Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
Tema të tjera...
Sot është ndarë nga jeta Flora Brovina, një nga gratë më të njohura të Kosovës dhe një nga zërat e shquar femërorë të poezisë shqipe.
Me ikjen e saj nuk humbëm vetëm një mjeke, një humaniste apo një veprimtare të të drejtave të njeriut.
Letërsia shqipe humbi një poete, Kosova një grua të qëndresës, ndërsa kombi shqiptar një personalitet që për dekada bashkoi në jetën e vet fjalën, humanizmin dhe përkushtimin ndaj vendit.
Flora Brovina ishte nga ato gra që nuk mund të përkufizohen me një profesion të vetëm.
Ajo ishte mjeke pediatre, por dora e saj nuk u zgjat vetëm drejt fëmijës së sëmurë.
Ishte poete, por fjala e saj nuk mbeti vetëm brenda faqeve të librit.
Ishte veprimtare e të drejtave të njeriut, por angazhimi i saj nuk mbeti vetëm në deklarata.
Ajo e jetoi atë që besonte.
Poetja Flora
Flora Brovina zë një vend të veçantë në poezinë shqipe, sidomos ndër zërat poetikë femërorë të Kosovës. Që nga vëllimi Verma emrin tim, botuar më 1973, e më pas Bimë e zë dhe Mat e çmat, ajo ndërtoi një poezi ku gruaja, nëna, fëmija, dashuria, jeta, liria dhe fati i njeriut u bënë motive të fuqishme krijuese. Poezia e saj u bë e njohur edhe jashtë hapësirës shqiptare; një përmbledhje e saj u botua në anglisht me titullin Call Me by My Name: Poetry from Kosova.)
Por te Flora Brovina poezia dhe jeta nuk ecën në dy rrugë të ndryshme.
Në poezinë e saj ajo shkruante për gruan dhe nënën.
Në profesionin e saj kujdesej për fëmijën.
Në veprimtarinë e saj mbronte gruan, fëmijën dhe njeriun.
Dhe kur Kosova hyri në ditët e saj më të rënda, ajo nuk u largua nga njerëzit që kishin nevojë për të.
Mjekja dhe humanistja Flora
Si pediatre, Flora Brovina ia kushtoi një pjesë të madhe të jetës shëndetit dhe mirëqenies së fëmijëve. Gjatë viteve të rënda të Kosovës, veprimtaria e saj mori përmasa edhe më të mëdha humanitare.
Ajo organizoi ndihmë për gra e fëmijë dhe, gjatë luftës, vazhdoi t’u ofronte kujdes njerëzve në rrethana jashtëzakonisht të vështira. Ajo organizonte edhe klinika në shtëpi private për t’u mundësuar grave shqiptare të lindnin dhe vazhdoi veprimtarinë humanitare edhe në kushtet e luftës.
Këtu qëndron një pjesë e veçantë e madhështisë së saj: Flora Brovina nuk e pyeste vuajtjen se cilës anë i përkiste. Ajo përpiqej ta lehtësonte atë.
E burgosura politike Flora që nuk u thye
Më 20 prill 1999, gjatë luftës në Kosovë, Flora Brovina u arrestua nga forcat serbe. U dërgua në burg në Serbi, iu nënshtrua hetimeve të gjata dhe u dënua me 12 vjet burg nën akuzën për “veprimtari terroriste”. Rasti i saj shkaktoi reagime të fuqishme ndërkombëtare dhe ajo u lirua pas presionit të madh ndërkombëtar.
Por burgu nuk arriti ta burgoste atë që Flora Brovina përfaqësonte.
Mund t’ia mbyllnin derën e qelisë.
Nuk mund t’ia mbyllnin fjalën.
Mund ta largonin nga Kosova.
Nuk mund ta largonin Kosovën prej saj.
Mund ta dënonin me vite burgu.
Nuk mund ta dënonin idealin e saj për lirinë.
Pikërisht në ato rrethana emri i Flora Brovinës kaloi përtej kufijve shqiptarë. Ajo mori edhe çmime të rëndësishme ndërkombëtare për lirinë e shprehjes dhe të drejtat e njeriut, përfshirë PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award.
Flora i përkiste Kosovës dhe kombit shqiptar
Pas luftës, Flora Brovina vazhdoi jetën publike dhe institucionale të Kosovës, duke qenë për vite me radhë pjesë e Kuvendit dhe e proceseve të shtetndërtimit.
Por biografia e saj është shumë më e gjerë se çdo funksion publik.
Flora Brovina nuk mund të mbyllet brenda një mandati, një institucioni apo një periudhe politike.
Ajo i përket poezisë shqipe.
I përket historisë së gruas shqiptare.
I përket historisë së mjekësisë dhe humanizmit në Kosovë.
I përket historisë së të burgosurve shqiptarë nga regjimi serb.
I përket historisë së qëndresës së Kosovës.
Dhe, mbi të gjitha, i përket kujtesës sonë kombëtare.
Sot, kur ajo nuk është më fizikisht mes nesh, duhet ta kujtojmë të plotë.
Ta kujtojmë poeten me penë në dorë.
Ta kujtojmë pediatren pranë fëmijëve.
Ta kujtojmë humanisten pranë grave dhe familjeve në ditët më të rënda.
Ta kujtojmë të burgosurën që nuk u përkul.
Ta kujtojmë gruan që, edhe kur vetë kishte nevojë për mbrojtje, vazhdonte të mendonte për mbrojtjen e të tjerëve.
LAMTUMIRË, FLORA BROVINA!
Sot letërsisë shqipe iu nda një poete.
Mjekësisë iu nda një pediatre.
Humanizmit iu nda një veprimtare.
Kosovës iu nda një grua e qëndresës.
Por kombit shqiptar nuk mund t’i ndahet kujtimi i saj.
Sepse disa njerëz, kur ikin, lënë pas vetëm datën e vdekjes.
Të tjerët lënë vepër.
Flora Brovina la poezi, humanizëm, qëndresë dhe kujtesë.
Prandaj ajo do të vazhdojë të jetojë në vargjet që shkroi, në njerëzit të cilëve u shërbeu dhe në historinë e vendit të cilit i qëndroi pranë edhe në ditët më të vështira.
Lamtumirë, Flora Brovina!
Pena pushoi në dorën tënde,
por fjala mbeti mes nesh.
Zemra pushoi së rrahuri,
por gjurma jote mbeti në Kosovë.
