Ahmet Qeriqi: Edhe një herë për “Lindorin shqiptar” që shet nder, komb, fe e Atdhe

Në kohën e sotme, kur krenaria dhe dinjiteti i kombit tonë po nëpërkëmbët jo vetëm nga të huajt, por edhe nga ata që iu kanë nënshtruar e po i nënshtrohen me vullnet çdo të huaji, kanë dalë në sipërfaqe edhe teori të ndryshme të cilat bazohen gjithnjë në do farë faktesh dhe që kanë për qëllim rivlerësimin e së kaluarës, sipas kërkesave të kohës, sipas kërkesave të Turqisë, të BE-së e pse jo edhe të Serbisë e Greqisë. Brenda popullit shqiptarë ka mjaft mbetje historike të kohës së turkut, lindorë të mentaliteti Haxhibabë, të kohës së Kralit të Titos, të mentalitetit sllav dhe përkrahës të Megaliidesë greke. Po të mos ishin në trupin tonë këto sëmundje kancerogjene, kjo farë e zezë e “lindorizmës” që kanë mbetur nga e kaluara, sigurisht se do të ishim jo vetëm kombi më i madh në Ballkan, por edhe më i fuqishmi në Evropë. Mirëpo, ja që realiteti është i tillë,  i hidhur, meqë një pjesë e politikanëve dhe  intelektualëve shqiptarë, me qëllim për t’u mbajtur në pushtet dhe për të bërë emër, nuk e kanë për pesë para të tregtojnë me historinë e së kaluarës, ta vënë në dyshim atë, t’i denigrojnë personalitetet më të ndritura të kombit, t’i arsyetojnë të gjitha pushtimet e Shqipërisë nga të huajt, të madhërojnë grekët, serbët e turqit dhe të nënvlerësojnë shqiptarët. Ky soj njerëzish që nuk lë gurë të “kalasë shqiptare” pa rrëzuar, që nuk le asnjë personalitet pa përbuzur e pa e nënvlerësuar, nuk përfaqëson diçka serioze, madje ata përfaqësojnë pakicën bastarde, e cila ka qenë dhe po mbetet në shërbim të serbëve e grekëve, të cilët edhe e financojnë këtë klasë renegatësh e mercenarësh,  mbetje inerte pacifiste, e cila po ringjallet duke e paraqitur veten si klasë e përndjekur nga komunizmi, të cilit dikur i kishin shërbyer ashtu si qeni të zotit.

 

Në 20 vitet e fundit, një pjesë renegatësh dhe mercenarësh shqiptarë dhe shqipfolës, meqë ka në këtë soj edhe të tillë me origjinë serbe, vllahe, greke, turke, nuk ka lënë gurë pa lëvizur me qëllim për ta zhvlerësuar të kaluarën, për ta vënë në dilemë tërë historinë e Rezistencës, për ta vënë në dilemë nderin dhe moralin e kombit, gjuhën dhe kulturën dhe të gjitha personalitetet, që nga Teuta e Agroni, Skënderbeu e deri te Ismail Qemali e Adem Jashari.  Realisht kemi të bëjmë me një grup njerëzish, me 30 apo dyzet emra që i ha “qylpazari”, por në të njëjtën kohë janë emra që përfaqësojnë prejardhjet e tyre, ideologjike e politike, që përfaqësojnë shërbimet, të cilave u takojnë dhe nga të cilat financohen.  Kjo lukuni banditësh të prejardhjeve krejt heterogjene nga origjina, por monolite në devizën  “përbuz gjithçka shqiptare’,  është në gjendje që për përfitime materiale të përbuzë  publikisht madje edhe prindërit e tyre, sikur bën Fatos Lubonja e disa të tjerë. Si ndodh që ky soj njerëzish pa asnjë pikë morali kombëtar e njerëzor të  përkrahen nga disa medie, të cilat u rezervojnë hapësirë të pakufizueshme, sidomos kur këta lehin kundër UÇK-së, kundër Shqipërisë dhe kundër vlerave kombëtare. Kjo punë e ndyrë nuk bëhet vetëm sa për ta rritur tirazhin edhe ashtu të rënë të fund të pusit të gazetave, as shfletimit me shumicë  të medieve  e portaleve, por në radhë të parë bëhet, sepse pas këtyre horrllëqeve fshihen politikat e caktuara të fqinjëve serbë, grekë e bullgaro-maqedonë, të cilët pretendojnë të shtrijnë sundimin e tyre politik, ekonomik, tregtar kudo në trojet shqiptare të  ndara dhe të nëpërkëmbura.

 

Duke qenë së në Kosovë, Shqipëri dhe në Iliridë shqiptarët po lëvizin në drejtim të unifikimit të faktorit kombëtar, forcat retrograde, të cilat duan një Shqipëri edhe më të gjymtuar sesa është kjo, nuk lënë gurë pa lëvizur për ta diskredituar idenë e bashkimit dhe unifikimit të shqiptarëve.  Ata janë të gjendje të shqyejnë bulçitë duke bërtitur kundër bashkimit të kombit, sepse lehin në favor të zotërinjve nga të cilët ushqehen. Të tillë shqiptarë kanë qenë edhe ata, të cilët në të kaluarën u kanë shërbyer turqve, grekëve, italianëve, gjermanëve, serbëve dhe tani u shërbejnë 28 shërbimeve të huaja të akredituar legalisht dhe ilegalisht në Kosovë.  Kjo lukuni bastardësh, është nus-prodhim e mbetjes  së Kosovës nën protektoratin e BE-së dhe kjo bëhet  me qëllim të caktuar, që sa më parë të shpërfytyrohet ideali i bashkimit, historia e rezistencës, e cila po pretendohet të paraqitet si kriminale dhe të vihen në pikëpyetje vlerat pozitive kombëtare, madje edhe gjuha e njësuar kombëtare. Me këtë rast kemi të bëjmë me individë të caktuar, të cilët në emër të demokracisë duan me çdo kusht të paraqiten ndryshe, duan të kritikojnë dhe mundësisht të fyejnë e të përbuzin çdo vlerë pozitive të kombit, në emër të një iks humanizmi apo pretendimi  për ta parë botën ndryshe, jo ashtu sikur shihet duke ecur këmbë mbi tokë, por  ashtu sikur shihet duke ecur në duar e me këmbë përpjetë.

 

Shpeshherë kam menduar se po merremi shumë me këta bastardët, të cilët bëjnë gjithçka për të qenë prezentë ne medie, meqë mungesa e emrave të tyre në medie u përkujton vdekjen, harresën, hirin e tyre të zi që do të ngelë prapa dhe të cilit ata i frikësohen shumë. Por, duke parë sesi dy tri mediume në Kosovë, vihen në shërbim të kësaj lukunie bastardësh, atëherë nuk ke si të mos pyesësh, përse bëhet kjo? Dhe përgjigjja nuk është edhe aq e thjeshtë.  Kjo dukuri  i ka rrënjët në prejardhjet ideologjike të së kaluarës komuniste titiste-jugosllave të një pjese të drejtuesve të medieve në Kosovë, të cilët afirmimin e tyre politik dhe “intelektual” e kanë manifestuar me moton “Druzhe Tito mi ti se kunemo, da sa tvoga puna ne skrenemo” ( Shoku Tito ne të betohemi, se nga rruga jote kurrë nuk do të largohemi). Nuk ka si të largohet biri ose bija e ambasadorit të Titos, nga rruga që i kishte trasuar i ati apo nëna, meqë ata kishin përjetuar afirmimin e plotë “intelektual” në epokën e bashkim vëllazërimit të shqiptarëve me sllavë, në kohën e ngjizjes së panatyrshme. Nuk ka si largohet nga ajo rrugë klasa e spiunëve të Titos e të Rankoviqit, të cilët për një kohë  u strukën në politikën pacifiste të Ibrahim Rugovës, e cila nuk kërkonte asgjë më shumë sesa rrojtjen  biologjike duke improvizuar shtetin e pushtetin e imagjinuar, si gomari para ujkut. Të tillët, sot në Kosovën e çliruar nga gjaku i dëshmorëve e martirëve, byrlykën se ai mëzati që merr me këmbët e para çdo gjë që gjen përpara. Këta bastardë shkojnë aq larg sa kanë filluar t’i përbuzin krejt haptas edhe personalitetet më të ndritura të kombit.

Krejt ky maskarallëk i dalë tanimë në sipërfaqe na përkujton shqiptarin lindor të Kristë Malokut, i cili më mirë se kushdo tjetër nga filozofët e intelektualët shqiptarë e kishte përkufizuar esencën filozofike të përzierjes racore, të ngjizjes së njeriut me mentalitetin e robit të nëpërkëmbur.

 

Ja cili është përkufizimi,  të cilit iu kemi referuar sa e sa herë:

 

“Lindori shqiptar nuk njeh turp, ai s’ka cipë që t’i nxihet. Lindori shqiptar është i zoti për të gjitha turpet. Shet babë e nënë, besën e nderin e vet, për mos me thanë: shpirtin e trupin e vet; vetëm e për vetëm që t’i shkojë kungulli mbi ujë. Idealet e lindorit shqiptar janë kolltuku e llokma; dhe për t’i siguruar vetes këto të mira ai përdor çdo mjet: bëhet kur e do nevoja edhe patriot edhe tradhtar, monarkist e bolshevik, përparimtar e reaksionar, e bile edhe shok i fortë me të tjerë. Porse në shpirtin e vet është Lindori kryekëput rrënimtar, është shkatërrues dhe bashkohet me të tjerët si ata ujqit, që shkojnë së bashku në pre, por që e shqyejnë shokun e vet kur dobësohet apo plagoset udhës. Sepse Lindori shqiptar i ka instinktet e ujkut vetjak, të ujkut tek. Vendi ku ushqehet dhe majmet Lindori shqiptar është Atdhe për te. Jo sepse e do, por sepse e shfrytëzon; dhe e shfrytëzon pa pikë turpi, dhimbje e kujdesi.” Nuk mund të analizohen më mirë figurat dhe etnopsikologjia, apo ADN-ja  lindorëve shqipfolës si Fatos Lubonja, Arben Idrizi, Berat Buzhala, Halil Matoshi, Maks Velo, Kasim Trebeshina, Shkëlzen Gashi dhe soj-sorollopi i tyre, sesa e  ka përkufizuar këtë lukuni,  filozofi dhe kritiku i madh shqiptar, Kristë Maloku.

 

Mbase dikush është sjellë me këtë lukuni njerëzish ashtu sikur sillemi me qenin !

 

Shkrimtari i madh gjerman me origjinë hebraike, Franc Kafka thoshte se po të sillesh me njeriun  si me qenin, atëherë ai fillon të veprojë si qen. Mbase, regjimi i Enver Hoxhës u soll sikur ndaj qenit me rastin e Ftos Lubojnës, Maks Velos, Kapllan Buroviqit, Kasim Tërbushinës e disa të tjerëve, të cilët kanë lehur dhe po lehin përditë. Ky është një fenomen psikologjik që duhet ndriçuar mirë, sepse nuk kemi të bëjmë me kundërshtarë të mirëfilltë të regjimit, por me njerëz që në fillim  i kishte përkëdhelur regjimi. Ishin disa  kreatura të mjera që i kishin rënë në prehër regjimit dhe kishin jetuar si mos më mirë, derisa ata filluan ta manifestojnë maninë e tyre uloke duke denoncuar madje edhe prindërit, motrat e vëllezërit pse jo edhe partinë e Atdheun.

 

Është fat që, në mesin e shtatë milionë shqiptarëve, nuk kemi më shumë se një dyzinë të tillë emrash të kësaj lukunie, aspo edhe disa dyzina të tjera që i mbështesin. Po është fatkeqësi sesi disa mediume, të vetëquajtura të pavarura,  bastardët e tillë i përdorin, i shpërdorin, i shpërfytyrojnë  i prostituojnë dhe i nxjerrin para publikut krejt lakuriq. Kjo është e pafalshme, sepse edhe këta horra njerëz janë, kanë madje edhe familjet e tyre, nëse i kanë, kanë madje edhe prindërit e tyre, nëse i kanë gjallë, dhe nuk është mirë që shpërfytyrimi i  tyre i egër dhe antikombëtar të manifestohet edhe  te të afërmit e tyre.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …