Jakup Krasniqi

Jakup Krasniqi: Angazhimi për ndryshim, në gjysmën e dytë të shekullit XX dhe dy dekadat e fundit

Në dy dhjetëvjetëshit e parë, e veçmas në të dytin e shekullit XXI bisedohet shumë për ndryshim në qeverisjen e vendit, e ndryshimi aq i dëshiruar nuk po ndodh.

Nëse bëjmë një krahasim në mes angazhimeve për ndryshim në gjysmën e dytë të shekullit XX, me dy dekadat e shekullit XXI, ka dallime të mëdha dhe substanciale. Dallime ka shumë, por në këtë rast do të flas vetëm për dallimet në shkallën e rrezikshmërisë.

Çfarë dallime kishte gjatë gjysmës së dytë të shek. XX dhe dy dekadave të fundit, njëra menjëherë pas fitores historike për çlirim nga Jugosllavia e mbetur, respektivisht Serbia, dhe një dekadë pas shpalljes së Pavarësisë më 17 shkurt 2008?

Në vitet e para pas Luftës së Dytë Botërore, angazhimi për çlirim e bashkim kombëtar shkallën e rrezikshmërisë e kishte të lartë. Të priste vrasja dhe depërtimi i tërë familjes, burgosja dhe dënimi me vdekje, dënim e burgim të përjetshëm, në rastin më të butë, me dhjetëra vite burgu si dhe shumë pasoja të tjera edhe në pasardhës. Gjatë asaj periudhe kombi ynë mbajti mbi 600 shekuj në burgjet jugosllave, vetëm nga Pranvera Shqiptare, intelektualët dhe rinia shqiptare mbajtën mbi 250 shekuj jetë burgjesh. Shqiptarët gjatë atyre viteve, përfshirë edhe luftën e fundit, patën mbi 80.000 të vrarë, mbi 20.000 dhunime e më tepër se një milion njerëz të shpërngulur nga trojet e tyre etnike. Për popullin tonë, që mbeti jashtë trojeve të tij me vendimin e Konferencës së Ambasadorëve të Londrës të vitit 1913, këto shifra konfirmojnë se politikat serbe në Beograd kanë ushtruar krim dhe gjenocid me qëllim të shfarosjes se pjesërishme të shqiptarëve deri në shfarosje të tërësishme.

Përkundër këtyre politikave të krimit e të gjenocidit, që regjimet e Beogradit ndoqën në kontinuitet ndaj shqiptarëve etnik, këta të fundit përdorën çdo formë të luftës, aktive e pasive deri edhe luftën çlirimtare, por nuk hoqën dora nga e drejta e tyre për liri, çlirim e bashkim. Nga e drejta për ta ndryshuar pozitën e robërisë me të drejtën për liri e pavarësi. Ndryshimet progresive për zhvillim e përparim në jetën e asnjë kombi nuk kanë ndodhur vetvetiu, për ato ndryshime janë bërë shumë forma të organizimit e të veprimit, për disa të tilla u fol më lart.

Për dallim nga ajo që u tha më lart, në liri e demokraci shfaqet autoritarizmi, krimi e korrupsioni nga njerëzit që në pozita vendimmarrëse, si të pushteti qendror, si të atij lokal, kanë ardhur me votën e lirë të qytetarëve.

Për të ndodhur ndryshime sot në Kosovë, nuk ka nevojë për format e angazhimeve e të sakrificave që u përmendën më lart, statistika këto vërtet rrëqethëse, por lypset ndërgjegjësimi i qytetarëve votues për t’i ndëshkuar politikat autoritare, për t’i ndëshkuar me votë të korruptuarit, mashtruesit dhe trafikantët e votave – trafikantët  politikë– të cilët për para e interesa krejt personale i ndërrojnë partitë si faculeta letre tualeti, siç ka ndodhur jo pak me deputetë e ministra, gjë që i kemi parë sa e sa herë deri më tani. Ata që lirinë e pavarësinë e kanë sjellë në këtë derexhe duke mashtruar, duke blerë e duke vjedhur vullnetin qytetar, qoftë në emër të Luftës Çlirimtare apo rezistencës pasive, nuk mund të ndërtohet shteti i së drejtës. Ecja në rrugën e deritashme, pas partive apo me partitë e proklamuara si të djathta, destinacion tjetër ky vend e komb nuk ka, përveç këtij që e kemi parë dhe po e njohim gjatë dy dekadave të fundit.

Pra, ndryshimi është në duart e qytetarëve votues, të atyre qytetarëve që e dinë peshën e votës së tyre dhe fuqinë e saj për ndryshim. Dhe kjo nuk është vështirë të arrihet, por duhet ditur disa gjëra. Atyre që kanë mashtruar gjatë viteve të shkuara, kurrë më votën! Atyre që ua kanë shitur votën, të mos ua shesin më sepse me atë veprim kanë shitur dhe shesin të ardhmen e tyre e të fëmijëve të tyre.

Atyre që ua kanë vjedhur votën mos t’ua lejojnë më vjedhësve këtë dukuri të shëmtuar, por ta ruajnë votën e tyre të shenjtë si sytë e ballit. Kush ishin këta vjedhës apo përfitues? Disa “komandantë”, që thirren në luftë e gjak dëshmorësh, larg apo afër tyre, apo disa paqësorë që thirren në “akademikë” e “akademi” politike, që thirren në ideologji të djathta e grabiten djathtas e majtas! Të tillët duhet dërguar me votën qytetare në muzeun e vjetërsirave. Ndëshkimi me votë i atyre që gjatë gjithë këtyre viteve të qeverisjeve na dhuruan perspektivën e ikjes, është dënimi më meritor, më i shpejtë dhe më efikas. Është, pra, përfundimisht dënimi i duhur!

Ky ndryshim bëhet vetëm me votën e përgjegjshme të qytetarëve, duke krijuar të gjitha mundësitë e domosdoshme dhe më se të nevojshme për ndërtimin e shtetit të se drejtës. Vetëm në shtetin e së drejtës institucionet kushtetuese i kryejnë funksionet e tyre ligjore.

Kjo nuk do të ndodhë pa u bërë hapi i parë, i shumëpritur për perspektivën e vendit – ndryshimi i përfaqësuesve dhe i qeveritarëve me votën e lirë të qytetarëve!

Bashkimi i qytetarëve me të majtën progresive – NISMËN Socialdemokrate e cila me vendosmëri është shkëputur nga autoritarizmi i cili i ka krijuar probleme të mëdha shtetit e kombit. NISMA SOCIALDEMOKRATE E KOSOVES është shpresa e mbetur e ndryshimit në Republikën e Kosovës!

Së këndejmi, ndryshimi në këto hapësira kurrë nuk ka qenë më i lehtë!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …