Ahmet Qeriqi: Shënimi që nga pikëllimi nuk arrita ta lexoj në varrimin e Agim Lecit

A. Qeriqi: Na paska ikur “truri” i kombit nëpër botë, tani ardhka koha ta kthejmë në vend

Të vetëquajturit analistë, pastaj edhe politikanë gjysmakë që perceptimin e tyre politik e formësojnë nga mediet e portalet, ka kohë që mundohen të na bindin se nga Kosova, Shqipëria e viset shqiptare ka ikur “truri i kombit”, kanë ikur më të mençurit, më të zellshmit, më të shkolluarit, më trimat dhe këtu në trojet e Shqipërisë paskan mbetur njerëz pa tru, mjeranë e qyqarë që nuk dinë të qeverisin, që nuk janë të shkolluar as të emancipuar.

Disa nga këta njerëz me “tru” duhet të kthehen për të na qeverisur, meqë kombi paska ngelur pa pjesën më vitale, pjesën orientuese e shpëtimtare. Sikur është truri.

Po ja që “truri” nuk po kthehet në atdhe, sepse ka gjetur rehatinë dhe bollëkun në Gjermani, Zvicër, Austri, Itali, Greqi, Amerikë dhe në shumë vende të botës.

Më kujtohet kur në fund të viteve 80-të disa ikanakë, largoheshin nga Kosova, dikush me pasaporta, dikush tjetër  duke kaluar kufirin për në Shqipëri dhe shumica syresh shtireshin se ishin në shënjestër të regjimit dhe po të mos iknin do të burgoseshin e do të ekzekutoheshin. Kishte në mesin e tyre edhe spiunë të Serbisë që isjin rekjrutuar për qëllime që kuptueshme.  Realisht kishte edhe të tillë, që ishin rrezikuar dhe disa nga ata edhe kishin shpëtuar duke u larguar nga Kosova, të tjerët që vepronin ishin arrestuar, ndërsa shumica  që kishin mbetur në Kosovë dhe troje kishim vepruar  fshehtas, në mënyrë të organizuar.

Një pjesë e rinisë ishte larguar meqë nuk donte të shërbente në ushtrinë okupatore serbe, por shumica e tyre sapo filloi lufta në Kosovë, lanë atje rehatinë, lanë familjet, “morën trurin me vete”  dhe u bënë pjesë e luftës çlirimtare. Një pjesë e madhe e të përndjekurve, sidomos nga ata radhët e të burgosurve politikë u bënë pjesë e Lëvizjes Popullore të Kosovës dhe secili kryente detyrat e veta në shërbim të kombit e atdheut. Mjerisht pati edhe parazitë, të cilët u vetëshpallën të ndjekur  e të persekutuar dhe shfrytëzuan pozitat nëpër fonde të ndryshme si të LDK-së, të Qeverisë në mërgim por edhe të Fondit “Vendlindja thërret”.

Sot,  kur kanë kaluar më shumë se 20 vjet prej mbarimit të luftës, shumë nga këta njerëz me “tru”, nuk pranojnë të kthehen në Kosovë, sepse këtu nuk po shkon puna mbarë, sepse po qeverisin njerëz pa tru, të padijshëm, të papërgjegjshëm dhe se gjendja në Kosovë po degradon pikërisht sepse “truri” na paska ikur  dhe ja që kurrsesi nuk po pranon të na kthehet e të na shpëtojë nga  kjo zezonë!.

Jo pak herë dhe në pak vende mund të lexoni por edhe të dëgjoni shprehje e lehje zagarësh si këto:

– Ku vihet atje, bre, po e keni ba ma keq se n’ koh t’ Milloshit!.

– Po qeverisin hajnat e UÇK-së.

– Kosovën e qeverisin kara-komandantat, ku rrihet atje!

– Çfarë lufte të hamamit keni ba ju?

– Ju jeni trupi i Kosovës dhe jo çlirimtarët e saj!.

– Veç kush osht hajvan e magar kthehet në Kosov.

– N’ Kosov bahet mire veç mu ngjallë Milloshi edhe niher.

– Zoti mos m’i ktheft as ashtat atje…

Këto konstatime, sharje e fyerje, kjo zagarhane e një pjese të “trurit” të shkapërderdhur nëpër botë është vazhdimisht e pranishme ne komentime e forume të jugo-medieve kosovare.

Të tilla konstatime sharje e fyerje na vinë nga një pjesë e “trurit” që nuk pranon të kthehet në Kosovë, sepse atje janë bërë milionerë dhe sepse këtu ua kemi prishur rehatinë, meqë  nuk mund të jetojnë më si parazitë duke i shërbyer hapur Serbisë sikur kanë bërë,  jo pak e pak, por shumë e shumë prej tyre,  që e morën arratinë dhe pas luftës morën viza duke u paraqitur si njerëz të rrezikuar nga UÇK-ja, disa morën edhe vërtetime se janë romë, egjiptianë, ashakali dhe po të qëndrojnë në Kosovë do të ndiqeshin  nga UÇK-ja.

Tani, kur për herë të parë pas luftës në Kosovë, vendin nuk e qeverisin më komandantët e UÇK-së, por pacifistët e LDK-së dhe militantët “revolucionarë” të Vetëvendosjes, “truri” nuk ka më arsye të mos kthehet në Kosovë. Tani ka ardhur koha e tyre dhe pikërisht për këtë Vetëvendosja mori një numër të madh votuesish nga Mërgata, jo nga ajo e qyqeve, por nga trimat e trimëreshat, që do ta shpëtojnë më në fund Kosovën, që për shumë kohë kishte ngelur në kthetrat e komandantëve të UÇK-së.

Tani në Kosovë po vjen “truri” dhe të shpresojmë me trutë e tyre me dijen e mençurinë, me kursimin që i kanë bërë vetës dhe nuk kanë sakrifikuar as një fije floku për çlirimin e Kosovës, tani ky soj njerëzish me “tru” i duhet shumë vendit, sepse paska ardhur momenti vendimtar. Komandantët e UÇK-së do t’ i dërgojnë në Gjykatën  Speciale, do t’ i dënojnë dhe do t’ i degdisin nëpër burgjet e Evropës. “Krahu i luftës” do ta humb besimin në popull dhe këta njerëzit me tru do të na qeverisin përgjithmonë, fare lehtë, ashtu sikur thotë Amerika e Be-ja. Nuk kemi nevojë për trurin që mendon ndryshe. Tekefundit kështu kanë jetuar shqiptarët 400 vjet me trurin e Turqisë, 100 vjet me trurin e Serbisë dhe nuk kemi pse merakosmi, as pse të mundohemi.

Po cili politikan do t’ i thotë jo Trampit, Grenellit, Merkelit, Macronit, Putinit?

Rroftë pra “truri” i brendshëm dhe i jashtëm,  qoftë edhe në kokën boshe!.

Çka na vyen truri kur jemi vasalë dhe kur as edhe një vendim të vetëm nuk e marrin dot pa i konsultuar ambasadorët e huaj, këshilltarët e sekserët e tyre. Sot nuk duhet shumë “tru” për të qeverisur, por si gjithnjë duhet të mbështetemi në traditën e pasur të stilit historik pacifist, puro shqiptar: lepe-peqe, moljim lepo Jes-okej,  të mbështetemi në servilizmin e mirënjohur ndër shekuj, në idiotizmit bizantin lindor të  maksimës:  “Haja qenit, pija qenit tash i bimë karadyzenit”.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …