Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
Tema të tjera...
(Në 160 – vjetorin e rënies se patriotit në kuadrin e 100 – vjetorit të Pavarësisë)
1.
Emri i Zenel Gjolekës ka intriguar shpejt shqiptarët për luftërat dhe trimëritë e treguara në luftë kundër pushtuesit. Historia e trimit Gjolekë është e lidhur me kryengritjen anti-osmane të viteve 1847. Duhet të kemi në epiqendër të vëmendjes edhe krishterimin si zonë ku përfshihej edhe Kuçi. Komandanti Zenel Hito Gjonleka në betejën e grykës së Kuçit udhëhoqi trupat shqiptare të cilat vranë 2000 ushtarë otoman. Mirëpo Gjonleka në betejat me otomanët ishte një Skënderbe i dytë 25 vjet luftë dhe 23 beteja të fituara thonë studiuesit dhe më në fund tradhtia e vrau prijësin e Labërisë nw Kwrstiq afwr Podgoricws.Ende eshtrat e tij gjwnden atje.
2.
Për Gjonlekën më shumë ka pasur përfytyrime nga këngët që i këndoheshin këtij trimi të pashoq të Kucit. Këngët sidomos vargjet popullore nuk kanë reshtur ,ato i gjejmë në shumë almanakë dhe botime në 50 vitet fundit mirëpo ka munguar kurdoherë një studim i saktë shkencor me të dhëna për djalin e lagjes Ivan të birin e Hito Golekës dhe Sabo Qërduke. Botimet më të fundit janë disa libra të shkruar me nga bijat e këtij fshati martir të cilat në fund të fundit sjellin të dhëna të reja, gati të panjohura për figurën e prijësit të Labërisë,këtij udhëheqësi popullor, që u vra i tradhtuar në Mal të Zi,nga kurthet serbo-malazeze të kohës.Nga disa botime si ai Dr H.Luci,S.A, M.Kondi etj, hedhin dritë përmbi errësirën që ka zaptuar përmbi këtë figurë të këtij prijësi kucjot në luftë kundër pushtimit të huaj shtjellohen fakte të panjohura dhe sillen të dhëna të rëndësishme që nuk janë marrë më parë në konsideratë.
3.
Disa të dhëna që përshkruajnë Zenel Gjolekën e parë, i sjellë Dr. H. B. Luci:
Zenel Gjoleka (Gjon Leka) është biri i Hito Gjolekes dhe Sabo Qordukes. Lindi ne Kuc, ne lagjen Ivan, si date me a besueshme është 1806. Sipas gojëdhënes, i ati ishte artizan i punim drurit, pasta] roje ne qafat e maleve (dervenxhi). Ai mbeti jetim pa baba qe 6 muajsh, kështu qe a rrit nga nena dhe i afe:mi i tij Mehmet Qorri. Meqenëse Zeneli ishte fëmijë i shkathet, ai i mësoi shkrim a këndim osmanisht, përdorimin e armeve, sidomos to pallës, dhe kalërimin.
Kreu studimet a para ne Zosimea të Janines, dhe shkollën ushtarake ne Manastir, ku doli shkëlqyeshëm si një nga oficeret me to zote ne përdorimin a pallës, i mahnitshëm ne kalërim
Ishte trup sportiv dhe i pashëm. Në disa botime të tjera janë sjell mjaftë këngë si ai M. Kondit si dhe të dhëna të imtësishme lidhur me figurën e Gjonlekës.
Gjoleka në Shur të Kuçe,
fustanen mbi gju hajdutçe.
Plumbat të binin mbi supe,
topi bam e ti po tutje.
Gjolek-o mandile ziu.
Katërqint pas vetiu,
kur lufton si shishanlliu.
Gjoleka mos dektë kurrë,
po për turq e për kaurrë.
Pallelare me cullufe
Fustanen mbi gju hajdutshe
Dyfekun me dyzet strufe
çe mban Gjoleka mbi supe.
4.
Për këngët që i kushtohen kapedan Gjolekës, Ahmet Qeriqi nga Kosova sjell një studim të hollësishëm gati të panjohur për një këngë që këndohet në Kosovë, midis të tjerave ai thotë: Në vëllimin e “Dytë të Epikës Historike, Tiranë 1981”, janë shënuar më shumë se pesëdhjetë këngë dhe fragmente këngësh për Gjolekën dhe trimat e tij, ndërsa nuk janë prezantuar këngët, që këndohen në Kosovë dhe në viset e tjera të Shqipërisë. Në “Visaret e kombit I”, Shkodër 1937, mbledhur dhe redaktuar nga Karl Gurakuqi dhe Filip Fishta janë prezantuar rreth 20 fragmente këngësh, për Zenel Golekën dhe kapedanët e tjerë të kohës së tij. As në këtë vëllim nuk figurojnë këngët e trevave të veriut të Shqipërisë dhe të Kosovës. Kënga e Zenel Gjolekës është kënduar dhe këndohet edhe sot në Kosovë nga rapsodët e moshuar. Këtë këngë heroike, me elemente epike për nga përmbajtja, e kanë kënduar rapsodët e mirënjohur të Kosovës, si: Riza Bllaca, Sali e Feriz Krasniqi, Bajrush Doda, e këndon aktualisht Augustin Ukaj dhe shumë rapsodë të tjerë të njohur të Kosovës e më gjerë.
Varianti i këngës i kënduar nga rapsodi i ndjerë, Bajrush Doda
Gjon Leka, mor, Gjon Leka, Gjon Leka pe flet nji fjalë,
Hej e hej, mor, Gjon Leka po e flet një fjalë.
Po na i ban, mor, po i ban, po i ban varret me vaje,
Hej e hej mor, po na i ban varret me vaje.
(Po na i len mor, po i len, po i len nanat pa djalë,
Hej e hej, mor, po na i len nanat pa djalë. (Augustin Ukaj, variant)
Gjon Leka, mor, Gjon Leka, Gjon Leka po i hyp’ dorisë
Hej e hej, mor, Gjon Leka po i hyp dorisë.
Gjan’ e gjat’, mor, gjan e gjat, gjan’ e gjat’ po shkon çarshisë,
Hej e hej mor, gjan e gjat’ ja lshon çarshisë. 1)
Shkon tuj ble mor, shkon tuj ble, shkon tuj ble barut shahisë,
Hej e hej mor, shkon tuj ble barut shahisë. 2)
Gjon Leka, mor Gjon Leka, Gjon Lekën pe tretë gajretin
Hej e hej mor, Gjon Lekën pe tretë gajretin.3)
Asht idhnu’ mor asht idhnu’, asht idhnue krejt mileti.
Hej e hej, mor, asht idhnue krejt mileti. 4)
Se po merr, mor, se po merr, se po merr haraç me veti
Hej e hej, mor, se po merr haraç me veti.
-Gjon Leka, mor, Gjon Leka, Gjon Leka ku ma le atin?
-Hej e hej, mor, Gjon Leka ku ma le atin?
-Ma ka ma marrë, mor, ma marrë, ma ka vjedhë ai Leka i Gati.
-Hej e hej mor ma ka marrë ai Leka i Gati!
-Gjon Leka, mor, Gjon Leka, Gjon Leka ku e le dorinë?
-Hej e hej, mor, Gjon Leka ku e le dorinë. 5)
-Ma ka marrë, mor, ma ka marrë, ma ka vjedhë, Knjazi i Cetinës,
-Hej e hej, mor, ma ka vjedhë Knjazi i Cetinës.
Gjon Leka, mor, Gjon Leka, Gjon Leka i pari i parisë,
Hej e hej, mor, Gjon Leka i pari i parisë.
Komandant, mor, komandant, komandant i Toskënisë,
Hej e hej, mor, komandanti i Toskënisë.
Komandant mor komandant, komandant i Gegenisë,
Hej e hej, mor, komandant i Gegenisë.
(Hej e hej, mor, komandant i gjithë Shqipnisë. )
5.
Poezia e Andon Zako Cajupit. Fillimisht gjendet e përmendur në historikun e fshatit Kuç.
Historiku ishte i shtypur në ndonjë shtypshkronjë të viteve ’70 dhe përbëhej nga shumë fletë formati A4. Ky historik iu ishte dhënën banorëve të fshatit Kuç,dhe shumica e ruajtën atë dokument deri pas viteve ’90.
Grykë e Kuçit kush ka shkuar
dhe gjaku si ka qëndruar
udhëtari nga të vejë
mal këtej e mal andej
në mes një lumë i harbuar
vërtitet duke gulçuar
në këtë grykë të shkretë
U vranë dymijë vetë
po Gjon Lekën nuk e dinë
çi pret në grykë të vijnë
Oburra shqiptarë
Thirri Gjon Leka me pallë
turku kërkon të na marrë
po këtu tu bëjmë varrë
kur dëgjuan këto fjalë
Nuk mbeti lab pa dalë
treqind lebër qimeverdhë
te grykë e Kuçit u derdhë..
6.
Monumenti i kapedan Gjonlekës. Në qendër të fshatit Kuç është busti i kapedanit.Kjo konsiderohet një vepër mjaftë e realizuar nga skulptori Zeqir Alizoti. Ndërkohe që po mësohet se një projekt tjetër madhor po merr jetë: Monumenti i Zenel Giolekes ne Vlore .Projekti për realizimin a monumentit të Zenel Gjolekes, që paraqitet në këtë vepër majë kalit dhe të vendoset , ne një prej shesheve të qytetit të Vlorës, është realizuar nga skulptori i Zeqir Alizoti. Autori është i njohur edhe për realizimin e monumentit të Zenel Gjolekes ne qendër të fshatit Kuc.
Nismëtar edhe për ketë vepër madhore, si dhe për atë qe është vendosur ne qendrën e fshatit Kuc, është deputeti Fatmir Toci dhe SHAK “Vëllazërimi Kuciot”, të cilët po bëjnë përpjekje të gjithanshme për sigurimin e fondit to nevojshme për derdhjen e këtij monumenti ne bronx
7.
Me rastin e 160 – vjetorit t ë renies se patriotit dhe ne kuadrin a 100 – vjetorit të Shpalljes se Pavaresise se Shqiperise, Presidenti i Republikes se Shqiperise. Bamir Topi vlereson vepren dhe kontributin a patriotit kuciot me titullin e lartë “NDER I KOMBIT”. Në teatrin “Petro Marko’ diten a premte, date27.04.2012, ora 18.00,shfaqja a filmit dokumentar “Zenel Gjoleka – Prijesi i tradhtuar” . Në Kuc me pjesëmarrjen e Presidentit t ë Republikes z. Bamir Topi, ceremonia e rastit dhe program artistik, diten e shtune, date 28 prill 2012, ora 10.30.
