Xhevat Bislimi: Gjithmonë i pa pajtuar me qyqarllekun dhe mjerimin e Rugovës, Albin Kurti u "shtrëngua" të shkonte e të përulej me "nderim" të varri i tij

Xhevat Bislimi: Arrestimi i Albinit, nuk është diçka e jashtëzakonshme

U tha se u arrestua Albini sot. Asgjë e pazakonshme ! Ka 100 vjet që arrestohet çdo kush që është bartës i konceptit të “rrezikshëm” të Vetëvendosjes dhe të bashkimit kombëtar. Është një koncept i rrezikshëm për çdo pushtet i cili kërkon të vendos një rend kundër natyror dhe konservator mbi popullin shqiptar. Qysh prej momentit kur u vunë kufij në mes popullit shqiptar ka një dialektikë historike që ka lind ndërmjet atyre që i përshtaten status quo-s, deri në atë masë sa të humbasin konceptin e historisë, dhe të atyre që ripërshtasin pozicionin e tyre krahas peshës së historisë tek e cila kërkojnë vrimat që të kapen për ta futur në lëvizje atë. Në këtë dialektikë lind automatikisht konflikti ndërmjet atyre që thonë “lere historinë këtu” dhe atyre që thonë “kjo histori duhet të përfundoj atje për ku është nisur”.

Që të dy palët kanë interesin e tyre përbrenda kësaj dialektike. E para gjen interesin e vetë në ndalesën momentale (status quo), të cilën mundohet ta bëjë ndalesë historike, kurse e dyta në historinë duke u bërë. E para gjithmonë gjen përkrahjen nga jashtë në pozicionimin e saj sepse askush, përveç shqiptarëve, nuk ka interes që kjo histori të përfundojë në një bashkim kombëtar. E dyta kërkon të gjejë përkrahjen e popullit sepse e di se ai është i vetmi që ka interes që kjo histori të lëvizë tutje dhe të gjejë fundin e saj të kërkuar. Kështu ata, të parët, me ndihmën nga jashtë marrin pushtetin e ofruar, i cili nuk ka si të jetë ndryshe përpos se reaksionar ndaj të gjithë atyre që duan ta fusin historinë në lëvizje. Kuptohet se motivi i reaksionit fshihet gjithmonë nga një zbukurim kombëtar i cili, si gjithmonë, thotë se “duhet të presim situata më të favorshme për të lëvizur”. Në anë tjetër, përball kësaj filozofie “pritëse” shfaqet gjithmonë filozofia “lëvizëse”, e cila thotë gjithmonë “duhet të lëvizim që situatat tona të favorizohen”.

Kjo dialektikë historike është motori i çështjes sonë kombëtare ku në kulmimin e saj merr përmasa të një konflikti të hapur dhe të dhunshëm. Pikërisht sot këtu jemi. Jemi në një moment të historisë ku forcat lëvizëse po e tundin peshën e rëndë të historisë. Ajo po bëhet gati të bëjë, së paku, një rrotullim përpara siç e kishte bërë edhe më parë më 1968, 1981, 1989 dhe 1999. Ky moment, siç ishin edhe momentet tjera të kësaj historie, ngjallin frikë për partizanët e brendshëm të pushtetit dhe të atyre që e përkrahin nga jashtë. Një lëvizje e tillë rrezikon  pozicionimin socio-ekonomik që ata kanë fituar përgjatë periudhës ngecëse të historisë ku kanë uzurpuar të drejta dhe të mira materiale e simbolike nga pasuria kolektive e kombëtare e popullit të tyre. Një lëvizje përpara e historisë do ti rrezikonte këto përfitime individuale dhe familjare të tyre. Prandaj edhe, në momentin kur duket se historia do të bëjë hapin e saj, reaksioni i tyre shpërthen haptazi kundër këtyre forcave lëvizëse dhe del në shesh gjithë egoizmi i tyre dhe antikombëtarizmi që i përçon. Në këto momente historike jemi sot. Në këto momente nuk ka askush qëllim dhe as interes që të arrestohet Albini si person, por që të ndalet historia në hapin e saj.

Pra këtu Albini nuk është i arrestuari sepse, edhe nën pranga, ai mbetët protagonisti i kësaj historie. Halli është se po tentohet të arrestohet momenti historik i një fitore të forcave “lëvizëse” ndaj atyre “pritëse”. Në këtë histori, Albini është vetem bartësi momental i një historicizmi shqiptar i cili ka kapacitetin që të krijojë dinamika shoqërore vështirë të kontrollueshme nga një pushtet kuisling dhe mbështetësit e tij. Frika e humbjës së kontrollit në momente historike mbi këto lëvizje, që pavarësisht dallimëve të tyre kohore, janë bartëse të një esence të njejtë, ka çuar shpesh pushtetarët që të ndërmarrin masa drakoniane kundër popullit të tyre dhe, sidomos, kundër udhëheqjës së tij. Pra, asgjë e jashtzakonshme në sytë e historisë për arrestimin e sotshëm të Albin Kurtit. Një refren historik që njohim tanimë ! E jashtzakonshme do të ishte sikur ky pushtet kuisling të mund ta ndalonte historinë në hapin e saj. Kjo do të ishte një humbje e madhe për popullin shqiptar të Kosovës i cili do të humbiste një rast të madhe në historinë e tij. Kërkesa për ta liruar Albinin, Sadriun, Albulenën, Donikën, Frashërin, Egzonin, Adea-n dhe Atdheun është, në realitet, arsyeja jonë për ta çliruar historinë që të mund të hedh hapin e saj. Kurse arrestimi i tyre është, në realitet, arsyeja e tyre për ta mbajtur peng historinë që të mos mund të hedh hapin tjetër të saj. Mirëpo, kur është fjala për histori dhe jo për individë, aty e ka fjalën populli dhe jo prokurorët e gjykatësit e një sistemi të ngritur dhe të mbajtur nga jashtë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …