Kosova

Pozita në gjendje tepër të vështirë e pa rrugëdalje, opozita konformiste dhe pa besim në forcën e vet

Ahmet Qeriqi
Ahmet Qeriqi

Situata,  me të cilën po ballafaqohet Kosova është gjithnjë e më e rënduar në raport me faktorin ndërkombëtar, i cili kërkon një kompromis tepër të rëndë për vendin tonë, kompromis të cilin e kërkon edhe nga Serbia, cila po taktizon me qëllim për të përfituar sa më shumë në bisedimet për marrëveshjen e mundshme, sikur quhet gjithëpërfshirëse, për 1o vitet e ardhshme, që parasheh projekti gjermano-frëng,  i bashkimit të dy gjermanive.

Qeveria e Kosovës, me Albin Kurtin në krye ndodhet në pozitën e njeriut që ia ka lidhur duart vetes dhe nuk mund t i zgjidhe vetë, por as nuk di sesi të veprojë. Ajo ka mbetur peng i qëndrimeve dhe premtimeve 15-vjeçare, mbi të cilën nga viti në vit e ka ndërtuar Kauzën për të fituar zgjedhjet dhe për ta nisur nga e para, nga zeroja, për ta ndërtuar botën e re, Republikën e re, në vend të atyre të vjetrave.

Duke qenë se Kurti me kohë kishte kundërshtuar kategorikisht formimin e Asociacionit të  Komunave me shumicë Serbe, qyshkur ajo ishte arritur në marrëveshjen e Brukselit të vitit 2013 dhe duke e ironizuar e  shpërfillura si Srpska Zajednica, ai tani e ka tepër të vështirë, për të mos thënë edhe të pamundur që edhe të mbajë premtimet dhe të mbetet në Qeveri. I përballur me këtë kafshatë të cilën nuk e kapërdinë dot, sepse i ngelë në fyt, kryeministri Kurti ndodhet në pozitën e Hamletit, në dilemën jetësore, të jesh apo të mos jesh.

Pavarësisht perceptimit politik e diplomatik të Kurtit në prononcimet e tij ditore, ai e di fare mirë se formimi i Asociacionit qoftë me efekte ekzekutive apo pa to është baza e krijimit të një Republike Serbe të Kosovës, sepse aty është synimi i Serbisë, deri diku, madje edhe mjaft i shprehur  edhe i BE-së, por pse jo edhe i një segmenti të diplomatëve nga Franca,  Italia e më pak nga Gjermania e Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Në kohën kur Kurti po zihet në kurthin e tij, opozita në Kosovë, ndihet në elementin e vet, për t’u kënaqur me fatkeqësinë e Albin Kurtit dhe pamundësinë e tij për ta zgjidhur vetë problemin e trashëguar, por të premtuar në fushatën zgjedhore për një zgjidhje ndryshe. Konformizmi i opozitës, do të thotë se ata duan ta detyrojnë Kurtin të falimentojë në projektet e tij, para se të angazhohen vetë për ta rrëzuar atë dhe për ta marrë vetë pushtetin.

Opozita, nuk kërkon zgjedhje të parakohshme as të jashtëzakonshme, edhe po të besonte fortë në fitore, të cilën mendoj se do ta korrte, por në një rast të tillë, ata nga duart e Albin Kurtit do të merrnin për vete patatet e nxehta të Asociacionit, dhe pikërisht për këtë nuk e kanë gatishmërinë të luajnë rolin e një opozite konstruktive, e cila është në gjendje  të bëjë lëshimet, që faktori ndërkombëtar po ia kërkon, Albin Kurtit.

Ky komoditet i opozitës nuk mund të zgjasë për shumë kohë, por një gjë është më se e sigurt. Opozitës i konvenon status-quoja,  i konvenon sa më shumë degradimi i politikës zyrtare të Kosovës, i konvenon humbja e besimit të elektoratit të Vetëvendosjes, e cila edhe ashtu po bie me rrëmbim, i konvenon që në këtë gjendje fajtorin numër një dhe të vetmin ta paraqesë Qeverinë dhe koalicionin aktual.

Në kushte normale, kjo luftë është normale, por problemi nuk është normal, problemi ka të bëjë me të ardhmen e Kosovës, me tërësinë territoriale të saj, ka të bëjnë me rrezikimin e paqes në vend.

Në një situatë të tillë, opozita, duhet të bashkohet, por ajo është tepër heterogjene dhe e përçarë përbrenda pasi të tri partitë: PDK-LDK dhe AAK, kanë plane dhe synime vetanake. Po kështu liderët e këtyre parive nuk akordohen, as për mënyrën sesi e parashohim daljen nga situata që  e ka sjellë Qeveria aktuale, e cila as është pritur të veprojë ndryshme, por e cila ka humbur dhe po e humbet kohën kot,  kur e di fare mirë  se nuk mbahen dot dy shalqinj me një dorë.

Albin Kurti e di fare mirë se Evropës i duhet një Vuçiq i përshtatshëm, te i cili ende shpreson se do ta kthejë për vete, edhe pse ai e thotë qartë se nuk ndahet dot nga nëna Rusi dhe këtë e ka treguar dhe po e tregon me vepër ditë për ditë. Megjithatë, nuk duhet harruar edhe faktin se janë pesë shtete me ndikim në Evropë të cilat nuk e njohin Kosovën si shtet të pavarur dhe të cilat e shfrytëzojnë faktin se BE-ja merr vetëm qëndrime unike, në përputhje me standardet e veta.

Në një situatë të tillë, në dukje pa rrugëdalje, do të ishte e rrugës që pozita dhe opozita të kenë një qëndrim unik për Asociacionin dhe t’ i bëhej e qartë BE-së se edhe po të dalë nga loja politike, Albin Kurti, edhe po ta marrë pushtetin opozita, qëndrimi rreth Asociacionit do të jetë unik dhe i papranueshëm.

Kjo do të nënkuptonte shkëmbimin e territoreve si mundësi për një zgjidhje më të arsyeshme ku edhe Kosova do të fitonte tri komuna të Kosovës Lindore. Një mundësi e tillë nuk do të thotë ndarje e Kosovës, sikur përpiqen të na bindin dimalët e domalët, por ndërrim të territoreve, jep e merr, mbi parimin e shumicës etnike, e cila në trojet e Ballkani nuk i dëmton fare shqiptarët, le të mos i dëmtojë edhe serbët atje ku janë shumicë, sepse parim më të qëndrueshëm historik sesa parimi mbi baza etnike, nuk ka.

Rusia po zhvillon luftë me përmasa rajonale për t’ i marrë me vete rajonet me shumicë ruse në krahinën e Donbasit, madje duke sulmuar  një shtet sovran, sikur është Ukraina  dhe duke mos u frikësuar nga NATO-ja as nga Amerika.

Në një rast të tillë për hir të interesit  të përgjithshëm kombëtar, Albin Kurti do të duhej ta bënte zap egon e zotimet e tij, do të duhej të pranonte ndërrimin e territoreve,  jo sepse e kishte iniciuar Hashim Thaçi, por për shkak të interesit të shqiptarëve, sepse në rast të kundërt, nëse formohet Asociacioni dhe nëse shqiptarët e Kosovës Lindore nuk kanë më shpresë se do të bashkohen me Kosovën, atëherë, ato troje  do të braktisen për një apo dy decenie, sepse Serbia nuk pranon asociacion për ta, as Kosova deri tani nuk ka kërkuar diçka të tillë nga BE-ja, në kuadër të bisedimeve me Serbinë.

Është për t u habitur përse Opozita nuk mbështet shkëmbimin e territoreve, si një të drejtë të natyrshme, të mundshme, pasi nuk ka asnjë plan tjetër, rezervë, përveç nëse pret nga qielli ndonjë “Deus ex Machina”.

Ahmet Qeriqi

Janar 2023

Prishtinë

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …