đđźđ€ đąđŹđĄđđ đ«đđŹđĂ«đŹđą đ§đđđ«đŁđ đ đŻđđ«đąđźđ đŹđą đđ§đđąđđđ đ đŁđđšđ đ«đđđąđ€ đđĄđ đđđŠđąđ§đąđŹđđ«đđđąđŻ
Pas çlirimit tĂ« KosovĂ«s, nĂ« fushĂ«n e sigurisĂ« u bĂ« vendosja e trupave tĂ« NATO-s me misionin paqeruajtĂ«s tĂ« quajtur KFOR dhe administratĂ«s qeverisĂ«se ndĂ«rkombĂ«tare UNMIK-ut. QĂ« nĂ« ditĂ«t e para gjatĂ« tĂ«rheqjes sĂ« forcave serbe, duke pasur edhe pĂ«rvojĂ«n nga luftĂ«rat nĂ« Kroaci dhe Bosnje, Veriu i KosovĂ«s u nda me shkathtĂ«si nga shteti serb duke u ndihmuar edhe nga aleatĂ«t e saj brenda NATO-s. Realiteti i krijuar u ngri me prezencĂ«n e trupave tĂ« KFOR-it edhe nĂ« atĂ« pjesĂ«. Kjo situatĂ« i mundĂ«soi SerbisĂ« qĂ« nĂ« veri tĂ« ruaj funksionimin e pushtetit tĂ« vet paralel, institucioneve tĂ« veta shtetĂ«rore dhe pĂ«r mes tyre tĂ« manipuloj KFOR-in, UNMIK-un edhe Institucionet e PĂ«rkohshme QeverisĂ«se tĂ« KosovĂ«s. Ajo zonĂ« deklarohej hapur si zonĂ« jashtĂ« kontrollit tĂ« QeverisĂ« sĂ« KosovĂ«s, atje gjithçka drejtohej e komandohej nga formacioni paraushtarak serb, qĂ« jo rastĂ«sisht ishte emĂ«rtuar âRojat e urĂ«sâ. Ato kujdestaronin qĂ« tĂ« mos kalohej nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« organizuar e as individuale nga jugu nĂ« veri i ndonjĂ« shqiptari pa lejen e tyre. Pse pikĂ«risht rojat e urĂ«s ishin te ura, sepse te lumi ndahej edhe vet qyteti i MitrovicĂ«s nĂ« dysh, aty duhej tĂ« tregohej forca dhe organizimi i serbĂ«ve tĂ« drejtuar nga Serbia, sepse aty dhe ashtu dĂ«shmohej botĂ«risht, qĂ« veriu po funksiononte si njĂ« territor jashtĂ« kontrollit tĂ« QeverisĂ« sĂ« KosovĂ«s. Pse ishte ajo zonĂ« kaq e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r SerbinĂ«? Ăka fshihte qĂ«ndrimi i prerĂ« nga Beogradi, qĂ« ajo zonĂ« duhej tĂ« sundohej dhe kontrollohej nga formacioni paramilitar serb?! Ishte njĂ« vendim i prerĂ« qĂ« atje me asnjĂ« çmim nuk duhej tĂ« depĂ«rtonin shqiptarĂ«t dhe institucionet e KosovĂ«.
đđŹđ đđđ«đđąđ đđ§đ đđłđĄđšđĄđđŁ đđ đŠđđđ§đđ đŻđđ«đąđźđ§ đ§Ă«đ§ đ€đšđ§đđ«đšđ„đ„ đŠđ çđđš đ€đźđŹđĄđ?
Shpjegimi i parë (I), për ndarjen dhe izolimin e veriut, ishte përfitimi i paligjshëm dhe të mos prishej qetësia e ishullit, që ishte një zonë e veprimit të lirë në fushën e inteligjencës, krimit të organizuar, trafikimit të njerëzve, trafikimit të armëve, drogës, zonë e tregtisë së pa ligjshme, prodhimit të bit koinave dhe pastrimit të parave. Në atë zonë përfitimet ishin të lehta dhe të mëdha, sepse nuk paguhej tatim, nuk paguhej doganë, as rryma, as uji dhe as shërbimet e tjera. Shpjegimi i dytë (II), ishte ai strategjik që përmes një territori të izoluar dhe të kriminalizuar të ruhej prania e Serbisë në Kosovë edhe si vazhdimësi territoriale. Shpjegimi i tretë (III), ishte se kjo vazhdimësi e kontrollit të territorit, do ti mundësoj Serbisë destabilizimit të shtetit të Kosovës, sa herë do ti duhej qeverive në Beograd pa marrë përgjegjësi të drejtë për drejtë.
Shpjegimi i katërt (IV), ishte se territori duhej aneksuar dhe mbajtur nën kontroll për shkak pasurive nëntokësore dhe mbi tokësore, sidomos për llojet e mineraleve të rralla dhe me vlerë të lartë. Deri në vitin e fundit (2026) i kishim vetëm këto katër shpjegime logjike, se pse ishte aq e rëndësishme për Serbinë ruajtja e kontrollit në Veriun e Kosovës. Por koha do të tregoj se për Serbinë kishte edhe arsye më të rëndësishme se kaq.
Këtë ndarje që ishte objektiv i rëndësishëm i Serbisë, e legjitimuan dhe ndihmuan forcat e KFOR-it dhe Policia e UNMIK-ut, duke i bllokuar urat për komunikim në Mitrovicë me arsyetimin, se nuk po lejonte pala serbe kalimin, se nuk po lejonin rojat e urës. Forcat ndërkombëtare me cinizëm thoshin, se po ruanin paqen duke penguar kontaktin fizik qoftë edhe si lëvizje e lirë, për mos të ardhur deri te konfliktet dhe përleshjet. Kjo situatë absurdi dhe oportuniste funksionoi deri sa erdhi Kryeministër i Qeverisë së Kosovës zoti Albin Kurti, i cili me sukses e shtriu sovranitetin shtetëror edhe në veri. Pastaj qasja sovraniste u forcua edhe më shumë pas dështimit të sulmit terrorist të bandës së Milan Radojqiqit me 24 shtator 2023. Ky sulm e zbuloi qartë faktin se politikat aneksioniste të Breogradit nuk ishin vetëm propagandë, zbuloi hapur strategjinë dhe taktikat e Serbisë karshi Kosovës. Në të njëjtën kohë me shtrirjen e sovranitetit dhe kontrollit shtetëror në veri, u bë edhe çlirimi i banorëve lokal serb nga instrumentalizimi dhe frikësimi i forcave paramilitare. Ata sot gëzojnë të drejtat e garantuara në veriun e integruar, gëzojnë lirinë e tyre me status të posaçëm edhe përmes diskriminimit pozitiv, njëjtë si bashkëkombësit e tyre në pjesën tjetër të Kosovës demokratike. Sot veriu është nën kontrollin e shtetit të Kosovës dhe funksionon qeverisja, si në çdo pjesë tjetër në territorin e Kosovës.
đđđ«đąđź đą đąđłđšđ„đźđđ« đđĄđ đđŹđĄđđĄđŁđ đ đŻđđ«đ«đđłđđŻđ đŠđđŹđąđŻđ đĂ« đŹđĄđȘđąđ©đđđ«Ă«đŻđ đĂ« đŻđ«đđ«Ă«
NĂ« vitin 2026 u gjetĂ«n mbetjet mortore tĂ« shqiptarĂ«ve tĂ« pushkatuar nga policia dhe ushtria e SerbisĂ« gjatĂ« luftĂ«s, shumica e tyre ishin groposur dhe fshehur pikĂ«risht nĂ« veriun e KosovĂ«s, nĂ« malet e Leposaviqit, nĂ« fshatin Dren, nĂ« fshatrat e Zubin Potokut; KalludĂ«r dhe JabukĂ«, ku ka mundĂ«si tĂ« dalin edhe varreza tĂ« tjera nĂ« atĂ« zonĂ«. Tash po del hapur shkaku i vĂ«rtetĂ«, se pĂ«rse Serbia ishte kaq kĂ«mbĂ«ngulĂ«se pĂ«r ta mbajtur nĂ«n kontroll kĂ«tĂ« territor, duke kĂ«rkuar status tĂ« posaçëm, duke kĂ«rkuar asociacionin e komunave me shumicĂ« serbe. Tash po shihet qartĂ« se nuk ishte qĂ«llimi real i angazhimit pĂ«r tĂ« drejtat dhe liritĂ« e banorĂ«ve serb, sepse serbĂ« ka edhe nĂ« pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« KosovĂ«s dhe nuk mund tĂ« ketĂ« dy çështje serbe me statuse tĂ« ndryshme nĂ« tĂ« njĂ«jtin shtet. Por qĂ«llimi dhe halli real paska qenĂ« qĂ« tĂ« ruhet vendi i fshehjes sĂ« krimit, tĂ« sigurohej fshehja e gjurmĂ«ve tĂ« gjenocidit, duke u maskuar me kĂ«rkesa politike, gjoja pĂ«r tĂ« drejtat e komunitetit. QytetarĂ«t e veriut mbaheshin tĂ« terrorizuar nĂ«n kĂ«rcĂ«nimin e vazhdueshĂ«m, qĂ« tĂ« ruanin sekretin ânacional dhe shtetĂ«rorĂ«â, sekret qĂ« ishte varrosur diku afĂ«r zonave tĂ« tyre tĂ« banimit.
Prandaj nga zbulimet e fundit të mbetjeve mortore të fshehura në veri, rasti ka prodhuar fakte të reja, kurse faktet e reja kanë prodhuar realitet të ri në fushën e sigurisë, politikës dhe diplomacisë. Në dritën e realitet të ri, tash e pas qëndrimi i shtetit të Kosovës karshi çështjes së veriut duhet të ndryshoj komplet, të mos trajtohet vetëm si çështjet e të drejtave të komunitetit serb, por mbi të gjitha si çështje e krimit shtetëror dhe vepër kriminale shtetërore për fshehjen e krimeve dhe gjenocidit. Ky ka qenë mashtrim i bashkësisë ndërkombëtare sidomos i aleatëve të Kosovës, që e kanë hëngër lehtësisht manovrën e Serbisë.
đđšđŹđšđŻđ đđźđĄđđ đĂ« đ€đđĂ« đȘđđŹđŁđ đĂ« đ«đ đ€đđ«đŹđĄđą çëđŹđĄđđŁđđŹ đŹĂ« đđđ«đąđźđ đđĄđ đ«đđ©đšđ«đđđŻđ đŠđ đđđ«đđąđ§Ă«
Bazuar mbi këtë realitet të ri, për çështjen e veriut, dialogun dhe raporteve me Serbinë, në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare, Qeveria e Kosovës duhet të bëjë kthesën e madhe, duhet të ketë një qasje tjetër në raport me partnerët ndërkombëtar, sidomos me shtetet mike dhe aleate. Aleatët duhet të binden që edhe ata të ndryshojnë qasjen, që mos të përkëdhelin Serbinë për interesa gjeopolitike që nuk lidhen me Kosovën, por për më keq e minojnë konsolidimin e shtetësisë së saj.
Kjo qasje duhet të jetë e argumentuar, të ketë një angazhim serioz dhe të vazhdueshëm deri sa të realizohet. Qasja e deri tashme duhet të zhbëhet, të zhvlerësohet dhe të mos trajtohet si çështje me obligime ndërkombëtare të prodhuara nga bisedimet e deritashme. Kjo qasje duhet të bie poshtë bashkë me asociacionin e komunave me shumicë serbe, me kompetenca vetëqeverisës apo administrative, që shpreh çfarëdo ingerence të pushtetit horizontal dhe vertikal, që nesër mund të përdoret si pretekst i entitetit territorial. Argumentet e pretenduara të Serbisë rezultuan se kanë qenë falco tërë kohën, ato u dogjën, dhe si të tilla duhet të varrosen në gropat e hapura të varrezave masive në Veriun e Kosovës.
Kosova duhet të ju imponoj aleatëve qëndrimin e kthimit në pikën e fillimit në raport me Serbinë dhe dialogun me të. Mashtrimi dhe fshehja e krimeve të gjenocidit në territorin e veriut duhet të jetë argumente i mjaftueshme për të ndërruar qasjen e deritashme edhe Evropa edhe SHBA-të edhe Shqipëria, të qartësohet se nuk ka më çështje të veriut për diskutim. Tash e tutje dialogu mund të vazhdojë vetëm si partneritet mes dy shteteve fqinje, pavarësisht se a njohin njëra tjetrën.
Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
