Zeqir Bekolli: Lufta në Kosovë nisi me Likoshanin dhe Qirezin

Zeqir Bekolli: Lufta në Kosovë nisi me Likoshanin dhe Qirezin

Më 28 shkurt dhe 1 mars 1998, në Likoshan dhe në Qirez të Drenicës, ndodhi njëra prej betejave më të përgjakshme, ndërmjet njësiteve të UÇK-së dhe policisë e ushtrisë serbe. Ato ditë u vranë 24 banorë të Likoshanit-Qirezit dhe një nga fshati Gradicë i komunës së Drenasit, në mesin e të cilëve kishte edhe fëmijë dhe një grua shtatzënë. Ushtria e policia serbe gjatë ushtrimit të krimit mbi popullsinë civile, përdoren mjetet të blinduara dhe helikopterë. Likoshani dhe Qirezi, fshatra të komunave Drenas, përkatësisht Skenderaj, të shtunën dhe të dielën, më 28 shkurt dhe 1 mars 1998, deri në orën 15 përjetuan një terror 26 orësh, i cili u shoqërua me krim të policisë dhe ushtrisë serbe.

Shtëpitë e fshatrave Likoshan Qirez, befas u gjetën nën terrorin shtetëror serb dhe përjetuan masakrën, që serbët bënë mbi popullatën e asaj ane. Banorët e këtyre fshatrave, ato ditë u qëlluan pandërprerë me predha nga tre helikopterë, nga armët automatike, të mjeteve të blinduara dhe të artilerisë kundërajrore deri në orën 23.15 minuta të ditës së shtune. Për dallim prej mjeteve të blinduara që krijuan rrethin e hekurt, helikopterët janë larguar para orës 18 të asaj dite. Shtetrrethimi i fshatrave nga policia dhe ushtria serbe ndodhi edhe ditën e dytë, e diel, më 1 mars 1998, deri në orën 15,15 minuta.

Meqenëse, në cilësinë e gazetarit, ndodhesha fare afër rrethit, duke vështruar ngjarjen me një palë dylbi ushtarake, me të larguar forcat serbe, me vrap hyra në fshatin Likoshan. Në rrugën e gurit, që lidhte fshatrat Likoshan dhe Gllanasellë, pashë një vijë të gjatë gjaku, të cilën e lan pas forcat policore-ushtarake me rastin e largimit nga shtetrrethimi. Aty krijova përshtypjen se diçka e tmerrshme kishte ndodhë në ato fshatra. Ndaj, me të shpejtë iu përvesha hulumtimit.

I shoqëruar nga dhëndrri im Naseri, të cilin e takova rstësisht në rrugën e gurit, hymë në oborrin e familjes së Muhamet Gjelajt, ku takova të birin Kadriun, i cili vetëm pak minuta më parë kishte hyrë në oborrin e tij. Ai na njoftoi për vrasjen e babait të tij Muhametit (67) dhe vëllait Naserit (37),por trupat e tyre nuk i gjetëm në vendin e ngjarjes. Në vendngjarje, pashë pllanga të mëdha gjaku, një kapelë,një sopatë të përgjakur, fishekë pushke dhe gëzhoja automatiku. Formova bindjen se tash dëshmorët: Muhameti dhe Naseri kishin rënë në fushën e nderit duke rezistuar.

Pasi regjistrova dëshmitë dhe fotografova gjurmët e krimit në lagjen Gjelaj dhe u përshëndeta me Kadiun, fare pranë dyerve të truallit të Ahmetajve pashë pllanga gjaku, flokë dhe pjesë trupi që më trishtuan dhe atëherë e mora me mend se i kujt ishte ajo vijë e gjatë gjaku që e pashë në rrugën e gurit. Në oborrin e lagjes Ahmeti, takova Xhevdetin i cili rrinte si i shtangur.

Ai më njoftoi se në familjen e tij ishin arrestuar 14 anëtarë, në mesin e të cilëve edhe një mysafir nga Gradica. Ahmeti (1948), Ganiu(1952),Elmiu (1954),Hamza(1954),Dritoni (1975),Naimi (1976), Lumniu (1978), Shemsiu (1979), Basriu (1979) dhe Elhemja (1982) dhe Berham Fazliu nga Gradica ishin mbytur me torturë fare afër truallit të Ahmetajve. Meqë nuk guxova t’i tregojë për gjurmët që i pashë afër shtëpisë së tij, u përpoqa ta ngushëlloja Xhevdetin, që të shpresonte se familja e tij ishte gjallë, për çka ai ishte skeptik. Por fatkeqësisht ndodhi e kundërta.

Me rastin e tërheqjes nga vendi i krimit policia dhe ushtria serbe, me vete kishte marrë 16 civilë të vrarë të cilët i kishte dërguar në morgun e Prishtinës. Për vrasjen e tyre u mor vesh vetëm ditën e varrimit të 24 të vrarëve, më 3 mars 1998. (Duhet ta theksoj me këtë rast, se policia serbe me agjenturat e saja, është përpjekur ta likuidojë edhe Xhevdetin në qytetin e Drenasit, i cili për fatin e tij ishte strehuar.) Një pamje vërtetë tragjike tragjike por edhe një qëndresë mbinjerëzore pashë në shtëpinë e Sheremet Sejdiut. Beqiri, Nazmiu, Bedriu dhe Bekimi, katër djemtë e Sheremet Sejdiut u vranë nga kriminelët serbë. Bedriu e Nazmiu, ishin binjakë. Bedriu posa kish diplomuar, kurse Nazmiu ishte apsolvent.

Çuditërisht, kundruall këtij tmerri, Sheremetit dhe gruas së tij nuk iu pashë as një lot në sy. As vet nuk e kishte të qartë ku e gjenin terë atë forcë. Sheremeti i cili deri në ato çaste kishte qenë jashtë shtetrrethimit me tregoi për ngjarjen në shtëpinë e tij duke me lejuar t’i filmoja katër bijtë e tij të vrarë nga dora kriminale. Unë më nuk isha vetvetja. Nga ato skena trishtimi që pashë sillesha si i mpirë. Meqë terreni ishte bukur i gjerë, përpiqesha që sa ma shumë të grumbullojë argumente për ta nxjerrë të vërtetën në sipërfaqe sa më parë që ishte e mundur.

Me të shpejtë, shkova në shtëpinë e Brahim Ajetit-Rexhepit. Në shtëpi, po ashtu pashë një qëndresë mbinjerëzore, kundrejt faktit se trupat e heronjve Beqir e Rexhep Rexhepi, që të dy pjesëtarë të UÇK-së, të cilët u ranë në përleshje me forcat serbe, të rrëmbenin për vete. Krijova përshtypjen se ata po flisnin me mua dhe me qëndrim

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …