionar evropian. Po si është e mundur që autoritetet tona të Kosovës por dhe të Shqipërisë të shprehin gatishmërinë që Dritani ( sikurse para tij me dhjetëra te tjerë si Limaj, Haredinaj, Veseli, Thaçi Mustafa e tjerë) ti nisë drejt Hagës? Pse mos vallë ne lejen për te kërkuar lirinë tonë nëpërmjet grykës se pushkës ja kërkuam Evropës ? Pa me thuaj ti putana plakë cilit shtet ti i ke dhënë lirinë dhe pavarësinë dhe cili ka qenë ai vend ne botë që lirinë ja kanë falur?! A nuk e di ti bashkë me bythëshqyerit tanë që nuk kanë aspak idenë e luftës çlirimtare , se pa një disiplinë to fortë dhe pa nje zemër te madhe luftarake por dhe njerëzore liria nuk mund te fitohet?!

Pa me thuaj ti zuska plakë qe mban te koka e krevatit tënd te orgjisë rregullat e shkërbythjeve, a ka ushtri që të fitojë nëse në radhët e saj nuk ka disipline dhe rregull dhe rregullore?! Por ti me një gur kërkon te vrasësh dy zogj.. jo vetëm te poshtërosh luftën tonë dëshmorët tanë dhe komandantët tanë, pra me nje fjalë luftën e çdo populli që lufton për liri e pavarësi, por nga ana tjetër kërkon të marrësh dhe vjedhësh gjakun tonë duke tjetërsuar fitimtarin, për t’u hequr se ishe ti ajo që na dhe liri bashkë me NATON. Mblidhe mendjen zuskë e qëmotit ish gjaku ynë ai qe u derdh dhe asnjë nga ushtaret e tu, madje ti çirrje faqet e vure kujën duke na porositur. Kujdes Shqiptarë mos e ktheni Ballkanin në fuçi baroti.

 Ishe ti ajo qe doje te përjetësisht pushtimin tonë nga Serbia dhe ndaj na thoshe qe te luftojmë “separatizmin”( ndarjen) nga ish Jugosllavia, pra ishe ti ajo qe doje te na mbaje nen thundrën e shovinizmit serb, sepse ruaje me fanatizëm te madh te dashurin e zemrës tënde Rusinë që bashkë me të prostituoje natën teksa ditën ankoheshit për njeri tjetrin, si të pa aftë për punët e fëlliqura. Ja të tillë je ti Evropë teksa bythë shqyerit tanë të bëjnë temena dhe në vend te përkujdesen për veten të bëjnë ty freski te bytha duke sakrifikuar bijtë e popullit ata që duhet te vendosen në panteonin e nderit ! Nëse do të ndodhë me të vërtetë një luftë e re Ballkanike në mënyrën më të padiskutueshme duhet ta kuptojë çdo kush se shkaktare e trazirave të urave të ndezura do te jete kurva plakë me emrin Europa (madje dhe këtë emër e ka te marrë nga Greqia e lashte).

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …