Ismet Hajrullahu

Ismet Hajrullahu: Reformat në arsim, domosdoshmëri e kohës

Rezultatet  e testit ndërkombëtar PISA në fushën e arsimit , treguan mangësitë dhe dobësitë e shumta të sistemit tonë arsimor dhe në të njëjtën kohë treguan qartë, se sa urgjente është  bërja e reformave të thella në arsim. Duke e parë në këndvështrimin e një intelektuali, qytetari, e prindi ,  vërtet ndihesh i pashpresë për një shkollim cilësor të fëmijëve në institucionet tona shkollore, pothuajse në të gjitha nivelet.

Kosova, me një moshe mesatare tepër të re të popullsisë , krahasuar me vendet e tjera të Evropës, duke parë  nevojën dhe kërkesat e larta të të rinjve për t’u arsimuar , politikë-bërësit është dashur të kenë nje qasje prioritare në këtë drejtim dhe duke e parë arsimin seriozisht si një nga prioritet kryesore të zhvillimit të vendit. “Mobilizimi” i drejtorëve ‘të politizuar’ të drejtorive komunale të arsimit në Kosovë, realisht nuk do të ketë ndonjë impakt në ngritjen e cilësisë apo mbarëvajtjes së arsimit, pasi në shumicën e komunave tona , drejtorët që menaxhojnë me arsimin , në shumicën e rasteve , janë thjesht të besuarit e kryetarëve të komunave , ose për më tepër  kuadro  që nuk kanë lidhje me arsimin.

Dhe pikërisht këtu fillon kalvari i dobësive dhe mangësive në menaxhimin e procesit edukativ ,si në nivel lokal , ashtu edhe atë kombëtar. Përzgjedhja e kuadrove  nga politka, duke mos pasur lidhje me dijen dhe fushën e arsimit ka sjellë këto rezultate  të cilat për mua personalisht , kanë qenë më se të pritshme, sepse jo rallë kur shkruaja për këtë çështje, jo pak zyrtarë të arsimit me kritikonin se e kisha lëshuar “pllugun thellë”! Menaxhimi I sistemit arsimor në aspektin kombëtar   është një çështje shumë komplekse , por edhe shumë e vështirë për vetë specifikat që kemi kaluar ne si shoqëri dhe në të njëjtën kohë për qasjen që politikëbërësit kanë karshi kësaj çeshtjeje tepër të rëndësishme për  shoqërinë.

Zhvillimi I arsimit  përbën një proces zinxhiror që ndërlidhet me hallka të ndryshme dhe që nuk mund të funksionojnë pa njëri tjetrin. Nga ky këndvështrim, përgjegjsia më e madhe bie mbi politikëbërësit , të cilët janë përgjegjësit kryesorë për hartimin e politikave të duhura , të krijimit të një infrastrukture të duhur ligjore për një sistem arsimor  koherent për gjeneratat e reja. Sa më i zhvilluar ekonomikisht të jetë një vend , aq më shumë  i jep prioritet sistemit edukativo -arsimor në përgjithësi. Kjo u pa qartë edhe në ranglisten e fundit të testimit PISA , ku vende me ekonomi shumë të zhvilluar , prinin edhe në sistemin e arsimit.

Trendet e ndryshimeve  gjeografike botërore të vendeve që kryesonin listën e testimit PISA , ishte nje surprisë e madhe edhe për vetë vendet e zhvilluara të Evropës , ku arsimit në përgjithësi i është dhënë një prioritet veçantë. Çfarë është bërë konkretisht për ngritjen e cilësisë në arsim? Cilat kanë qenë ato politika shtetërore të cilat kanë dhën  suksese në këtë drejtim? Edhe sa duhet të presin nxënësit dhe studentët e këtij vendi për të marrë një arsim cilësor në shkollat publike, dhe jo vetëm në to? Shumë e shumë pyetje ngrihen rreth kësaj çështje shumë sensitive , ku paradokset janë të shumta. Ku ‘ekonomisti’ I diplomuar , nuk di tabelen e shumezimit , apo ‘juristi’ nuk di të formulojë apo interpretojë një ligj të caktuar, e shumë e shumë raste të tjera.

Kjo formë dhe mënyrë e menaxhimit të sistemit arsimor në pergjithësi , I lë hapësirë ‘lulëzimit’ të një arsimimi dhe krijimit të një ushtrie të ‘diplomuarve’ të padijshëm  që do jetë një bumerang  për shoqërinë tonë në dekaden e ardhshme. Duke pasur parasysh  faktin ,se ne si vend kemi përqindje  të lartë  të gjenrates së re, krijuesit apo hartuesit e këtyre politikave në fushën e edukimit duhet të njohin mirë rrethanat dhe kushtet që është zhvilluar arsimi në pergjithesi , para dhe gjatë luftës. Nuk mund të ndertojmë dhe investojmë shkolla dhe kabinete supermoderne pa krijuar kuadrot e duhura që do te jenë të aftë të përdorin aparaturat ,apo të kenë dijen e duhur në fushat përkatëse. Ngritja dhe investimi paralel, si në aspektin fizik të objekteve shkollore  dhe në ngritjen e kapaciteteve të krijimit të kuadrove në pergjithësi,  në këtë drejtim është mënyra e duhur dhe çelesi për një arsim të sukseshëm .

Nuk mund të marrim apo ‘ kopjojmë ‘ planprograme në mënyrë shabllone nga vende shumë të zhvilluara për t’i aplikuar në vend, pasi kushtet , infrastrukrura fizike , dhe ajo kadrovike janë në disnivel të madh. Nuk do benim kurrfarë herezie nëse do të merrnim për bazë  , reformën  që ndoqi Shqipëria, e cila  tregoi se ishte tepër e sukseshme , gjë që treguan edhe Rezultatet e  testit ndërkombëtar PISA . Në këtë këndvështrim , specialistët e fushës së arsimit do të duhet të bënin një studim apo evaluim të saktë të gjendjes aktuale të arsimit në përgjithësi në të gjitha nivelet. Bazuar në statistikat e dala , mund të krijohen planprograme , të cilat do ti përshtateshin vetë shoqërisë në përgjithësi . Rritja e këtij  bashkëpunimi serioz në fushen e arsimit me Shqipërin , mendoj se do ishte hapi i duhur dhe thelbësor për të ardhmen e arsimit koherent në Kosovë.

Dobësitë apo mungesa e platformave të qarta, se si dhe ku duhet te eci arsimi në pergjithësi , si ai public apo privat, rezulton në këtë gjendje alarmante në përgjithësi. Prandaj,nësse  deri më sot  arsimi nuk ishte prioritet , që nesër, duhet te vehet mbi gjithcka  duke u  ndergjegjsuar se arsimimi I gjeneratave te reja është dhe duhet të jetë prioritet mbi prjoritetet. Mbushja apo stermbushja e drejtorive apo shkollave me militantë partiakë , vazhdimesia e po ketij trendi , do ta çojë në vijueshmëri kalbsimin e sistemit tonë arsimor  në pergjithësi. Vetë akademia e shkencave tona , e stermbushushur me ‘shkencëtarë shterpë , që nuk kanë dhënë asnjë kontribut për shkencën , vetem se iksi  apo ypsyloni është antarë I një partie politike, do ketë impakt shumë të madh në shkatërimin gradual të sistemit arsimor në pergjithësi. Nuk e di se cilat janë politikat që po ndiqen , për ti rikthyer në vend ata që kanë studiuar jashtë , çfarë hapësire ju është dhënë dhe sa inkurajohen për të qenë pjesë e politikave menaxhuese jo vetem në sistemin e edukimit , por në të gjithë sistemin tonë shoqëror në përgjithësi.

Vertet nëse e duam këtë vend ,duhet të kthjellemi dhe ti kushtojmë një rëndësi shumë më të madhe fushës së edukimit të gjeneratave të reja , pasi vetëm në këtë menyrë mund të jemi pjesë e zhvillimeve dhe trendeve botërore.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …