Jakup Krasniqi: Dëmin që “insajderi” ia shkakton buxhetit të Kosovës dhe PTK-së nuk ia shkakton gjithë “fisi” im

Jakup Krasniqi: Përse disa njerëz vazhdojnë t’i mohojnë dijet shkencore?

Nuk do zgjatem në fenomenin e sotëm përse njerëzit lexojnë kaq pak. Madje edhe kaq sa do të shkruaj ngurrova para dilemës hamletiane të shkruaj a të mos shkruaj, kjo është çështja! Më në fund fitoi të shkruarit!

Në kohën tonë mund të shkruajnë shumë, në të shumtën me pagesë apo të shtyrë, ose të atillë që shkruajnë edhe me bark. Me këtë rast nuk e kam fjalën vetëm për biografitë e porositura, një dukuri krejtësisht në suaza të snobizmit paranoik! Nuk dua të ndalem në këtë udhëkryq perversiteti edhe përmasash politike, por për këtë tjetër herë. Ka shumë për t’u thënë!  Të vazhdoj… më pak janë ata që shkruajnë me bindje e akoma më pak ata që i arrijnë majat e dijeve shkencore, eruditen, intelektualen.Universalen! Këta e këto së bashku, çuditërisht duke qenë pakicë, zakonisht sulmohen nga shumica! Kjo, mbase, edhe pse nuk i kuptojnë. Natyrisht, kjo nuk vlen vetëm për ambientin tonë kulturor e arsimor. Mohuesit shfaqen kudo nëpër kohë e në hapësirë. Nuk janë specie vetëm e llojit tonë gjuhësor e vegjetues.

Pse i shkrova gjithë këto fjalë, paksa edhe me indikacione të qarta?

Si shkas u bënë disa shkrime të këtyre ditëve të shkruara në rastin e 200-vjetorit të lindjes të njeriut, që në shumë fusha të dijeve shkencore e la vulën e fuqishme e ndikuese, që vështirë harrohet e madje-madje vështirë tejkalohet, siç ishte Karl Marksi. Marksi përveç majave që shkeli në shumë fusha, e sidomos në atë filozofike e ekonomike, ishte njeriu më me integritet dhe jo vetëm i epokës së tij. Vepra teorike e Marksit, në cilëndo fushë që ai kontribuoi, nuk mund të gjykohet me praktikën e sistemit socialist, që u vendos pas Revolucionit të Tetorit 1917, në BRSS, e më pas edhe pas Luftës së Dytë Botërore (1945 e tutje), ku qe aplikuar ai sistem apo edhe kudo ku sot ruhet emri i socializmit si sistem. Jo vetëm Marksi, por as edhe një teoricien, mendimtar, filozof a shkencëtar i cilitdo sistemi shoqëror nuk mund e as duhet të ngatërrohen nga praktikat e atyre sistemeve që zbatohen nga mashtrues e grabitës të ndryshëm. Madje, kjo vlen për të gjithë teoricienët e demokracisë që nga koha antike, amerikane apo evropiane e gjithë deri në ditët e sotme. Askund e nga askush në këtë botën tonë nëpër kohë e sisteme nuk ka përputhje të mendimtarëve, filozofëve apo shkencëtarëve të shkencave humanitare, juridike apo ekonomike me praktikat e qeverisjeve të ndryshme. Ose, për të qenë konkret, ta shpjegoj me një fakt të kohës sonë. A mund të formëmësojmë mendim e qëndrim të njëjtë me idealet e veprën sublime të Dëshmorëve të Kombit për liri e atdhetari me mënyrën e të qeverisurit pas Pavarësisë – 17 Shkurt 2008? Shkurt e shqip, të vlerësohet vepra sublime e të rënëve, siç ishte rasti i rënies së Jasharëve me njerëzit që qeverisin sot, është më shumë se marri! Të parët që u flijuan për idealet e lirisë, të pavarësisë e të demokracisë nuk e kanë as edhe një përgjegjësi për mënyrën sesi u qeveris e po qeveriset vendi ynë pas çlirimit– 12 qershor 1999.

E pra, vetëm njerëzit e padijshëm ose fanatikët e ideologjive të ndryshme mohojnë, kontestojnë apo selektojnë çka duhet lexuar e hequr nga leximi prej veprave të Marksit. Është interesante kjo qasje e “mendimtarëve” të sotshëm, e cila nuk bëhet për asnjë mendimtar tjetër, bile as për ata që në asnjë formë të vetme nuk mund të krahasohen me mendimtarin e nivelit vështirë të arritshëm, siç ishte filozofi e ekonomisti, Karl Marks! Ka kohë që jam shkëputur nga leximi i veprës se Karl Marksit, se ambienti ynë është i tillë, larg, tepër larg nivelit intelektual të tij, por, gjithnjë, sa herë që kam lexuar pjesë nga vepra e tij, kam qenë mahnitur me nivelin e tij intelektual, nga opusi i dijeve të tij përmasash enciklopedike. Në ketë rast një falënderim të veçantë e meritojnë përkthyesit e atyre veprave për shqipërimin e mrekullueshëm të tyre. Pra, vepra e Marksit nuk ka nevojë të selektohet. Kushdo që do dije të nivelit të lartë intelektual, lexojeni se keni çka mësoni. Së paku bëheni njerëz me integritet e dinjitet, bëheni vetja. Por, Marksi nuk mund të lexohet e mbase as të kuptohet nga çdo nivel i arsimimit. Niveli ynë i arsimit lë shumë për të dëshiruar!

Mbase Marksi vazhdon të ketë nivel të lartë për çdo intelektual që ka prodhuar teknologjia e sotme informative! E tëmos flasim që ne, shqiptarët e shkolluar, sot nuk e kemi as nivelin e të folurit e të shkruarit në dialektet e para viteve ‘70. As edhe një komb nuk mund të prodhojë intelektualë e mendimtarë të mëdhenj, pa pasur frymëzim filozofët e mendimtarët e ndryshëm, qofshin edhe ata të para 2500 viteve!

Njerëzit nuk duhet të frikësohen nga mendjet e ndritura. Edhe kur mendjet e ndritura janë një pakicë.

Në fakt, ata kurrë dhe askund nuk mund të jenë shumicë!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …