Me irracionalitet dhe mashtrim në politikë, nënkuptoj taktika të tilla si gënjeshtra, paraqitja e argumenteve jologjike, dhënia e deklaratave të pabazuara, refuzimi për të pranuar fajin dhe refuzimi për të korrigjuar pretendimet e rreme të bëra më parë. Politikanët që përfshihen në këto praktika i paraqesin veprimet e tyre si suksese, pavarësisht realitetit. Përmes këtyre strategjive, ata minojnë debatin publik dhe i pengojnë votuesit të marrin vendime të informuara.
Përfitimet për politikanët
Politikanët që përdorin taktika irracionale dhe të pandershme përfitojnë në mënyra të ndryshme.
Tërheqja e vëmendjes
Deklaratat tronditëse dhe të rreme gjenerojnë vëmendje mediatike, duke i vendosur këta politikanë vazhdimisht në qendër të vëmendjes publike.
Shmangia e kompleksitetit
Duke i thjeshtuar çështjet komplekse me pretendime të pabazuara, ata paraqiten si zgjidhës efektivë të problemeve.
Minimi i kundërshtarëve
Ata shtrembërojnë të vërtetën dhe përhapin gënjeshtra për të diskredituar rivalët politikë.
Krijimi i shpërqendrimit
Duke tërhequr vëmendjen drejt temave sensacionale ose të parëndësishme, politikanët e pandershëm largojnë fokusin nga çështjet reale dhe shmangin llogaridhënien.
Rezonanca emocionale
Retorika irracionale mund të shkaktojë emocione të forta, si frika ose zemërimi, të cilat mobilizojnë votuesit.
Tërheqja për ndjekësit
Mbështetësit e këtyre politikanëve shpesh përjetojnë ndjenjë përkatësie dhe identifikimi, duke përqafuar edhe vetë irracionalitetin.
Forcimi i vetëdijes mediatike
Është e rëndësishme të ndiqen kurse të mendimit kritik dhe të organizohen punëtori për njohjen e lajmeve të rreme në komunitet. Duhet të ndihmohen të moshuarit dhe të rinjtë për të njohur dezinformimin.
Inkurajimi i llogaridhënies politike
Duhet të organizohen peticione për më shumë transparencë dhe të mbështeten projektet e gazetarisë hulumtuese. Për të mbrojtur themelet e demokracisë sonë dhe për të ndërtuar një shoqëri më të drejtë, është thelbësore të flasim kundër irracionalitetit dhe mashtrimit në politikë, si dhe të ndërmarrim hapa konkretë për të ndryshuar rrjedhën e ngjarjeve.
Kritika ndaj qeverisë ka ekzistuar gjithmonë, por në vitet e para nuk kishte dyshime të mëdha ndaj udhëheqësve shtetërorë. Qeveria zotëronte autoritet moral, ashtu si edhe kisha, arsimi, shkenca, tradita dhe komuniteti. Sot, ky autoritet moral nuk është më i garantuar.
Profesori i ndjerë i etikës kishte vërejtur që në fillim të shekullit se autoritetet tradicionale morale kishin humbur një pjesë të fuqisë së tyre. Sipas tij, ekziston nevoja për një spirancë të re normative — jo të imponuar nga lart apo nga jashtë — por që gjithsesi të ketë forcë detyruese dhe bashkuese.
Megjithatë, fakti mbetet: qytetari nuk i beson më qeverisë. Ndarja midis shtresave me arsim të ulët dhe atyre me arsim të lartë po zgjerohet gjithnjë e më shumë. Politika sot është bërë pothuajse ekskluzivisht një fushë e intelektualëve, me të cilët qytetari i zakonshëm identifikohet gjithnjë e më pak.
“Demokracia e diplomës” është në kulmin e saj: akademikët janë të mbipërfaqësuar në parlament. Cinizmi ndaj elitave dhe rritja e populizmit shihen si pasoja logjike të kësaj gjendjeje.
Ndjenjat negative ndaj intelektualëve dhe vënia në pikëpyetje e integritetit të tyre janë zhvillime shqetësuese. Faktet kanë gjithnjë e më pak rëndësi, ndërsa edhe brenda politikës ato shpesh i nënshtrohen interesave partiake. Për më tepër, politikanët po dështojnë gjithnjë e më shumë t’ia shpjegojnë publikut vendimet që marrin. Si rezultat, legjitimiteti i demokracisë dhe sundimi i ligjit po vihet në pikëpyetje gjithnjë e më shpesh.
Nga ana tjetër, edhe qeveria duket se ushqen mosbesim ndaj qytetarëve. Ligjet synojnë ta bëjnë shtetin më të ashpër ndaj atyre që abuzojnë me solidaritetin shoqëror ose kryejnë mashtrime me përfitimet sociale. Megjithatë, mashtrimet që synohen të luftohen janë minimale, ndërsa pasojat për njerëzit që gabojnë pa dashje janë disproporcionale. Ligji shpesh nuk lë hapësirë për mirëkuptim: kushdo që gabon trajtohet si mashtrues.
Mungesa e besimit te njeriu luan rol edhe në menaxhimin e integritetit brenda organizatave. Besimi te përgjegjësia individuale duket se krijon frikë, prandaj gjithçka tentohet të rregullohet me norma dhe kontrolle të rrepta. Megjithatë, incidentet nuk parandalohen duke shpikur vazhdimisht rregulla të reja, në atë që shpesh përshkruhet si “refleksi i menaxhimit të riskut”.
Mbirregullimi dhe zhvendosja e përgjegjësisë janë rezultat i dëshirës për t’i eliminuar incidentet, por efektiviteti i tyre nuk është dëshmuar. Në fund, vetëm besimi në mirëbesim dhe ndershmëri mund të shërbejë si kundërpeshë ndaj fenomenit të “korrupsionit të pushtetit”, ku sjellja e pandershme e politikanëve minon legjitimitetin dhe autoritetin e qeverisë.
Pa një autoritet moral të pranuar gjerësisht, ekziston rreziku që marrëdhënia midis qeverisë dhe qytetarit të mbështetet vetëm mbi forcën dhe pushtetin, gjë që mund ta vërë seriozisht në pikëpyetje vetë rendin demokratik.
Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
