Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
Tema të tjera...
Tentativat e Stefanit me shokë për të ringjallur kufomat që u groposën në një varr me nazifashizmin (këtë e ka thënë Noli, unë vetëm po e citoj), kanë dy objektiva: të tërheqin vëmendjen e qytetarëve nga problemet e ditës, të cilat janë mbërthyer në ngërçin e mosfunksionimit të sistemit të ashtuquajtur “demokraci pluraliste”, “ekonomi e lirë e tregut” e tjerë, epitete zbukuruese e moderuese të kapitalizmit, dhe objektivi i dytë, të mund të shpëtojnë klasën aktuale politike, e cila më bëmat e saj antipopullore e antikombëtare, po përsërit pikë për pikë rolin e ballisto-zogistëve të kohës së luftës. Në këtë inkursion për mbrojtjen e sistemit aktual në degradim, arma më e preferuar e apologjetëve të këtij sistemi është antikomunizmi. Ky antikomunizëm i përdorur pa kursim gjatë gjithë tranzicionit të tejzgjatur demokratiko-borgjez, është kthyer tashmë, siç shkruan shoku im Preng Cub Lleshi, në një antishqiptarizëm të pastër. Dhe njerëzit më të “zjarrtë” që po e zhvillojnë me pasion antikomunizmin, dhe për rrjedhojë edhe antishqiptarizmin, janë ish-komunistët, ose më saktë bastardët e sistemit socialist. Edhe këtë konkluzion e ka thënë Haveli, përfaqësuesi i antikomunizmit të vërtetë.
Në krahinën e Mirditës, ku unë jam lindur e kam hedhur shtat, gjer në vitet gjashtëdhjetë pothuaj në çdo fshat gjendeshin gra të cilat trashëgonin aftësinë e vajtores në rastet e vdekjeve, një rit ky që zinte pjesën më të madhe të ceremonisë në ditën e varrimit. Në ligjërimin-vaj të grave mirditore, që për nga forma dhe përmbajtja, zor se mund t’i gjendet krahasimi, dallojmë këto veçori për t’u shënuar: Së pari: Fillimi i vajit për çdo të vdekur (flasim për tekstin), me përjashtim të refrenit që lidhet me përkatësinë që kanë vajtoret me të ndjerin, është i njëjtë, ose i përafërt. Por pas fillimit, teksti individualizohet sipas moshës, seksit, gjendjes familjare dhe veçanërisht sipas CV-së së të vdekurit. Së dyti: Në ato vite vaji i grave ishte një kronologji e jetës së të vdekurit. Nëpërmjet vajit vajtoret mirditore me një mjeshtëri të jashtëzakonshme, duke rimuar vargjet në mënyrë të përsosur, ringjallnin të vdekurin me gjithë jetën dhe bëmat e tij në interes të familjes, të fisit e të vendit. Së treti: në refrenin e vajit që përsëritet pas çdo vargu, vajtoret përdornin një epitet që i përshtatej jetës dhe veprimtarisë së të vdekurit kur ishte gjallë. Ajo që është më interesantja, në vajin e grave (është fjala për tekstin), përveç fjalëve të fillimit, teksti tjetër që përbën pjesën dërmuese të ligjërimit, krijohet aty për aty nga vajtoret. Sigurisht jo të gjitha vajtoret e arrijnë këtë parametër krijues, por pothuaj çdo fshat i kishte dy apo tri gra të afta në këtë pikë. Dhe këtë aftësi ato e transmetonin tek më të rejat, apo këto të fundit jua “vidhnin” të moshuarave, duke siguruar kështu një vazhdimësi në këtë rit sa të lashtë, aq dhe të dallueshëm nga krahinat e tjera e më gjerë.
Por pas viteve gjashtëdhjetë, si rezultat i luftës kundër zakoneve të “vjetra anakronike” dhe i modernitetit që nisi të lulëzonte edhe në Mirditë, gratë vajtore u rralluan aq shumë, sa kur ndodhte vdekja, njerëzit vraponin të merrnin vajtore në zona e fshatra të largëta, të cilët kundrejt pagesës, vinin dhe udhëhiqnin ligjëratat e vajtimit për të vdekurin në fjalë. Këto vajtore, sado të afta të ishin në zanatin e tyre, nuk arrinin kurrsesi të ligjëronin si duhet kalvarin e njeriut që nuk e kishin njohur, ndaj shpesh herë teksti i tyre në vend që të mallëngjente e shtonte vajin (çka ishte dhe njëri prej funksionit të vajit), shkaktonte një ilaritet nën zë te të pranishmit. Më kujtohet se në një vajtim të tillë, gruaja me pagesë që udhëhiqte ligjërimin, në një nga vargjet e vajit për plakën që kishte vdekur, në refrenin e vargut të radhës lëshoi edhe këtë tekst: “Krajlesha e venueme, oj nana jonë”! Në këtë çast, i biri i gruas së vdekur ndërhyri duke thënë: “Oj gra, ju lutem, vajtojeni nanën time, ashtu thjeshtë, si një grue me halle, por jo si krajleshë, sepse ajo as nuk e ka ditur se kush është krajlesha”!
Gjithë këtë diskurs për vajtoret mirditore e shpalosa për të dalë tek dy shkrimet analizë të Andrea Stefanit, botuar për dy ditë rresht në faqet e gazetës DITA, me titull: “Një luftë në kurthin mes dy diktaturave”. Analiza e zotit Stefani, nuk është hiç më pak se një ligjëratë vajtuese për të vdekurin e vitit 1944, me emrin “Balli Kombëtar”, realizuar nga një person që nuk ka njohur as të vdekurin e vdekur, as atë që e bëri të vdekur. Duke qenë pra në rolin e vajtores që nuk e ka njohur të vdekurin kur ishte gjallë, e madje nuk ka njohur as “hasmin” që e la të vdekur, vajtoca Stefani, për të justifikuar të hollat që i ka dhënë i zoti i shtëpisë së të vdekurit, ja fut një vaji të zvargur, që nuk mallëngjen as fisin e të vdekurit, e jo më të pranishmit e tjerë që nuk kanë ndonjë lidhje të veçantë me të ndjerin, përveçse janë nga i njëjti fshat e bajrak me të.
Para do ditësh, në gazetën DITA, pati një replikë nga kryetari i Organizatës (partisë) së vdekur të “Ballit Kombëtar”, zoti Alimadhi, i cili u mundua të fshinte baltën 72 vjeçare mbi varrin e liderëve famëkeq të organizatës së tij. Por në vend që të vinte vetulla, Kryeballisti nxori sytë. Balta e varrit të ballistëve ishte përzierë aq shumë me baltën e nazifashistëve (varri i tyre i përbashkët – do të thoshte Noli) dhe sado që ta laje, ajo përsëri bëhej e zezë, si vetë rroba e pushtuesve me të cilët patën bërë krushqi. Nga ky telash, kryeballisti i ri, pinjoll i skotës së vjetër, kërkoi ndihmën e gazetarëve dhe analistëve me përvojë, të cilët janë të gatshëm ta bëjnë të bardhën të zezë, e të zezën të bardhë. Mjafton të lozë kuleta, – “kjo pare e huej e shkreta”! Dhe në këtë “fushë”, pas Fevziut, me plot meritë vjen Stefani, i cili falë “origjinës” së tij, është më i përshtatshëm e më i besueshëm për të vajtuar mbi gërmadhat (më falni, mbi rrobat e Ballit). Analist Stefani, jo vetëm nuk e ka njohur të vdekurin e para 72 viteve me emrin “Balli Kombëtar” dhe kushëririn e tij “Legalitetin”, por edhe në historinë e tyre të shkruar pas vdekjes nuk ka mundur të gjejë qoftë dhe një akt për t’u shënuar, ndaj ai e fillon dhe e mbaron vajin me formulat e fillimit, duke shtuar në refren epitete të shpikura e të shpifura, sa edhe vetë pinjollët e ballistëve kur i kanë dëgjuar (lexuar) me siguri janë skuqur gjer në të dy veshët, përfshi këtu dhe kryetarin e tyre të sotëm.
Analisti, Stefani, ndonëse ka pamjen e një shenjtori (flokët e gjatë, mjekra po ashtu etj.), po na shpalos çdo ditë e më shumë një mefistofel shqiptar, i denjë për dramat e Gëtes. Thonë se ai ka qenë oficer i ushtrisë popullore të kohës së socializmit; thonë se ka qenë pedagog i marksizmit në Shkollën e Bashkuar; thonë se ditën që falangat neofashiste rrëzuan shtatoren e Enver Hoxhës, ai la mjekrën dhe flokët e gjata me betimin se do të rruhej e qethej vetëm mbasi të rivendosej shtatorja e Komandantit; thonë e ç’nuk thonë…
Por t’i lëmë mënjanë të thënat, e të hidhemi tek të bëmat. Stefani ynë, me penën që e lyen me mellan të zi, krahas disa shkrimeve mjaft të ndjekura kundër aventurave të demokracisë shqiptare, ka nisur edhe një punë të dytë (në të zezë, sigurisht), për të zhvarrosur, vajtuar e rehabilituar kufomat e Ballit Kombëtar e të Legalitetit, të varrosur këtu e shtatë dekada më parë. Ai e di shumë mirë se kjo është e pamundur, sepse edhe rrobat e këtyre organizatave apo partive, mbi të cilat mund të vajtojmë sot me oiii, oii, janë kalbur e kanë dalë jashtë inventarit të kohës.
Po atëherë? Cili është qëllimi i këtij inkursioni në krah të ballistëve?
Nuk është vetëm “puna e zezë” ku merren të holla pa paguar “tatimet”. Është diçka më tej. Tentativat e Stefanit me shokë për të ringjallur kufomat që u groposën në një varr me nazifashizmin (këtë e ka thënë Noli, unë vetëm po e citoj), kanë dy objektiva: të tërheqin vëmendjen e qytetarëve nga problemet e ditës, të cilat janë mbërthyer në ngërçin e mosfunksionimit të sistemit të ashtuquajtur “demokraci pluraliste”, “ekonomi e lirë e tregut” e tjerë, epitete zbukuruese e moderuese të kapitalizmit, dhe objektivi i dytë, të mund të shpëtojnë klasën aktuale politike, e cila më bëmat e saj antipopullore e antikombëtare, po përsërit pikë për pikë rolin e ballisto-zogistëve të kohës së luftës. Në këtë inkursion për mbrojtjen e sistemit aktual në degradim, arma më e preferuar e apologjetëve të këtij sistemi është antikomunizmi. Ky antikomunizëm i përdorur pa kursim gjatë gjithë tranzicionit të tejzgjatur demokratiko-borgjez, është kthyer tashmë, siç shkruan shoku im Preng Cub Lleshi, në një antishqiptarizëm të pastër. Dhe njerëzit më të “zjarrtë” që po e zhvillojnë me pasion antikomunizmin, dhe për rrjedhojë edhe antishqiptarizmin, janë ish-komunistët, ose më saktë bastardët e sistemit socialist. Edhe këtë konkluzion e ka thënë Haveli, përfaqësuesi i antikomunizmit të vërtetë.
Siç kumton dhe vetë autori i “vajtimit të ballistëve”, shkrimet që ai po boton tek Dita, janë pjesë të një libri në punim e sipër me titull “Revolucioni i maskuar”, një term ky që asnjë filozof, shkencëtar apo politolog i botës nuk e ka përdorur gjer më sot. Stefani ynë e thotë i pari, sepse e ka nga përvoja personale. E gjithë jeta e tij ka qenë një jetë e maskuar; herë nën rrobën e oficerit të ushtrisë popullore, herë nën rrobën e pedagogut të marksizmit, herë nën betimin për të mbajtur zi dhe leshra të gjata për rrëzimin e shtatores së komandantit, e gjer tani si apologjet i sistemit shumëngjyrësh, ku brenda ditës ka mundësi të ndërrojë tri apo katër herë shezlongun e plazhit që të nxin, por edhe të djeg.
Unë e kuptoj hallin e Stefanit dhe shokëve të kallëpit të tij: Për të siguruar mbijetesën në këtë xhungël të kapitalizmit pa rregulla e pa ligje, u duhet të bëjnë edhe gazetarin, edhe mercenarin. Por nuk është normale të bëjnë zagarin. Aq më pak zagarin e Ballit e të Legalitetit, me të cilët puna ka mbaruar qysh në nëntorin e madh të vitit 1944.
