Blerim Muriqi

Blerim Muriqi: FUNDI I DIKOTOMISË “NE – ATA”: DEMAGOGJIA, MJETI I VETËM I ALBINIT NË 20 VJET POLITIKË

Ardhja në pushtet e Albin Kurtit ndodhi përmes një fijeje të hollë ideologjike, megjithëse populizmi, në vetvete, nuk është ideologji. Sidoqoftë, ashtu si shumë të tjerë në historinë e pushtetardhjeve, ai arriti ta përdorte populizmin si strategji dhe si instrument. Ndaj, duhet thënë: ia doli.

Nëse kjo ishte ide e tij apo një shtysë nga hijet e shërbimeve, siç vazhdon të thotë z. Haradinaj (dhe jo vetëm ai), tashmë ka pak rëndësi. Kryeministri Kurti e ka shterruar të mundshmen në tërësinë e asaj që mundi të nxjerrë nga dikotomia “Ne, të mirët – Ata, të këqinjtë, tradhtarët, plangprishësit.”

Tanimë, në eterin politik të Kosovës, po fryn një erë realiste e brezit të ri, që përpara mirëqenies shoqërore nuk njeh më kultin e figurave karizmatike: Rugova, Thaçi, Ramushi, as demagogjinë populiste që ushqehej nga gazmimi virtual i turmës, mbajtur gjallë përmes shantazhit publik të ushtruar nga armata digjitale e Vetëvendosjes.

Në sytë e secilit sot lexohet një tis zhgënjimi. Edhe ata që e besuan, edhe ata që kurrë nuk e besuan, në vetvete të gjithë donin që ai t’ia dilte — t’ia dilte për Kosovën.

Dhe si t’ia dilte, kur kurrë më parë si në këto pesë vite Kosova s’kish qenë kaq anemike ndaj pushtetit! Opozita e tronditur nga humbja e thellë dhe e pazonja në guximin për t’u marrë me temat e mëdha të vendit, nuk ndërmori asnjë aksion të mirëfilltë opozitar, ndërsa pushteti gjeti paqen në ngjashmërinë me pararendësit.

Përjashto simbolikën e PSD-së, të cilën e ngulfati vetë kreu i saj, duke i përfunduar aksionet plot materie dhe të pëlqyeshme për masën kritike të pakët, në filxhanin e mbushur me armiqësi dhe padurim personal.
Përtej kësaj përpjekjeje — të cilën ai vetë e mbyti me heshtje — pushteti gjeti paqen duke u bërë dëliri i vetvetes dhe dora e parë e shtetit.

Kjo mbeti e vetmja arritje e tij dhe shpurës që e ndoqi. Ndaj sot, kushdo e thotë; kush në vetvete, kush me zë të lartë: Ai është sikur ata.

Populizmi si strategji dhe instrument

Nga “Vetëvendosja” e viteve 2005–2013, e cila karakterizohej nga retorika antikoloniale ndaj UNMIK-ut dhe elitave të vjetra; “të shiturve, servilëve të kolonizatorëve që nuk e duan as vendin as bashkimin kombëtar me Shqipërinë mëmë”, lëvizja përfundoi në fjalimet e 2020-ës, ku Kurti shpalli “përdorimin e shtetit për drejtësi sociale.”

Ai e ndërtoi ngjitjen e tij mbi ‘dallimin moral’ mes popullit të pastër dhe pushtetarëve të korruptuar. Struktura e fjalës mbeti e njëjtë; ndryshoi vetëm armiku: dikur UNMIK-u, pastaj “klanet e pasluftës”, opozita dhe për fund mediat që e kritikonin. Kushdo që e kritikonte u pa armik dhe u trajtua i tillë nga armata digjitale. Një herë mendoj ta formonte një television të Vetvendosjes,. Shpejt hoqi dorë. Ai kishte kuptuar mesazhin e të qënit i pari që egoja ia mbante te hundët. Idenë për Tv të përbashkët të LVV-së e braktisi se nuk mund të duronte më bashkëautorësi e bashkëpronësi. Ai ishte njëshi dhe ia mësyu televizionit publik. Ai ishte vet shteti, ishte vet republika. Më nuk i duhej e treta sikur thirrte nga opozita i mjaftonte kjo që kishte qenë këtu prej çlirimit të vendit.

Gjithçka që po ndodhte nuk ishte domosdoshmërisht shenjë e konsekuencës, por e mungesës së zhvillimit ideologjik, vitet kalonin dhe Vetëvendosja mbetej peng i narrativës fillestare. Ndoshta këtë ngurtësi ia solli shkëputja e masës së madhe të kuadrove , e cila nuk e tumiri braktisjen e parimeve të deklamuara. Një brez i tërë që e ndoqi për idealin e vetëvendosjes morale e kombëtare, u përball me një pushtet që i ktheu idealet në slogane.

Deformimi i brendshëm u bë imponim, ndërsa dalja prej rreshtit – mëkat.

Ezaurimi i dikotomisë “Ne – Ata”

Në vitin 2021, kur VV fitoi mbi 50% të votave, zhurma ra. “Ata” u zhdukën, sepse pushteti u bë ajo pjesa e parë e dikotomisë “Ne”. Thuhet, se egoja e ngritur në pushtet nuk njeh ekzistencë tjetër. Sipas tyre, kishim ardhur në fundin e historisë: “Pushteti jemi ne. Gati sa nuk thanë: “Tani e tutje popull nuk ke nevojë të mendosh, sepse ne jemi Republika!”, Dhe ata vërtetë u bënë Republika në gjithçka e kudo!
Kjo e bëri të pamundur ruajtjen e ndarjes morale që i kishte dhënë jetë lëvizjes. Mungonte pjesa e dytë e ekuacionit, ajo që e bënte dikotominë, mungonin “Ata”, të këqinjtë. Opozita ishte inegzistente.

Fashitja për vdekje e opozitës, shpesh në shembuj banalë, e la pushtetin rinosh të ekspozuar ndaj syrit kritik, që domosdo një ditë do të përlindte “masën e re kritike, sikur po e lind. Por, Kurti me shpurën e tij nuk ia lanë fatin rastit vepruan me të gjithë mekanizmat që trashëguan dhe që ua dha pushteti.
Në praktikën e nuhatjes që kanë demagogët e sistemit, për të mbajtur gjallë frymën e përjashtimit, duhej medoemos krijuar sërish faktori “armik”. Meqë, opozita nuk përbënte më armikun aktiv për armiq të rinj u ricikluan: gazetarët, OJQ-të, institucionet e pavarura, madje edhe partnerët e koalicionit, si Agim Veliu me LDK-në, apo si përflitet, vetë presidentja Osmani, së cilës tashmë “ia kanë prerë ditët”.

Kështu, retorika e ndarjes u zëvendësua me shënjestrimin e brendshëm, tipar klasik i krizës së populizmit në pushtet.

Egoja e ngritur në pushtet

Në momentin kur pushteti bëhet identitet, çdo kritikë përjetohet si sulm personal dhe çdo kundërshtarë si armik.
Kështu ndodh me liderët që vijnë nga lëvizje morale: ata fillojnë duke përfaqësuar një kauzë dhe përfundojnë duke përfaqësuar vetëm veten. Kurti, që dikur fliste në emër të “popullit të shtypur”, sot flet në emër të “vetëdijes shtetërore”, një koncept që përjashton këdo që nuk pajtohet me të.
Ai nuk udhëheq më një lëvizje, por një pasqyrë: atë të vetvetes së projektuar si moral kombëtar.
Prandaj i duhet armata inkuizicioniste.

 

Armata digjitale – inkuizicioni modern

Rrjetet sociale të afërta me VV-në, të njohura si “aktivistët digjitalë”, krijuan një atmosferë ngulfatjeje në debat. Çdo zë kritik, nga brenda apo jashtë partisë, u etiketua si “i blerë” ose “armik i popullit.” Kjo kulturë e linçimit virtual e ktheu debatin publik në mjet kontrolli dhe vrau një nga një hapësirat e lirisë. Ky mekanizëm u bë membrana mbrojtëse e demagogjisë, paprekshmëria e një shpure që dita-ditës po han këdo që guxon të matet me hijen e mëngjesit.

Ngjashmëria me pararendësit

Ashtu si qeveritë e mëparshme, edhe ajo e Kurtit shfaqi një centralizim të plotë të vendimmarrjes.
Emërimet partiake në borde, negociatat e mbyllura me Serbinë dhe sjellja paternaliste ndaj institucioneve të pavarura janë dëshmi të qarta se pushteti i ri u bë kopja morale e atyre që dikur i quante “të shitur”.
Për të qenë të sinqertë, duhet thënë: ai e përçoi deri në fund arrogancën e pushtetit.

Nga spektakli i keqpërdorimit të pushtetit e deri te armiqësimi me këdo (brenda e jashtë vendit), çdo zhvillim e dëshmon të njëjtën gjë: Ai është më keq se ata.

Këto nuk i them për të shënuar një dikotomi të re midis së mirës e së keqes – sepse s’ka më një të tillë. të gjithë janë njësoj. Vetëm se, Albin Kurti me shpurën e tij ka zbritur gjithë rrathët e së keqes, dhe pilafi më nuk mban ujë.

Kështu kemi ardhur në fundin e demagogjisë. Ky fund po e nxjerr Albinin me shpurën e tij në një zhvendosje të plotë dikotomike: Tashmë, të gjithë janë “Ata”.e filloi duke qenë “NE“ po e përfundon duke qenë “ATA“.

Derisa të mos kuptojmë se demokracia është vetë përballja e të mirës me të keqen, në domosdonë e bashkëjetesës në konkurencë që imponon përkatësia, Kosova jonë do të mbetet pa dikotominë, do t‘i kemi vetëm “Ata” – të këqinjtë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …