Gurakuq Kuçi

Gurakuq Kuçi: Muri dhe tendenca për poshtërimin e ndërkombëtarëve nga Serbia

A po e shfrytëzon Serbia ndërrimin e administrative në SHBA për interesat e veta?

Në fund të vitit 1992/93 kur po ndërrohej administrate e Gorg H. W. Bush-it dhe pritej që ta merrte Bill Clinton, në Kosovë Sllobodan Millosheviç kishte urdhëruar një bastisje të të gjithë shqiptarëve që jetojnë në vend të mbledhur armët dhe duke ushtruar dhunë dhe represion të madh. Me këtë veprim Millosheviç kishte pretenduar që të zinte në befasi dhe të pavëmendshëm, dy administratat në SHBA të cilat merreshin me bartjen e pushtetit. Megjithatë një veprim i tillë nuk kaloi në heshtje, ku Bushi i vjetër edhe kërcënoi Jugosllavinë e atëhershme, se SHBA-ja ka gati 50.000 trupa që të intervenojë në Kosovë në qoftë se preken shqiptarët e Kosovës, dhe kjo u quajt ultimatumi i krishtlindjeve.

Historia ka analogji, por jo homogjenitet.

Edhe tani ne gjendemi para ndërrimit të dy administratave në SHBA, asaj të Obama-s dhe Trump. Konsiderohet nga ajo që është parë deri më tani se SHBA-ja me Trump-in mund të ketë qasje shumë më të ndryshme nga ajo më herët në politikën ndërkombëtare. Kosova është një vend që falë intervenimit të SHBA-së, Britanisë së Madhe dhe aleatëve të tjerë sot ekziston si shtet edhe pse jo i konsoliduar por jo për fajin edhe aq shumë të miqve tanë ndërkombëtarë. Në këtë kohë kur administratat në SHBA janë duke u ndërruar u bënë edhe disa marrëveshje të reja ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, me lehtësimin e Bashkimit Evropian, përkundër që pothuajse çdo marrëveshje është minuar nga Serbia.

Edhe marrëveshja e fundit për urën e Ibrit që po ndanë Mitrovicën në dy pjesë, sot është duke u minuar nga Serbia dhe atë për këto arsye:

Që të vazhdojë ta mbajë shtetin dhe sovranitetin e Kosovës të pa konsoliduar;

Që pushteti në Serbi të vazhdojë të ruaj popullzimin e vet ndaj popullit serb;

Për të mos kaluar në tema të mëdha dhe të reja në dialog mes dy vendeve;

Që të lodhë bashkësinë ndërkombëtare dhe në veçanti BE-në që pastaj të përfitoj gjithë atë që do ua kërkojë.

Muri tek ura e Ibrit nuk është tjetër vetëm një vazhdimësi e parkut të paqes dhe barrikadave prej dheu më herët. E tani pas këtij muri kemi një habi tejet të madhe ku kryetari i komunës së Mitrovicës thotë muri do të jetë vetëm 80cm, qeveria e Kosovës thotë se do të hiqet, nga Serbia, apo zgjatimet serbe në Kosovë thonë se ajo do jetë një kinema verore, e BE-ja thotë se aty do të ndërtohen shkallë, e zëra të tjerë së muri është çështje javësh. E gjithë kjo është një lojë serbe me ndihmën e Rusisë, e sidomos tani po shfrytëzohet kur SHBA-ja mund të jetë e zënë me punë të brendshme, dhe duke shpresuar me një ndërrim qasje tek administrata Trump. Këto lojëra nuk duhet t’ i lejoj perëndimi, namin e suksesit që kanë fituar me intervenimin e NATO-së në Kosovë, nuk duhet ta humbin tani me lojëra të pista nga Serbia që kanë për model Millosheviçin. Nëse vazhdohet të llastohet kështu Serbia ajo nuk do të ndalet e as ngopet, dhe këtë më së miri na e tregon historia, atë e ndalon vetëm forca, këtë madje e kishte kuptuar edhe kryeministri i Britanisë Benxhamin Disrael me 1878 në një fjalim në Dhomën e Lordëve.

Andaj Serbinë nuk e ndal vetëm diplomacia, Serbia është treguar konstruktive vetëm kur ka pasur diplomaci të forcës apo të detyrimit.

As populli serb e as populli shqiptar nuk e duan atë muri, parqe false, apo barrikada, jam shumë i sigurt që të dy popujt e duan paqen, bashkëpunimin, tolerancën dhe zhvillimin, të dy popujt janë të lodhur nga varfëria dhe pasiguria, andaj kjo që po bëjnë politikanët Serbë nuk është as në interesin e vet popullit serb. Bashkësia ndërkombëtare nuk duhet ta lejoj këtë poshtërim, ndërsa në anën tjetër Kosova mund të themi se nga diplomacia është e barabartë me zero, nuk ke as çka kritikon tek ata se nuk bëjnë asgjë, përveç asaj që u shërbehet. Atje përveç murit po ndodh edhe një ndarje më shumë se de facto, tani kemi edhe pompat e derivateve, që janë krejt ilegal. Dhe Serbia gjitha këto i bënë vetëm duke u thirrur në lejimin e kodit telefonik gjeografik për Kosovën.

Mesazhi është i qartë, Serbia dhe Rusia duhet të ndalen, nëse lejojmë një muri sot që e ndan Mitrovicën, nesër do të kemi shumë mure të reja nëpër Kosovë, Serbia historikisht synon puqjen e kufijve me Greqinë në Shkumbin.

(Autori është drejtor në “Independent Institute for Political and Media Studies dhe master i Politikës Ndërkombëtare.)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …