Afganistani, 40 vjet luftë e një populli të pamposhtur kundër dy superfuqive botërore

Afganistani, 40 vjet luftë e një populli të pamposhtur kundër dy superfuqive botërore

Fondi i Kombeve të Bashkuara për Fëmijë, UNICEF, ka bërë të ditur se  viti 2018 në Afganistan është regjistruar me  një thatësirë ​​e madhe si kurrë më parë. Në deklaratë thuhet se rreth gjashtë milionë njerëz, gjysma e të cilëve janë fëmijë, kanë nevojë urgjente për ndihmë humanitare, raporton Anadolia. Alison Parker, përfaqësues i UNICEF në Afganistan, tha se luftërat në atë vend, të cilat kanë qenë të vazhdueshme për 40 vjet,  kanë lënë pasoja të tmerrshme për të gjithë njerëzit, veçanërisht për fëmijët. Viti 2018 ishte veçanërisht i vështirë për shkak të dhunës, konfliktit, thatësirës së lartë, mungesës së ushqimit dhe rritjes së varfërisë. Më shumë se tre milionë fëmijë nuk mund të ndjekin shkollën, nga të cilat gati 60 për qind janë vajza.

Në tre muajt e parë të këtij viti gati 5.000 fëmijë u vranë dhe u plagosën, gjë që është e barabartë me numrin e vitit të kaluar.

Lufta pushtuese në atë vend e dy fuqive më të mëdha të botës, në fillim Bashkimi Sovjetik e sot Amerika,  në vitin 2019 do të hyjë në vitin e 40-të. Zëdhënësi i UNHCR Babar Baloch tha se agjencia nisi një sulm ajror mbi ndihmën për të ndihmuar njerëzit e Afganistanit që po përballen me konfliktin dhe thatësirën.

40 vjet luftë heroike e mbarë një populli për ta ruajtur dinjitetin, kombin, gjuhën, fenë, traditat, janë faktet që tregojnë se vullneti i popullit për të jetuar i lirë, sipas kulturës e bindjes së tij, është vullnet i pamposhtur, në këtë rast  është ADN-ja kombëtare e njerëzore e një populli historik, i cili shtetin e vet të parë e ka themeluar para 2.500 viteve, duke ndërtuar thellë në qenie bazamentin e kulturës autentike, e cila nuk ndërron kah fryn era, por përballet kundër imponimit  me tërë fuqinë e vet  dhe nuk ka forcë që e shkul me rrënjë, sepse ka rrënjë mijëravjeçare.

40 vjet luftë e një populli heroik kundër tërë botës, kundër dy fuqive më të mëdha imperialiste të botës,  këtë mund ta bëjë vetëm një popull i pamposhtur, pavarësisht luftës së ndyrë speciale që bëjnë mediet e maga-kapitalit botëror,   duke i paraqitur luftëtarët e lirisë, terroristë, gjakësorë, dhunues dhe  fyerje e përbuzje të tjera, për të mbuluar krimet e shëmtitë e tyre monstruoze,  vrasjen e më shumë se 800.000 fëmijëve dhe disa miliona pjesëtarëve të këtij kombi heroik.

Dhe, bota e quajtur përparimtare e demokratike hesht, sepse po thuajse ka vdekur krejtësisht ndërgjegjja humane, ka vdekur ajo, e cila mbanë baraspeshën e jetës dhe i jep kuptim asaj.

Propaganda, në këtë rast antinjerëzore, ka bërë të veten dhe ka arritur që luftëtarin “taliban” ta përshkruajë si monstrum, sepse “vret veten dhe të përvëlon ty”, sepse nuk ka armë as forcë të luftojë ndryshe, të luftojë i barabartë, sepse lufton një kundër njëqindëve, lufton edhe kundër mercenarëve e vasalëve nga radhët e veta, të cilët çdo regjimi të huaj i kanë thënë dhe i thonë, “bujrum, lepe-peqe”.

Shembulli i Afganistanit është shembulli unik i luftës pushtuese, e cila kurrë nuk kurorëzohet me sukses. Nuk është me rëndësi sesa forcë numerike disponon një popull, por është me shumë rëndësi sa ka forcë mobilizuese brenda vetes, sa ka dinjitet, nder, respekt për veten, kulturën, traditën dhe fenë e vet dhe sa është i gatshëm të sakrifikojë për t’ i ruajtur ato vlera autentike, të cilat bota tjetër, bota e forcës shkatërrimtare e virulente nuk i pranon, sepse i bëhen pengesë në përpjekje për ta sunduar botën, sipas bindjes, fesë dhe vullnetit të vetë.

Shembulli i Afganistanit flet vetë, i flet secilit popull që pretendon ta marrë në duart e veta fatin e ardhmërisë së vet, por kjo flet edhe për sakrificën e madhe që i kushton çdo populli liridashës në botë.

Po bëhen dyzet vjet qyshkur afganët po luftojnë për lirinë e tyre, kanë luftuar dhe po luftojnë me perandoritë më të mëdha të botës. Me këtë nivel të luftës dhe përkushtimit për liri, me këtë qëndresë të pamposhtur 40-vjeçare, ata kanë tejkaluar kuptimet e krahasimet historike që i njohim ne, sikur i njohim  ato trimëritë e spartanëve e të  skitëve.

Kjo qëndresë titanike, përmbajtja e së cilës  për ditë deformohet nga megamediet e kapitalizmit e imperializmit është e pashembullt në historinë tonë më të re. Ajo ka tejkaluar luftën disavjeçare të Vietnamit, luftën antikoloniale të Algjerit, dhe në një segment barazohet me luftën 40-vjeçare të Ali Pashë Tepelenës kundër Perandorisë Osmane,  i cili  në të njëjtën kohë luftonte edhe kundër forcave ruse në Ballkan por edhe kundër forcave të Napoleon Bonapartit.

Pavarësisht se opinioni i manipuluar në shumë pjesë të botës mendon se atje po zhvillohet një luftë fetare, e vërteta lakuriqe është se afganët po bëjnë një luftë për ta mbrojtur qytetërimin e tyre, fenë e traditat e tyre, të cilat i çmojnë si të vetat, si vlera të qytetërimit të tyre të mbuluar,  jo lakuriq. Ata, luftojnë për Afganistanin e lirë dhe jo për Sheriatin sikur iu përshkruhet, edhe pse me luftën e tyre, ata me të drejtë mbrojnë edhe fenë e tyre, modelin e tyre të jetesës, i cili nuk bie në akord me modelin perëndimor, edhe pse një pjesë e madhe e pjesëtarëve të këtij populli jeton sipas traditave kulturore turke e evropiane.

Qëndrimi pro apo kundër luftës së talibanëve në Afganistan është e drejtë e gjithsecilit që mendon me kokën e vet dhe jo me mendjet e paragjykimet e të tjerëve. Përkrahja e çdo lufte çlirimtare në botë është përkrahje, parimore e njerëzore,  që duhet ta bëjnë forcat e vërteta demokratike të botës, të cilat në emër të demokracisë nuk  lejohet të kërkojnë, që popujt të jetojnë sipas modeleve të imponuara të qeverisjes.

Afganët janë popull heroik dhe nuk ka forcë që del fituese duke i nënshtruar ata. Këtë e ka treguar historia e tyre 2500 vjeçare, e ka treguar tërheqje me turp e forcave të Bashkimit Sovjetik pas luftës 10-vjeçare. Një ditë edhe forcat e sotme pushtuese do të detyrohen të largohen, sepse një popull që nuk është dorëzuar 40 vjet  kundër dy forcave më të mëdha të botës, ai nuk dorëzohet as për 400 vjet.

Përkrahja, qoftë edhe verbale e kësaj lufte, te ne në Kosovë anatemohet dhe përnjëherë të shpallin taleban, mirëpo e vërteta  është kjo që është, dhe kjo që e kemi provuar mbi kurrizin tonë gjatë shekujve. Vetëm sepse kemi qenë shqiptarë të pabindur ndaj fuqive të huaja kemi luftuar në shekuj kundër Romës, Bizantit, Turqisë dhe sllavëve të Ballkanit. Edhe lufta jonë e drejtë është parë me përbuzje nga të gjitha ato perandori dhe fakti se së fundi na ka ndihmuar Amerika të çlirohemi nuk të thotë se gjatë tërë historisë së ardhme të mbetemi rob të tyre. Këtë nuk kërkojnë amerikanë e vërtetë, nuk e kërkojnë ata që ia dinë vlerën lirisë. Është e tmerrshme dhe mizore kur bota hesht për vrasjen e 800 mijë fëmijëve në Afganistan. Edhe ata janë njerëz. Edhe ata duan të jetojnë, por sipas modelit të tyre të jetesës, të trashëguar nëpër shekuj, e jo sipas modeleve të imponohen, sidomos jo kundër modeleve që imtohen me tytën e armëve dhe me përpjekje për zhdukjen e tërë një populli.

E pranoj faktin se jemi populli më pro-amerikan në botë, por kjo ka të bëjë me popullin e Amerikës, kjo nuk do të thotë se duhet doemos të përkrahim të gjitha politikat amerikane, sepse ato ndërrojnë në çdo katër apo tetë vjet edhe shumë nga ato nuk i përkrahin as  vetë amerikanët.

Por nuk duhet harruar as edhe faktin se disa shekuj rresht kemi qenë populli më pro-turk në tërë Perandorinë osmane, duke përjashtuar luftën e Skënderbeut, dhe rizgjimin kombëtar në shekullin 19-të.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …