Nezir Myrtaj: Radio-Kosova e lirë fitoi betejën (21. 6. 1999)

Nezir Myrtaj: Radio-Kosova e lirë fitoi betejën (21. 6. 1999)

Disa kohë para se të qëroheshin nga Kosova njësitë pushtuese militare serbe, u asgjësua propaganda burimore e tyre e përhapur nga radiostacionet e shumta serbe. Pas bombardimit nga ana e NATO-s të qendrave e të antenave transmetuese, jo vetëm brenda Kosovës por edhe në Serbi, mundësitë e pushtuesit për të vazhduar luftën speciale kundër shqiptarëve u zvogëluan  ndjeshëm. Tani, zëri i çjerrë i radio-Beogradit, i transmetuar nga thellësia  e ndonjë bunkeri, ku më qartë dëgjohej zhurma e gjeneratorit që siguronte energjinë elektrike, sesa zëri i spikerit, sikur pasqyronte grahmat e fundit të pushtuesit. Ishte mposhtur edhe antena e tmerrshme në majën e Goleshit, e cila tash dukej së një relik për mëkat i kohës kur në krahasim me antenën e radios “Kosova e lirë” përfytyrohej si Davidi para Goliatit. “Kosova e lirë” fitoi betejën. Duke qenë vazhdimisht objekt sulmi , ekipi i punëtorëve të saj vazhdoi veprimtarinë në përputhje me rregullat e doktrinës ushtarake në rrethana lufte. Ai punoi në bunkerët mbrojtës, të ndërtuar në majën e quajtur Pallanik të Berishës, prej nga buronte zëri i “Kosovës së lirë”. Ky zë mbante gjallë optimizmin te qindra mijëra shqiptarë të strehuar nëpër malet e Kosovës, edhe në ditët më të vështira për ta, nën rrethim të militarëve serb. Ai ishte bërë jo vetëm burim i informimit, por edhe frymëzimi, prandaj, ora 16:00, ata i gjente në radiotransistorët  afër veshit duke shfrytëzuar fuqinë e fundit të baterive të tyre për tu njohur me ngjarjet më të reja të ditës. Është e padyshimtë se “Kosova e lirë” në këtë kohë ishte bërë radioja më e dëgjueshme, por edhe më e dashur në Kosovë. Në këtë kuptim, vlerësimi që dha këto ditë gazeta “Koha Ditore” në një shkrim të vetin, sipas të cilit kjo radio në krahasim me radiot tjera, më e dëgjueshmja ishte gjatë kohës së luftës, tingëllon ironikisht, kur dihet se gjatë kësaj kohe ajo nuk kishte më kë të krahasohej. Në Kosovë nuk kishte asnjë radio tjetër, përveç “Kosovës së lirë”, zëri i së cilës po dëgjohej deri në thellësi të Malësisë së Shqipërisë, që ishte bërë e vetmja lidhje e drejtpërdrejtë edhe sentimentale më Kosovën për dhjetëra e dhjetëra mijëra kosovarë të vendosur në kampet e Kukësit e të vendeve rreth tij. Radio “Kosova e lirë” po shtonte kurajën te ata për kthim të afërt në Kosovën e lirë.

Zëri i “Kosovës së lirë” vepronte si bar qetësues edhe kundër tmerrit që radiostacionet e ndryshme të vendeve të huaja, përhapnin me propagandën e tyre, te populli shqiptar brenda Kosovës. Burim i kësaj propagande të tmerrshme ishte bërë ajo armatë gazetarësh shqiptarë, të cilët, pasi kishin braktisur Kosovën, raportonin për ngjarjet në të, nga kampet e refugjatëve apo edhe nga dhomat e hoteleve të ndryshme. Prandaj “Kosovës së lirë i kishte rënë edhe barra për neutralizimin dhe zhdavaritjen e efekteve të kësaj propagande.

Duke mbijetuar të gjitha pengesat dhe vështirësitë e luftës, sikurse edhe të gjithë ata që bënë luftën ata që i sfiduan saja, radio “Kosova e lirë” vazhdoi emisionin e saj në shërbim të lirisë së Kosovës deri më 21 qershor, kur përfundoi afati për largimin nga Kosova e të të gjitha forcave të pushtuesit serb. Në emisionin e saj të fundit, më 21 qershor të vitit 1999, ajo kumtoi triumfalisht se nga Kosova u largua anti historia.

 

Nezir Myrtaj: Zhvillimet në Rusi, dekurajim për Serbinë

Dje u bë e ditur se presidenti rus, Jelcin, shkarkoi kryeministrin e tij, Primkov. Ky hap i papritur nuk e befasoi opinionin, kur merret parasysh fakti se edhe pararendësit e Primakovit nuk kanë bërë jetë kryeministrore më të gjatë se shtatë-tetë muaj.

Ndonëse shkarkimi i kryeministrit rus u arsyetua me dobësitë e tij në fushën ekonomike të qeverisjes, nuk mund të përjashtohet mundësia që ai të jetë edhe pasojë e konfliktit në Kosovë. Për fatin se ky veprim  u ndërmor në kohën e shtimi të përpjekjeve të diplomacisë ruse për tu implementuar në procesin  e gjetjes së një zgjidhjeje politike të këtij konflikti, paaftësia e politikës ruse për të zënë vendin e vetë në skenën e politikës ndërkombëtare në rastin e Kosovës, mase kuptohet se nuk do të kalonte pa pasoja edhe për vetë kryeministrin.

Jelcini, i cili më parë kishte konfirmuar interesat ruse në rajon, deklaroi me një frymë dëshpërimi se konflikti në Kosovë, as ishte nisur prej rij edhe asi ishte konflikt i tij, duke paralajmëruar se në qoftë se nuk përfillen përpjekjet ruse për një proces politik, Rusia do të tërhiqet nga përkrahja e mëtejme e këtij procesi. Megjithatë nuk dihet nëse kjo deklaratë tingëllon më shumë se heqje dorë nga toni i mëtejmë inkurajues ndaj Beogradit, apo si formë e re e kërcënimit rus, fakti se me largimin e Primakovit nga posti i kryeministrit do të shkaktohet kriza qeveritare në Rusi, flet më shumë për një qëndrim defansiv rus në pozicionin konfrontuse me Perëndimin për shkak të Kosovës. Ky qëndrim bëhet edhe më bindës kur dihet se Primakovi njihet si një përkrahës i zellshëm i regjimit serb, që dëshmohet edhe me përkrahjen ndaj tij të komunistëve rusë, përfaqësuesit e të cilëve në Dumën ruse kundërshtuan vendimin e Jelcinit për shkarkimin e kryeministrit.

Përveç krizës qeveritare, parashenjat e rrjedhave në Rusi tregojnë se atje pritet të shkaktohet edhe kriza politike dhe ajo shtetërore. Duma ruse, dhoma e ulët e parlamentit, e dominuar nga komunistët e Zujganovit dhe nga grupacione të tjera të majta, pa vonesë kërkuan dorëheqjen e Jelcinit. Pasi vendimi i Dumës nuk është obligues, mbase edhe nuk pritet që Jelcin të plotësojë këtë kërkesë, mirëpo, mund të pritet ndonjë veprim bllokues i kësaj dhome të parlamentit rus në zgjedhjen e kryeministrit të ri, Sergej Stepashin, ministër i deritanishëm i sigurimit shtetëror.

Rrethanat e reja të krijuara në Rusi, pa dyshim, do të pasqyrohen edhe në zhvillimet rreth konfliktit në Kosovë. Qarqet diplomatike perëndimore kanë shfaqur bindjen e një zgjidhjeje politike të krizës. Mirëpo, supozohet se këto zhvillime në Rusi, nuk do të kenë qenë të mirëseardhura  për regjimin militaristë të Millosheviqit. Shpresat e tij për një ndihmë më të madhe, nga Rusia, kur ajo është e detyruar të ballafaqohet me problemet e saj të brendshme, do të shuhen. Dekurajimin i këtij regjimi vjen në kohën kur ai u përpoq me forcë të sajojë një aleancë ruso-kineze, si kundërpeshë të vendeve të Perëndimit dhe në kohën kur kishte menduar se edhe e kishte sajuar atë.  Se këto përpjekje serbe do të përfundojnë si puna e Sizifit, mbase paralajmëron edhe vërejtja e Jelcini se konflikti në Kosovë nuk është nisur nga ai, prandaj sa ka përgjegjësi për zgjidhjen e tij.

( Arkvi i Radios III)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …