Agim Vuniqi

Agim Vuniqi: Gogolët e diasporës heronjve kombëtarë pretendojnë t’u japim atribute fetare

Heronjve kombëtarë pretendojnë tu japim atribute fetare, gjykojnë mbi historinë me logjikë të sotme, pra shfrytëzojnë rekuizite të shekullit 21 me logjikë mesjetare, pastaj thonë ja: “ky është civilizimi”, edhe pse shohim imazhe nga planeti Mars, ndërsa planeti Hënë është afër, mbi ne. Thënë të drejtën Bashkimi është bë edhe kult, sa herë që përmendet Bashkimi nga ndonjë lider politik bëhet për interesa të ngushta, pastaj vëhen në lëvizje propaganduesit “materialist”.

 Gogolët e diasporës

Jemi përmbushur me legjendarë, sportistë e politikanë-liderë historik! Në anën tjetër ke edhe “ikonoklaste” që kerkojnë të jenë pasues më real, dhe shkatërrues të imazheve; klerikë politik, titistë e enveristë, udbash, shishistë, shikistë, “kristianofob”, “islamofob”…

Këto të gjitha thuhen troq pa hamendje, dhe rrinë ulur galuc në këthinat e errëta të…, aty i ke propaganduesit e ngritjes së miteve, idhujt e bëmirësisë, pastaj kreatorë të politikave të larta. Të gjithë, apo shumica marrin frymë thellë bashkarisht, edhe në diasporë. Thënë të drejtën njeriu i zakonshëm është i rrethuar nga idhujtarët dhe gogolët. Shpesh ndihem si letër lakmuesi, që ndërron ngjyrat në këtë konglomerat-organizëm kombetarë indogjen-“indigent”.

 Flasin për Bashkimin Kombëtarë, por veprojnë për ndarjen, përdoren rekuizite nga mitologjia, historia, idhujtarë religjionesh, konvertime e gjithëçka tjetër. Psh. Jetojmë në Amerikë, por jemi të ndarë: kosovarë, malësorë, gegë, toskë, të jugut e të veriut, të Shqipërisë së mesme, çamë…, e shumë pak shqiptarë, pastaj ortodoks, katolik, musliman, dervish, e çka jo tjetër.

 Jemi shqiptarë…

Frymojnë nga të katër anët “Jemi për Bashkim Kombëtarë”, nuk jemi disa kombe të ndara, por një komb, dhe secili i klithin bashkimit ndaras në qendrat e veta të kultit: dy kisha, një xhami dhe një teqe shqiptare dhe të tjera… Kombi është një, nuk kemi nevojë as të bashkohemi as të largohemi, të ndihemi vetëm si shqiptarë, ashtu si ndihen amerikanet në 50 shtete.

Besoni shumica nga ne nuk di as kush është ambasador i Shqiperise, as i Kosovës, mos të flasim për konzuj, por të gjithë dijnë kush është prift, imam, apo sheh, kush është konsull i nderit, atyre u thurren elozhe, derisa klerikët janë më shumë politikanë sesa klerikë. Një gjë e kemi të përbashket gjuhën, jemi shqiptarë me shtetësi amerikane, jemi shqiptaro-amerikanë, mirëpo në televizionet lokale shqipfolëse, ne jemi kosovarë, malësorë, dukagjinas, mirëditorë, katolik e muslimanë, ortodoks e dervishë, ky është realiteti. Diaspora, këtu ku jetoj është përplotë idhuj e gogolë.

Çka po “zihet” në Detroit…?

Mos keni dëgjuar se kush jana ata në Detroit, që paskan bërë kerkesa disa akademikëve të Kosovës, të Shqipërisë dhe Ramush Haradinaj (i cili duket se ka dhënë “imzanë), të bëhet shugurimi i “Atit të Kombit shqiptarë” (“Shugurimi” është përkushtimi solemn ndaj një qëllimi apo shërbimi të veçantë, zakonisht fetar, apo veprimi i shugurimit ose dhënies së urdhrave të shenjtë për dike). Procesi i “shugurimit” ka filluar nga një grup informal të cilët janë dehur nga arritjet e tyre kombëtare të shprehura në një tubim “shkenctarësh” të diasporës. Historia shqiptare tash e tutje do të fitojë “përmbajtje” të re, heroi i deritanishëm historik i kombit shqiptarë do të fitoi atribute fetare, edhepse duke iu referuar të gjeturave historike, ai nuk ka qenë as prift, as pop, as hoxhë!

 Kush janë “kuzhinierët”, që po përgatitisin fshehtas një goditje të re kombit, a janë të njëjtit që demonstrtuan “shqiptarizmën” e tyre në një tubim një konfencional “intelektualësh”, duke fyer e ofenduar një popull të tërë? Cili është qëllimi i tyre, a është i sinqertë, apo është meskin në këtë kohë kur vendoset për fatin e popullit dhe kur vendoset për të ardhmen e kombit dhe kufijtë shtetërorë. Kush përgatiti istikamet mesjetare për të shembur sekularizmin, që është baza konstitucionale e shtetit, e demokracisë parlamentare dhe konstitucionalizmit në Shqipëri, dhe në Kosovë. Pse hartuesit e këtij pamfleti nuk e bëjnë publikisht, duke e botuar në shtypin e diasporës shqiptaro-amerikane, por e mbajnë ngujuar! Pse kjo njëanshmëri e paskajshme. Skënderbeu është hero kombëtar, aq, as para shtresa as prapashtres, lufta e tij ishte e drejtë, clirimtare dhe historike. Këtë farë intrige poliagjenturore  nuk ha “pazari”, nuk bëhet tregëti me vlerat kombëtare, të Shqipërisë etnike, duke qenë se Skënderbeu nuk ka qenë prift as pop, as hoxhë. Ky është një idiotizëm, që në prapavijë ka futjen  e grindjes dhe të përçarjes ndërfetare. Këtë e duan ekstremistët, mercenarët dhe islamofobët, të cilët qe 30 vjet kanë marrë bajrakun ta përflakin kombin shqiptar, edhe mbi bazën fetare. Kjo është katastrofë që do t’I gëzohej vetëm Moska, Beogradi dhe Athina.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …