Zeqir Bekolli: Ligji i Pagave Thikë me dy tehe apo bombë e kurdisur?!

Zeqir Bekolli: YMER ALUSHANI-LUANI I GRYKËS SË LLAPUSHNIKUT

Nën shpatet e vargmaleve të Berishës, aty ku fusha bashkëngjitet me bjeshkën, jeton familja Alushani nga Komorani i Drenicës e cila me veprimtarinë e saj patriotike i krijoi një histori të lavdishme vetës, që do bartet brez pas brezi. Lavdia e kësaj familjeje, me një origjinë të lashtë, do të jetë e pranishme saherë që historia jonë do t’i kthehet kujtesës.

Të parët e Alushanëve flitet se kanë ardhur nga Lushnja e Shqipërisë. Muharremi, babai i Ymer Alushanit-Voglushit ka qenë një burrë i njohur në Drenicë. Për shkak të lidhjeve që pati me grupin patriotik të Berishëve, të udhëhequr nga Rifat Berisha, në Gjykatën e Qarkut në Prishtinë, në vitin 1952,  dënohet me 20 vjet burg të rëndë, të cilat do t’i mban në burgjet e Serbisë dhe në ishullin e Goli Otokut të Kroacisë i njohur për tortura çnjerëzore.

Regjimi i Titos i shoqëruar nga krimineli serb Aleksandër Rankoviqi, në vitet e 60-ta po bënte tortura të nduarnduarta mbi popullatën në  Drenicë. Familja Alushani, aso kohe ishte e privuar nga të gjitha të drejtat duke filluar nga e drejta e votës e deri të ajo e qarkullimit. UDB-ja pareshtur bastiste shtëpinë e kësaj familjeje, kurse bashkëfshatarët një periudhë të gjatë kohore e kishin të ndaluar nga regjimi të shkelnin në truallin e Alushanëve. Nëse dikush nga anëtarët e familjes Alushani ka pasur nevojë të shkojë diku, këtë ka mundur të bëjë vetëm me leje speciale.

Rënia në burg e Muharremit për familjen Alushani ishte një goditje e madhe. Ymeri ishte fëmija i dytë që u lind, më 23 shtator 1964. Kujt do t’i shkonte ndër mend aso kohe, që pikërisht ky djalosh 36 vite më vonë do të hakmerrej ndaj pushtuesit për vuajtjet e popullit dhe të familjes së tij dhe me shembullin personal do të bëhej simbol i qëndresës.

Ymeri pas mbarimit të tetëvjeçares do të ndjek mësimet e mesme në Gjimnazin “Gjergj Kastrioti-Skënderbeu” në Drenas dhe në të njëjtën periudhë aktivisht merret me muzikë në ish- ShKA “Zëri i Rinisë” të Bushatit. Frymëzimet e tij ai më pastaj do t’i derdhë në këngë. Pothuaj nuk kalonte natë , që Ymeri të mos këndonte këngën me përmbajtje patriotike, “Oj Shqipni mos thuaj mbarova”.

Ymeri ishte i apasionuar pas armëve. Që nga shkolla e mesme, ai, revolen nuk do ta hiqte nga brezi, ngase ishte i bindur se një ditë do të vinte koha kur edhe ai bashkë me moshatarë të tij do t’i kundërviheshin me armë pushtuesit në vijën e parë të zjarrit.

Ymeri kontaktonte me komandantin legjendar Adem Jashari

Kur ndodhi shthurja e ish-Jugosllavisë dhe nisen lëvizjet e para të rezistencës në Drenicë, menjëherë pas viteve të ’90-ta, Ymer Alushani do të kontaktojë edhe me komandantin legjendar, Adem Jashari, për çështjen e  grumbullimit të armëve. Se Ymeri ishte në përpjekjet e para të rezistencës ekzistojnë dëshmi e dëshmitarë të cilët pohojnë se Ymeri luftën dhe rezistencën e armatosur e shihte si njërën nga rrugët që Kosovën do ta nxirrte përfundimisht nga pushtimi serb.

Në përpjekjet e para të viteve të ’90-ta  të gjitha grupet ilegale të interesuara që nëpërmjet rezistencës së armatosur të çlironin Kosovën, tek Ymeri kishin mbështetur besimin dhe ndihmën e tij njëkohësisht. Bazuar në traditën e tij familjare, këto grupe nëpërmjet Ymerit dhe të mendonin të armatosnin popullatën në mënyrë që më pastaj t’i kundërviheshin pushtuesit. Mirëpo, kur pushtuesi i ra në gjurmë kësaj veprimtarie të Vogëlushit, do të bëjë rrethimin e shtëpisë  dhe arrestimin e tij, më 1992. Edhe pse do të kalojë nëpër një varg torturash, Ymeri do t’u bëjë ballë të gjithave dhe për asnjë çast nuk të tregojë për shokët. Kjo qëndresë e tij ndikoi që të mos ç’thurej zinxhiri i lidhjeve me të cilët bashkëpunonte Ymeri.

Rezistenca e parë në Prekaz, më 30 dhjetor 1991, ishte sinjal i qartë se Drenica do të ngrite krye kundër pushtuesit. Komandanti legjendar Adem Jashari, me këtë rezistencë u bë frymëzim edhe për Ymerin dhe shokët e tij. Armët që i posedonte atë periudhë Ymeri llogariteshin për armatimin e një togu ushtarësh.

Fundi i vitit 1997 dhe dalja publike e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës ishin ndër shenjat më serioze që paralajmëronin se përleshjet e drejtpërdrejta me pushtuesin do të shpeshtoheshin. Luftimet në Qafëmalin ndërmjet  Rrezallës së Re dhe Rakinicës dhe qëndresa mbinjerëzore e Jasharëve , më 28 janar  e veçanërisht më 5,6,7 dhe 8 mars të vitit 1998 lëkunden zemrat e mbarë shqiptarëve, anë e kënd trojeve etnike dhe në mërgim.

Në mesin e të rinjve, që nuk po pajtoheshin me dhunën dhe terrorin që po ushtronte regjimi gjakatar i Millosheviqit, ishte edhe Ymer Alushani, që  gjatë luftës do  marrë nofkën “Vogëlushi”. Ai kishte kohë që i përcillte nga afër ngjarjet,  që zhvilloheshin në Drenicë edhe anë e kënd Kosovës. Shpeshherë nga shtëpia dilte  natën dhe nuk kthehej deri në orët e hershme të mëngjesit. Dhe për këtë askujt nuk i thoshte asnjë fjalë.

Rënia heroike e Jasharëve i kishte kaluar kufijtë e durimit të tij. Krismat e mëngjesit të 9 majit të vitit 1998, Ymerin e gjejnë në Grykën e Llapushnikut, krah për krah me luftëtarët e lirisë në pozicionet e Grykës dhe prej atyre çasteve nga supet nuk do ta heq automatikun dhe uniformën ushtarake.

Në betejën e 10 dhe 11 majit 1998, Ymeri, do të tregohet mjaft aktiv në luftimet që ndodhen në Grykë dhe për humbjet që iu shkaktuan pushtuesit . Ishte ndër më të merituarit për suksesin që shënoi Ushtria Çlirimtare e Kosovës në ndërprerjen e aksit rrugor Prishtinë –Pejë për 3 muaj me radhë.

Plagosja në betejën e Rahovecit

Pa vonuar vijat e frontit po zgjeroheshin. Në Rahovec forcat e pushtuesit kishin shtuar dhunën . Atje , si gjithkund, kur e kërkonte nevoja , u gjend edhe Vogëlushi. Në përleshjet e drejtpërdrejta me forcat e armikut merr plagët e para të lirisë.

Në secilin aksion, Vogëlushi, do të jetë ndër të parët. Ndërsa, kur ndihej nevoja për armatim, ai në krye të kolonës disa herë do t’i përballojë bjeshkët e Pashtrikut për të hyrë në Shqipëri, në bazat e UÇK-së , për t’u furnizuar me armë.

Për tre muaj me radhë, në Grykën e Llapushnikut,Vogëlushi do të bëhet njëri ndër bedenat e pakapërcyeshëm, që nuk do të lejonte për asnjë çast të kalonte çizme e ushtarit dhe policit serb nëpër Grykë. U krijuar përshtypja se ai ishte i lindur për beteja. Me gatishmërinë e tij do të marrë pjesë në betejat, që ndodhen në Grykë të Carralevës, në Fushticë, Luzhnicë e gjetiu.

Lufta po përhapej anekënd Kosovës. Radhët e UÇK-së po shtoheshin dita-ditës. Pushtuesi pas vrasjeve të civilëve në fshatin Paklek i Ri kishte bërë planet për të sulmuar Grykën e Llapushnikut,  që mbahej mbyllur për 3 muaj me radhë. Pushtuesi kishte organizuar sulmin nga drejtimi i udhëkryqit të Komoranit, duke futur në funksion bazat ushtarake në Golesh, Çukë, në stacionin e radios afër udhëkryqit të Komoranit, bazën policore ushtarake në fabrikën e “Ferronikelit” dhe një arsenal të madh të artilerisë, tankeve dhe këmbësorisë dhe një vijë sulmi prej tre kilometrash.

Pas një dyluftimi te vendi Palanat e Fushticës, ku u ndeshën ballë për ballë pjesëtarët e UÇK-së dhe forcat ushtarake serbe, më 25 korrik, të nesërmen, pushtuesi me forca të shumëfishuara, në orët e hershme të mëngjesit mësyu Grykën e Llapushnikut në përpjekje për të hapur rrugën . Ai kishte përgatitur edhe një vijë fronti nga ana e Malishevës dhe e Kievës.

Ymeri qëndronte në pozicione sepse më parë kishte dhënë betimin se për të gjallë nuk do t’i lëshonte forcat serbe të kalonin nëpër Grykë. Armiku kësaj here ishte përgatitur shumë, ngase ishte i bindur se me luftëtarët e lirisë siç ishte Ymer Alushani nuk do ta kishte të lehtë. Kështu në orët e hershme të mëngjesit të 25 korrikut kishte nisur drejt Grykës me arsenal të madh të mjeteve të blinduara, ushtarë e policë të panumërt, kurse në sulme pos tankeve kishte përdorë edhe sistemin raketor.

Sulmi dhe rezistenca në Grykë zgjatën mbi 33 orë. Nuk kishte lloje të armëve, që nuk përdori armiku mbi pozicionet e ushtarëve të UÇK-së, madje edhe armë kimike. Në mëngjesin e 26 korrikut, kur armiku kishte nisur tanket drejt pozicioneve të UÇK-së,  Ymeri disa herë kishte shkrepur mbi mjetet e blinduara. Veprimi i tij i ngjante luftëtarëve të lirisë, si Mic Sokoli e Hamëz Jashari. Ashtu si këta viganë të lirisë, me gjoksin e tij, do ta ndal marshimin e më tejmë të tankeve serbe nga ai drejtim ku rezistonte.

Lajmi për rënien e Vogëlushit u përhap anekënd atdheut. Pikëllimi ishte i pa përshkruar si në radhët e familjes, bashkëluftëtarëve ashtu edhe të mbarë shqiptarëve, sepse ai tashmë ishte bërë simbol qëndrese . Kosova e humbi njërin prej luftëtarëve më të devotshëm për çështjen e atdheut.

Trupi i Vogëlushit prehet në varrezat e dëshmorëve në fshatin Kleçkë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …