Adem Lushaj: Drita Syla, deçanasja që garon për zgjedhjet që mbahen në Zvicër

Adem Lushaj: Drita Syla, deçanasja që garon për zgjedhjet që mbahen në Zvicër

Sikur nuk kanë të ndalur sukseset e femrave shqiptare në politikën zvicerane. Pas zgjedhjes së prizrenases, Ylfete Fanaj, si kandidate e Partisë Socialdemokrate për kryetare të Parlamentit të Kantonit të Luzernit, në garën për pozita vendimmarrëse është edhe deçanasja, Drita Syla, që garon në listën e Partisë Socialiste të Zvicrës. Drita Syla, së bashku me tri shqiptare tjera, janë në listën përbërëse prej 40 kandidatëve që ka Partia Socialiste, e cila konsiderohet ndër subjektet kryesore politike.

Në shumë faqe të mediumeve zvicerane, shkruhet për motrën e respektuar medicinave, Drita Syla. Kjo, jo vetëm që është kandidate për Kuvendin e qytetit Wil, të Kantonit të St. Gallenit, por edhe për punën që bën me persona me aftësi të kufizuara, e posaçërisht me personat e paralizuar. Mediat zvicerane e vlerësojnë lart humanitetin e saj, punën profesionale që bën si “eksperte e plagëve”, për kujdesin që tregon për personat në nevoja të veçanta.

E lindur në Dubravë të Deçanit, si fëmija i dhjetë i Rexhep Tafilaj, në moshën 18 vjeçare, Drita kishte emigruar në Zvicër. Ajo, me përkushtimin e saj profesional, mbrojtjen e të drejtave njerëzore, e fiton respektin e të gjithëve, gëzon respektin e qytetarëve të qytetit Wil, respektin e banorëve të Kantonit, St. Gallen.

Partia Socialiste e Dario Sulzer, si partia kryesore në Zvicër, duke parë autoritetin që gëzon Drita, i kërkon asaj që të bëhet pjesë e listët garuese për qytetin Wil, së bashku edhe me tri femra tjera shqiptare. Ajo, me modesti flet për veten dhe shkrimet nëpër mediat zvicerane të cilat e lavdërojnë me epitete të ndryshme për përkushtimin që ka për punën, për pacientët e saj. Drita, pos angazhimeve të përditshme në dhënie të shërbimeve mjekësore, sidomos gjatë kësaj kohe të pandemisë, është mjaftë aktive edhe në fushatën e saj zgjedhore. Sipas saj, fushata zgjedhore është e orientuar në tri fusha kyçe, si: Barazia mes njerëzve, përkushtimi ndaj fëmijëve dhe të moshuarve, si dhe zhvillimi ekonomik. “Me fanatizëm e themi se do angazhohem në barazinë mes njerzve, përkujdesjen ndaj grupeve të margjinalizuara, e veçamërisht të personave me aftësi të kufizuara dhe të paralizuar, ka bërë të ditur përmes rrjetit social, nëna e dy fëmijëve, Drita Syla, e cila ndihet krenare për partinë e saj, ngase kjo parti kishte qenë në pushtet në kohën kur Zvicra e kishte njohur pavarësinë e Kosovës. “Punën që bëj në perkujdesjen ndaj të moshuarve, është frymëzim nga vendlindja ime, shteti i Kosovës”, na tregon motra Dritë, e cila rrugën e parë të dijes e kishte filluar në Gramaqel, me mësuesen Vahide, njëkohësisht ishte edhe motra e saj. Ajo në thotë se do këmbëngul në realizimin e projekteve nga të cilat do përfitojnë fëmijët dhe të moshuarit, do të përfitojnë personat me aftësi të kufizuara.

Në rrafshin kombëtar shqiptar, Drita synon që të ketë sa më shumë projekte që mundësojnë shkëmbimin e ideve dhe përvojave mes zvicranëve dhe shqiptarëve, ngase në këtë mënyrë (Drita mendon), se brymosën idetë e mira të punës së rinisë në Kosovë, sikurse që edhe rinia zvicrane mundet me mësue nga përvojat e rinisë kosovare. Për situatën në Kosovë, ajo thotë se është tepër e zhgënjyer me përqarjet mes politikanëvee në veçanti mes liderëve. “Kur dëgjoj se dikush për Qeverinë e Kosovës fol se është e kapur apo e bandave, kjo më shqetëson, sepse vet na po e përdorim gjuhën e anmikut”, ka nënvizuar Drita duke u shprehur se mundemi me pas dallime në mënyrën e qeverisjes, por kurrsesi nuk guxojmë me e cenu shtetin, për popullaritet momental. Gjithnjë sipas saj, Gjykata Speciales duhet rrespektuar, ngase është duke punue me ligjet e Republikës së Kosovës. “Nuk mundemi me ndryshu ligje e Kushtetuta, sa herë që dikujt nuk i pëlqen diçka. Korrupsioni është virus i rrezikshëm i “shëndetit shtetëror”, prandaj kjo dukuri duhet të zhduket në të gjitha sferat”, ka deklaruar Syla për të cilën miqësia shqiptaro-amerikane është në baza të shëndosha dhe reciprokisht e përshtatshme për të dy anët. “Edhe miqësia me Bashkimin Evropian duhet kultivue, duke përfshi Zvicren dhe Britaninë e Madhe, ngase BE-ja, Zvicra e Anglia, janë definitivisht të kordinueme me Ameriken. Inkuadrimi në NATO dhe BE, për Kosovën është i natyrshëm dhe i dobishem, sepse shqiptarët tashmë kanë shtrirje në të gjitha shtetet e botës, e sidomos në Evrop dhe Amerikë. Unë, çdoherë do jam e gatshme me i fuqizue vlerat e miqësisë mes Zvicres dhe Kosovës, në shërbim të kombit shqiptar, sikurse që do të jem në shërbim të plotë të shtetit tim, Zvicres”, ka shtuar deçanasja, Drita Syla, kandidate për zgjedhjet e shtatorit në qytetin e Wil të Kantonit St. Gallen në Zvicër.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …