Ylli Mece

YLLI MEÇE: PËR NE TË TJERËT QË NDODHEMI NË BURGUN E MADH…POR JO TE “303”- shi !

Aktualisht sot në botë qarkullojnë shumë ide mbi shtetin, ide këto me të cilat politikanët tanë sidomos mbas viteve 90-të, nanurisën popullin, se për të, që prej asaj periudhe e në vazhdim do të “ linde një epokë e re”, epoka e shtetit të së drejtës, nga ku çdo qytetar shqiptar do të ishte i “barabartë para ligjit”. Po në të vërtetë a ndodhi kështu, dhe nëse nuk ndodhi është faji i politikanëve tanë në përgjithësi, apo mos shteti nuk pyet askënd, sepse ngrihet mbi parimet e filozofisë së shoqërisë njerëzore?! Po ç’është në fakt shteti dhe cilat janë kushtet që përcaktojnë natyrën e tij?! Mos vallë për shtetin e të ashtuquajturës “ i të drejtës” vendosën Ramizi, Berisha, Nanua, Meta, Ruçi, e deri te i përsëgjaturi i sotëm i PS – së , Rama ? Nëse do konceptohej se “voluntarizmi”( dëshira me vullnetin e mirë) e tyre na qenkan themeli mbi të cilët ata konceptuan projektuan dhe ndërtuan shtetin do të ishte ide e gabuar. Pse e gabuar ? E gabuar, sepse shteti, në fund të fundit s’është gjë tjetër veçse ajo makineri e madhe e gjigande me një sërë institucionesh që ngrihet në mënyrë të domosdoshme nga një klasë për të shtypur klasën tjetër. Pra shteti, na paska karakter klasor, që do të thotë se bazë e konceptimit, projektimit dhe realizimit të tij nuk janë personat e veçantë të politikës, por interesat e klasës që dominon ekonomikisht. Klasa e re kapitaliste në Shqipëri, deomos që kërkon të sundojë dhe ushtrimin e sundimit të vet ekonomik e realizon duke ngritur institucionet e veta ( nga më të ulëtat e deri më të lartat dhe jo vetëm ministritë por dhe organet e diktaturës së saj) të cilat i sigurojnë bosëve të ekonomisë jetëgjatësinë e shtypjes e të shfrytëzimit. Ja përse politika e sotme është e lidhur tej skajshmërisht me krimin. Por, që të sigurojë vazhdimësinë e shtypjes klasore që i varfëri dhe punëtori te ngelen përherë të skllavëruar ekonomikisht dhe shpirtërisht, borgjezia e madhe e cila i jep tonin të gjithë politikës, nëpërmjet të ashtuquajturave “ zgjedhje të lira”, organizon përveç pushtetit qendror dhe atë publik në rang lokalesh, të cilët dhe këto, janë pjesë dhe hallkë e ushtrimit të pushtetit vendor.

Në fakt shteti kapitalist dhe pse mundohet të retushojë natyrën e tij për të treguar se është mbi klasor dhe “human”duke u maskuar mbas të ashtuquajturës “demokraci” në thelb është e ngelet diktaturë e një klase mbi klasën tjetër dhe si i tillë, ai kuptohet lehtë që është demokraci e gjerë për sunduesit, por ama nga ana tjetër dhe kërbaç i ashpër për te sunduarit. E gjithë historia e shteteve kapitaliste në botë, ka qenë dhe është e tillë, kështu që dhe shteti ynë, nuk nuk mundet të bënte përjashtim. Harku kohor prej pak më tepër se tre dekadave ka afirmuar në mënyrën më të pakundërshtueshme natyrën e shtetit dhe “ humanizmi i tij”, i cili nuk është gjë tjetër veçse fasadë për të mbajtur të nënshtruara masat e gjera të popullit me anën e diktatit. Ithtarët e vërtetë të këtij shteti, janë e ngelen jo vetëm mashtruesit më të mëdhenj, por për fatin e keq me helmin dhe propagandën e tyre kanë bërë dhe vazhdojnë të bëjnë për vete dhe atë shtresë të shoqërisë e cila ndodhet në pozicionin dhe kushtet e një gjendje të mesme nga pikëpamja ekonomike. Kjo shtresë, luan një rol tejet negativ, sepse aspirojnë për tu pasuruar duke u rreshtuar në lukuninë e madhe të ujqërve të oligarkisë ekonomiko- financiare. Ata zakonisht në periudha relativisht të zhvillimit paqësor dhe rritjes së kurbës së përkohshme të nivelit ekonomik që kalon përkohësisht kapitalizmi, mbajnë anën e sundimtarëve, por dhe kalojnë në anën e proletariatit vetëm në ato raste kur ligji i egër i xhunglës dhe i konkurrencës i shndërron dhe ata në proletarë, pra në të sunduar.

Që të kuptojmë natyrën agresive të shtetit le tu referohemi ngjarjeve historike të mbas viteve 90-të të shekullit të kaluar. A nuk ishte ky shtet i cili për të ruajtur sundimin ekonomik të një grushti njerëzish në pranverën e vitit 1996, përdori dajakun kundër protestuesve të cilëve u ishte vjedhur vota ? A nuk ishte ky shtet që organizoi drejtoi dhe realizoi vjedhjen më të madhe historike të të gjithë kohërave dhe kush e pësoi mos vallë oligarkia e re që sapo ngrihej ? Kush u vra e u sakatua , kush i dërgoi trupat speciale të trevave tona të veriut duke i ndërsyer ata kundër jugut ? Përse shqiptarët i futën në pragun e një lufte civile? Dhuna e ushtruar cilët mbronte mos vallë popullin? Kush i urdhëroi aviatorët tanë të cilët dikur ruanin kufijtë ajrorë dhe sovranitetin e vendit të bombardonin aksin Vlorë- Tepelenë dhe kush kishte interesa për këtë tragjedi të madhe mos vallë populli, apo ata që vodhën popullin?. Organet e drejtësisë së asaj kohe që janë instrumente dhune të shtetit, së bashku me pallatin e kusarëve te drejtësisë nuk dënuan asnjë përveçse disa krerë të firmave piramidale të cilët dhe ata ishin liçensuar po nga shteti duke i konsideruar këto firma si dragonjtë e ekonomisë shqiptare. Por dhuna e ushtruar nuk ka qenë vetëm ajo e dukshmja por dhe e padukshmja , ajo dhunë shpirtërore e cila ushtrohej çdo ditë me thirrjet e tipit naziskin “Komunistët në litar, pensionistët në hanxhar” teksa të parët e shtetit qeshnin dhe zgërdhiheshin përpara katrahurës, tragjedisë dhe hemorragjisë njerëzore që po pësonte atdheu ynë , katrahurë kjo e cila manifestohej me rrëmbimin dhe tjetërsimin e pronave, me shkatërrimin e fabrikave uzinave, plantacioneve, të cilat do tu jepeshin oligarkëve të rinj që vinin nga degjenerimi i ish PPSH – së e cila me ardhjen në krye të R. Alisë dhe bandës së tij e kaluan Shqipërinë në rrugën kapitaliste të prodhimit.

Po ç’bënte shteti në fakt ? Shteti i asaj kohe, përgatiste bandën e togave të zeza në Plepat e Durrësit me shpirt më të zi se pelerinat e tyre, të cilët dhe sot e kësaj dite as që janë kujtuar ndonjëherë për të vendosur para përgjegjësisë ligjore shkaktaret e luftës vëlla vrasëse te vitit 1997, kurrë nuk u kujtuan një herë për të vendosur pranë dritareve me hekurat e kryqëzuar banditët e Gërdecit, asnjëherë e për asnjë moment nuk i ndëshkuan krimet e 21 janarit apo dhe të të zhdukurve pa lenë gjurmë si rasti i R. Hoxhës, apo aferat korruptive të Berishës Metës dhe dallaveret e Ramës duke pelegrinuar e kryqëzuar rrugët ajrore me “Carter” sikur ta kishte pronë të familjes së vet. Ja ky është shteti i kapitalit, shteti i “të drejtës” cili nëpërkëmb qytetarët e vet duke i çuar ata në kufijtë e varfërisë ekstreme, në kufijtë e një hemorragjie të tillë që të rinjtë kërkojnë të ikin një orë e më parë nga atdheu i tyre. Pse a nuk është dhunë që të pasurohet oligarkia drejtuese e shtetit dhe pagat e shqiptarëve e sidomos të pensionistëve janë të vesh kujën ?!Po pse kjo gjendje?

Mos shqiptarët nuk duan atdheun e tyre, apo janë kushtet ekonomiko shoqërore të tilla?

Kështu si e ka nisur ky shtet, nuk do jetë çudi që mbas pak dekadash, te ne, mund të hasësh shqiptarë me pakicë të ndarë në fise nëpër alpet e Shqipërisë dhe pjesa tjetër e mbetur me kope bagëtish në malet e Labërisë . Të jetë kaq i dobët shteti? Jo, ai nuk është aspak i dobët ai është i fortë por jo për zuzarët dhe banditët e politikës, as për afaristët e mëdhenj e mafiozët e çdo lloj kategorie, por shteti në kapitalizëm ngelet dajak i veçantë mbi kurrizin e masave të gjera të popullit e sidomos për klasën e sunduar. Kur krimi shtetëror, kur banditët e veshur me pushtet, kur politika shpreh e mbron interesat e peshkaqenëve të mëdhenj, as që duhet menduar se do godasë kupolën e krimit të organizuar shtetëror. Mos vallë gjykatësit, prokurorët policë e kryepolicë, kryetarë të bashkive, ministra e nënministra drejtorë dhe krye horra do bien në rrjetën e SPAK- ut ?! Absolutisht që jo ! Ka më shumë se 20 vjet që shteti bën ham- ham- ham, por në fakt është Berisha ai që i hakërrohet shtetit si të dojë e kur të dojë. Madje dhe krye horri i krye horrave së afërmi nuk është çudi të kërkojë pushtetin me dhunë demokratike, me dhunë të ashpër..ama të civilizuar ! Ja pra ky është shteti kapitalist! A gjendet ndonjë fukara që po të ketë gabuar…. te mos jetë dënuar nga ligjet e shtetit të së drejtës në emër të humanizmit ? Po dhe ne të tjerët që ndodhemi jashtë qelive të 303-shit, aktualisht ndodhemi në burgun e madh brenda kufijve tanë , ja pse rinia kërkon të marrë arratinë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …