Isidoros Karderinis: Për Palestinën dhe botën

Rajoni i Palestinës që nga 7 tetori është futur në një luftë të tmerrshme. Dhe, sigurisht, atje lulet janë tharë dhe dielli është zhdukur sepse ka ardhur errësira, dhe të rinjtë nuk mund të këndojnë, dhe fëmijët nuk mund të luajnë pa kujdes në rrugë, dhe pëllumbat e bardhë të paqes nuk fluturojnë në qiellin e zymtë.

Dhe kush është fajtori për këtë tragjedi? A është faji i popullit izraelit? A është faji i popullit palestinez? Është e qartë, jo. Të dy popujt janë të pafajshëm dhe të mirë. Izraelitët kanë të drejtë të kenë shtetin e tyre, por edhe palestinezët, duhet të kenë copën e tyre të tokës me status shtetëror. Por politikanët, dhe në radhë të parë pala e fuqishme izraelite, në të gjitha vitet e mëparshme, nuk ndërmorën hapat e duhura për zgjidhjen e këtij problemi të nxehtë në rajonin e Lindjes së Mesme, duke rezultuar në situatën aktuale tragjike.

Dhe cilat janë këto hapa? Për 75 vjet – që nga viti 1948, kur u krijua shteti i Izraelit – OKB-ja ka marrë një vendim për krijimin e një shteti të pavarur palestinez dhe ai nuk është zbatuar. Në atë kohë, Izraeli pushtoi 52% të zonës së cilësuar si “Palestina historike”, dhe në 48% të mbetur, u përcaktuan kufijtë për shtetin palestinez që do të krijohej.

Dhe, sigurisht, popujt në mbarë botën janë të pafajshëm dhe të mirë. Njerëzit në çdo vend në masë të madhe nuk duan luftë, nuk duan vrasje, të vdekur dhe krim. Ata duan të jetojnë në një mjedis të qetë, të bukur dhe të lumtur. Ata duan paqe. Ata duan të buzëqeshin çdo ditë dhe të ëndërrojnë. Të gjithë njerëzit në këtë botë vendosin qëllime dhe përpiqen t’i arrijnë ato, duke i dhënë kështu kuptim jetës së tyre. Ata nuk duan që këto synime të ndërpriten dhunshëm, befas dhe papritur, siç ndodh kur një vend zhytet në grahmat e luftës. Ata nuk duan të zhyten në këtë tmerr për muaj apo edhe vite në asnjë rrethanë. Baballarët dhe nënat duan t’i shohin fëmijët e tyre të përparojnë dhe t’i bëjnë ata krenarë. Ata nuk duan të dërgohen në luftë dhe të vriten në mënyrën më të tmerrshme.

Por kush i bën luftërat në këtë planet? Sigurisht, fuqitë e mëdha ekonomike që dominojnë planetin tonë dhe përmes luftërave promovojnë interesat, qëllimet dhe planet e tyre. Ata ushqehen fjalë për fjalë me luftëra dhe nuk u intereson se sa mijëra apo edhe miliona vdesin. Sigurisht, një rol në luftëra kanë edhe disa politikanë që vendosin, promovojnë dhe përpiqen të zbatojnë aspirata ekstreme pushtuese.

Dhe sot shohim se njerëzimi është zhytur në çmendurinë e luftës. Njerëzimi sot po kalon në fazën më kritike të historisë së tij, pasi është fjalë për fjalë një hap para Luftës së Tretë Botërore, rezultatet shkatërruese të së cilës për qytetërimin njerëzor shumë prej nesh nuk do të jetojnë për t’i parë. Dhe siç tha Albert Ajnshtajni “Nëse ka një luftë të tretë botërore, e katërta do të bëhet me shkopinj”.

Në çdo rast, pra, viktima është populli. Ata e paguajnë luftën me gjakun e tyre. Në të kaluarën ka pasur popuj që janë joshur nga politikanët e tyre përmes propagandës së pamëshirshme, shpëlarjes së trurit dhe frikës duke nxitur në këtë rrugë të dëmshme dhe tragjike. Tipike është shembulli i popullit gjerman që ishte viktimë e nazizmit dhe propagandës goebeliane dhe kështu u kthye në një levë për shfarosjen e popujve të tjerë.

Dhe, sigurisht, shpirti dhe zemra e çdo njeriu të mirë dhe të dhembshur është thyer nga ngjarjet tragjike që ndodhin sot në Lindjen e Mesme, por edhe në Ukrainë e gjetkë. Çdo njeri i mirë nuk mund të mos qajë përpara pamjes së tmerrshme të njerëzve me kokë, krahë dhe këmbë të prera. Ai nuk mund të mos qajë para imazhit të fëmijëve të shpërfytyruar dhe të zhytur në gjak. Ai nuk mund të mos qajë me karvanët e refugjatëve që largohen nga toka e tyre e dashur me bomba të varura mbi kokë. Ai nuk mund të mos derdhë lot për çdo person të humbur, qoftë ai i armatosur apo civil, qoftë palestinez, qoftë izraelit, qoftë rus, qoftë ukrainas apo i ndonjë kombësie tjetër. Në fund të fundit, të gjithë njerëzit, biologjikisht jemi të njëjtë, kemi dalë nga e njëjta bark dhe kemi të njëjtin fat.

Të gjithë njerëzit, dhe mbi të gjitha ata që janë në pozita kyçe të pushtetit politik, dhe dua të besoj se ka edhe politikanë të shëndoshë dhe politikanë që kanë një staturë politike, ne duhet të luftojmë për të ndalur luftërat e pamëshirshme vrastare, për të shmangur katastrofikin e Luftës së Tretë Botërore dhe të lindë një botë e re demokratike që do të bazohet në bashkëpunimin, respektin reciprok dhe bashkëjetesën paqësore të të gjitha shteteve dhe popujve të planetit.

 

Palestinë viti 2023

 

Një rajon i zhytur në një luftë të tmerrshme dhe në baltë

Pa diell çdo agim, pa gëzim, pa lule, pa festë

I zhytur në gjak të bollshëm dhe lot të hidhur 

Pa këngë dashurie, pa fëmijë të buzëqeshur.

 

Trupat tmerrësisht të pajetë, të shpërndara gjithandej

Pa këmbë, pa duar, pa trup, pa kokë 

Shtëpitë e të shkatërruara janë shembur përtokë

Dhe pëllumbat askund në kupolën qiellore.

 

Karvanët e refugjatëve pa destinacion të përcaktuar

Me bomba që fluturojnë në ajrin melankolik dhe të vrenjtur

Ata largohen nga atdheu i tyre i dashur të frikësuar

Dhe mbi shtizë flamuri i grisur dhe i përgjakur.

 

Ëndrrat e varrosura në tokën e plagosur dhe të lotuar

Dhe zemrat e thyera si syze në një mijë copë

Fytyra të zbehta të çara nga dhimbje të fortë

Dhe përreth është Vdekja me kuajt e tij të mallkuar.

 

Viktima në këtë botë të mjerë dhe të padrejtë

Ata janë gjithmonë njerëz të pafajshëm dhe të mirë

Të cilët lëshojnë një aromë të bukur nga shpirti i tyre

Ata janë ose palestinezë ose izraelitë.

 

O Palestinë, shpirti ynë është plot hidhërim

Për këtë tragjedi të tmerrshme dhe egërsi të papërmbajtur

Planeti ynë është zhytur në errësirë të dendur

Dhe në sytë tanë, trishtim dhe zemërim.

 

Jetëshkrimi

Isidoros Karderinis ka lindur në Athinë në vitin 1967. Ai është gazetar, romancier dhe poet. Ka studiuar për ekonomi dhe ka kryer studimet pasuniversitare për ekonomi turistike. Artikujt e tij janë botuar në gazeta, revista dhe faqe interneti në mbarë botën. Poezitë e tij janë përkthyer në anglisht, frëngjisht dhe spanjisht dhe janë botuar në antologji poetike, revista letrare dhe rubrika gazetash letrare. Në Greqi ka botuar tetë libra me poezi dhe tre romane. Librat e tij janë përkthyer dhe botuar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Britaninë e Madhe, Itali dhe Spanjë.

 

Mediat sociale

 

Facebook: Karderinis Isidoros

Twitter: isidoros karderinis

Linkedin: ISIDOROS KARDERINIS

Gettr: ISIDOROS KARDERINIS

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …