Bilall Sherifi

Bilall Sherifi: Demarkacioni nuk është problem mes Kosovës e Malit të Zi, por mes qeverisë dhe popullit të Kosovës

Ndaj qëndrimit tim që publikova më 21 shtator në profilin tim të FB lidhur me Marrëveshjen për demarkacionin e kufirit me Malin e Zi pati reagime të ndryshme. Një numri reagimesh u jam përgjigjur drejtpërdrejt. Reagimi i Ibrahim Kelmendit nuk ishte thjesht një koment. Por, lirisht mund të cilësohet si shkrim në kuadër të komenteve të shkrimit tim. Është një shkrim që sjell shumë konstatime arbitrare pa shpalosur as argumentin më të vogël.  Prandaj ky reagim kërkon një përgjigje më të gjatë dhe për këtë arsye po e publikoj si qëndrim të veçantë. Përgjigjen time ndaj këtij shkrimi e bëj duke respektuar rendin kronologjik të temave që shtron Ibrahim Kelmendi:

Në rend të parë po ndalem te mospajtimi që Ibrahim Kelmendi i bën qëndrimit tim se në rastin e demarkacionit të kufirit kemi një konflikt në mes qeverisë së Kosovës dhe popullit të Kosovës. Ky qëndrim për Ibrahim Kelmendin nuk është “aspak korrekte! Konflikti është vetëm mes Jush, pozitës sundimtare dhe opozitës që synon pushtetin” konstaton Ibrahim Kelmendi. Për çdo njërin është e qartë se këtu nuk kemi pyetje por konstatim që meriton të trajtohet si i tillë. Në konstatimin e Ibrahim Kelmendit, krahas vlerësimit subjektiv që shpreh qëndrimin e tij personal rreth kësaj çështjeje se “çka është korrekte dhe çka nuk është korrekte” ai “zbuloi” arsyet pse qëndrimi im nuk qenka “aspak korrekt”! Sipas tij : “Konflikti është vetëm mes pozitës sundimtare dhe opozitës që synon pushtetin”!!!

Së pari, nuk e kuptoj zellin që ka për të zëvendësuar fjalët e mia me fjalët e tij, si në rastin e zëvendësimit të fjalës “problem” me fjalën “konflikt”. Po nejse, vazhdojmë më tej.

Për secilin lexues të vëmendshëm është e qartë se kur unë them se versioni aktual i marrëveshjes për shënim të kufirit me Malin e Zi “nuk është problem mes Kosovës dhe Malit të Zi, por mes qeverisë së Kosovës dhe popullit të Kosovës”, nuk kam folur në emrin e Ibrahim Kelmendit e as në emër të atyre që haptazi mbronin faljen e territorit të Kosovës Malit të Zi. Por, për çdonjërin që dëshiron të shohë drejtë është e qartë se unë flas për të gjithë ata që kanë kundërshtuar këtë Marrëveshje. Unë kam të drejtë të them se kam folur si njëri në mesin e mbi 205.000 qytetarëve, nënshkrues të peticionit kundër versionit aktual të marrëveshjes. Dhe secili prej nënshkruesve të këtij peticioni ka të drejtë të pohojë se ne të gjithë së bashku mendojmë njëjtë rreth demarkacionit të kufirit me Malin e Zi. Pos peticioni, si pjesëmarrës aktiv i katër protestave në të cilat morën pjesë me dhjetëra mijëra qytetarë kundër kësaj marrëveshje, kam të drejt të shpreh mendimin se ne të gjithë mendonim njëjtë rreth kësaj çështjeje.

Ibrahimi, meqë jeton në Gjermani, po i përmend praktikat që përdoren në Gjermani. Ai e di që anketat janë një instrument i besueshëm për të matur vullnetin e qytetarëve për çështje të caktuara. Kështu për shembull, me një probabilitet gabimi plus\minus 3%, anketat e ZDF politbarometër, tregojnë tendencat e qytetarëve gjerman për të marrë qëndrime rreth çështjeve për të cilat pyeten.

Edhe në Kosovë për temën e demarkacionit të kufirit me Malin e Zi janë mbajtur anketa, jo nga ne opozitarët, por nga organizata ndërkombëtare të besueshme, të nivelit të besueshmërisë së ZDF politbarometër. Këto anketa tregojnë se versioni aktual i qeverisë së Kosovës është i pa pranueshëm për më shumë se 80% të qytetarëve të Kosovës. Besoj që po të përkthehet ky 80% i qytetarëve të Kosovës, në përqindjen e qytetarëve shqiptar të Kosovës, rezultati mund të jetë edhe mbi 90% kundër. Shpresoj që këtu edhe Ibrahim Kelmendi do të jetë dakord.

Pra, bazuar edhe në rezultatet e anketave, unë me plot të drejtë mund të konstatoj se mendimi im që ky: “Nuk është problem mes Kosovës dhe Malit të Zi, por mes qeverisë së Kosovës dhe popullit të Kosovës”, është i saktë. Saktësinë e këtij qëndrimi Ibrahim Kelmendi e hedh poshtë pa sjellë asnjë argument, por ndoshta mendon se vlerësimi i tij subjektiv (që cilëson qëndrimin tim si “aspak korrekt”) mjafton për t’u pranuar si argument! Unë solla fakte që askush nuk mund t’i kontestojë me argumente. Është e drejtë e Ibrahim Kelmendit të shprehë mendimin e vet, por është korrekte që së paku kur nuk sjell argument të shprehet haptazi se vlerësimet e tij janë subjektive.

Në vazhdim, Ibrahim Kelmendi pohon se është e vërtetë se deri tani, marrëveshja “nuk është problem mes Kosovës dhe Malit të Zi”. Por, ai insiston të dijë se çka do të ndodhë në të ardhmen nëse do të merreshim vesh për të mos e ratifikuar marrëveshjen. Ibrahimin e “preokupon” si do të vepronte Mali i Zi në këtë rast. A do të tërhiqet nga kjo marrëveshje?

Në këtë rast Ibrahim Kelmendi bën një hap pozitiv: pranon që së paku deri tani nuk është problem mes Kosovës dhe Malit të Zi. Të lëshohesh në fushën e spekulimeve se çka do të ndodhë në të ardhme nuk është asgjë tjetër pos të shprehësh mendimet tua personale. Unë, nga pikëpamja ime kam të drejtë të mendoj se edhe në të ardhmen Mali i Zi nuk ka interes të nxjerrë probleme për tokën që nuk i takon. Unë besoj se në rast të mos ratifikimit të kësaj marrëveshjeje nuk ka alternative tjetër përveç bashkëpunim për të gjetur mënyrën përmes të cilave do të vinim te një rezultat i pranueshëm. Në rast se nuk ka gatishmëri nga cilado palë për të punuar bashkë që të arrihet një zgjidhje, atëherë mbetet arbitrazhit ndërkombëtar si mjet.

Sa i përket dimensionit ndërkombëtar të kësaj çështjeje Ibrahim Kelmendin e ka “rrokur sikleti” se si do të sfidohen Brukseli e Washingtoni, të cilët e paskan “sponsorizuar” këtë marrëveshje dhe po insistojnë që të ratifikohet. Insistimi për t’u miratuar marrëveshja në versionin aktual është shumë më tepër insistim i Qeverisë së Kosovës se sa i Washingtonit dhe Brukselit. Kam bindjen e plotë se hedhja poshtë e kësaj marrëveshjeje nga Kuvendi do të mobilizonte edhe Washingtonin dhe Brukselin që të fillonte një proces i ri për të gjetur një zgjidhje të qëndrueshme për këtë çështje. Së paku praktika të ngjashme kanë ndodhur shumë shpesh edhe ndaj vendeve të ndryshme.

Për fund po trajtoj spekulim e Ibrahim Kelmendit lidhur me përqindjen e sigurisë që duhet të ketë një deputet kur voton vendime në Kuvendin e Kosovës. Unë e mbroj me këmbëngulësi se për të votuar një marrëveshje ndërshtetërore si ajo për dhënien e territorit të Kosovës një vendi tjetër duhet të jesh 100% i sigurt se nuk gabon. Përndryshe gabimet i kushtojnë shumë kombit tonë jo për një mandat të deputetit por për një periudhë të gjatë historike (për të mos thënë përjetësisht).

Deputetët e Kosovës kanë votuar edhe vendime që kanë qenë të pasigurt për saktësinë e votës së tyre. Po përmend rastin e votimit për krijimin e Gjykatës Speciale, përmes së cilës humbej sovraniteti i Kosovës mbi sistemin e tij juridik. Pasi hodhën poshtë Projekt ndryshimet e Kushtetutës së Kosovës Qeveria e Kosovës bëri çdo gjë për ta rikthyer Projektin në Kuvend. Herën e dytë një numër deputetësh që kishin votuar kundër “ndryshuan” votën e tyre dhe miratuan propozimin e qeverisë. Ky vendim do të ketë pasoja për reputacionin e Kosovës ndërsa sa u përket fateve individuale që do të goditen nga ky votim është çështje subjektive që nuk do ta përmendi fare, sepse si e tillë varet nga perceptimi i gjërave (ajo që për dikë është e dhembshme, për dikë tjetër mund të duket e drejtë). Megjithatë, sado i rëndë të jetë vendimi për Gjykatën Speciale është vendim i përkohshëm që mund të zgjasë 10 vjet, 20 vjet, 50 vjet maksimum. Vendimi për kufirin mund të zgjasë me shekuj apo mijëvjeçar.

Situata e krijuar nga marrëveshja e gabuar e Qeverisë së Kosovës nuk është rezultat i luftës partiake për pushtet, siç pretendon Ibrahim Kelmendi. Por, rezultat i një politike qeveritare të “kapur” dhe të “shantazhuar” në shumë sfera. Meqenëse ma kërkoi përgjigjen se si e shoh daljen nga ky ngërç po i përgjigjem Ibrahim Kelmendit shkurt: Hedhja e marrëveshjes nga ana e Kuvendit të Kosovës do t’i hapë rrugë gjetjes së një zgjidhjeje qoftë në negociata të reja me Malin e Zi, qoftë përmes një vendimi të Gjykatës për arbitrazh ndërkombëtar.

Me kaq po i jap përgjigje çështjeve që shtroi Ibrahim Kelmendi në shkrimin e tij si reagim ndaj shkrimit tim dhe vetëm për ato çështje që më përkasin mua.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …